Slide 1

advertisement
Wonen en zorg op maat
Ontmoetingsavond Leiedal 22 mei 2012
Prikkels vanuit de praktijk over wonen en zorg in de regio
Wonen, zorg en welzijn op de agenda van de ontmoetingsavond
van Leiedal
Dat “wonen, zorg en welzijn” op de agenda van deze ontmoetingsavond
van Leiedal staat is verrassend, verfrissend en tegelijk bijzonder
noodzakelijk
Verrassend
Verrassend omdat dit niet direct een thema is dat je op de traditionele
leiedalagenda denkt terug te vinden.
Vraag is natuurlijk hoe “traditioneel” die agenda er nog kan uitzien,
rekeninghoudend met ook het traject van SBSR dat de laatste 2 jaar onze
agenda en die van onze streek (en dus ook van Leiedal) toch wel wat
heeft “beroerd”…
Verrassend ook omdat de ocmw’s hier een forum krijgen…hoewel niet kan
ontkend worden dat de ocmw’s het proces van SBSR intens hebben
meebeleefd en meegevoed waardoor het dan misschien toch niet zó
verwonderlijk is dat een thema dat ook ocmw’s en welzijnsorganisaties
sterk bezighoudt, hier een plaats krijgt.
Verfrissend
Verfrissend omdat de combinatie van wonen, zorg en welzijn een
integraal, multidisiplinair , dwarsverbindend denken suggereert, de
grenzen van het inhoudelijk werkingsgebied van Leiedal overstijgend
In zijn boek “Wonen voor 200 000 euro all-in” schrijft Filip Canfijn,
werkzaam bij de Stad Kortrijk, in zijn inleidend hoofdstuk rond integraal
denken over wonen, het volgende (en ik citeer):
“Rond wonen en huisvesting, woningen en
bewoners,woonvastgoed…wordt veel nagedacht, veel onderzoek gedaan
en veel gepubliceerd. Dit is uiteraard een goede zaak, op voorwaarde dat
al dat denk-, zoek-en schrijfwerk relevant, nuttig en resultaatsgericht
is…en dat is het niet altijd.
Er zijn weinig samenlevingsitems als het woonvraagstuk ,die door zoveel
actoren en sectoren geclaimd worden zonder dat een of andere vorm van
samenwerking tussen de actoren aan de orde is” (einde citaat)
Maar bovenal:
Noodzakelijk
Noodzakelijk omdat de uitdagingen ingegeven vanuit maatschappelijke
tendenzen enerzijds en vanuit recente beleidsbeslissingen anderzijds,
hierom smeken.
Twee evoluties die elkaar ontmoeten, versterken en in het bijzonder onze
samenleving en dus ook onze streek voor belangrijke uitdagingen
plaatsten.
1
Het feit dat dit thema deze leiedalagenda haalt is sterk! Mi is dit ook een
kantelmoment dat met beide handen moet gegrepen worden.
Vandaar ook mijn oproep om deze agenda na vanavond concreet en
levend te maken voor de streek en dit samen verder op te nemen en te
behartigen!
Het is trouwens absoluut niet zo dat we in deze vertrekken vanuit het
niets:
het ondernemend zijn én innovatief zijn in wonen, in zorg en
welzijn is al langer een deel van de streekrealiteit.
Ik denk hierbij aan de initiatieven -teveel om op te sommen- van
 Gemeentebesturen
 ocmw’s
 woon-zorg -en welzijnsactoren, het middenveld,
 WZC,
 Resoc, de recente “Ronde Tafel uitbouw van de zorg” is hiervan het
levende bewijs
 SEL, Logo
 Provincie
Sta me toe eventjes de inspanningen van de Provincie rond dit item
extra te belichten. Niet zomaar! Wel omdat de Provincie, sneller dan
vele andere spelers de keuze heeft gemaakt om in te zetten op
“integraal werken rond wonen, zorg en welzijn voor jong en oud met
een zorgvraag”
Met haar Provinciaal Zorgreglement was ze stimulator voor innovatieve
woonzorg projecten als
het Woonzorgkruispunt (met oa. Zohra) in Avelgem
Als Woonzorgzone Wervik
Dit Provinciaal Zorgreglement was de voorloper van een duidelijke
uitgetekende provinciale woonzorgvisie die geleid heeft tot de
provinciale beleidslijn woonzorg waarmee de Provincie (via financiele
ondersteuning met het reglement projectsubsidie woonzorginitiatieven
en via knowhowondersteuning) een betere afstemming over doelgroep
en sectorgrenzen heen,probeert te bereiken tussen wonen, zorg en
welzijn waardoor mensen met een (toekomstige) zorgbehoefte de
mogelijkheid krijgen om zo lang mogelijk te wonen in de door hen
gewenste en of gepaste woonvorm en woonomgeving.
Projecten als
 Woon Zorg Saam in Lendelede
 Wonen en zorg op een kruispunt in Kortrijk
 Thuis in Welzijn in Ingelmunster
 Zorgzaam Deerlijk, waar je je thuis voelt
zijn maar enkele voorbeelden van initiatieven die een sterke impuls
hebben gekregen vanuit de provinciale beleidsvisie in deze materie
Het mag duidelijk zijn: de streek werkt innovatief aan wonen én aan zorg
én aan welzijn.
2
Het is tijd om nog sterker in te zetten op het maken van verbindingen
tussen wonen, zorg en welzijn. Er is nood aan nog meer
dwarsverbindingen die de sporen van wonen, van zorg en van welzijn bij
elkaar houdt
Ik geloof sterk in die verbindingen en ook in de rijpheid van de streek om
die verbindingen sterker te maken
Mijn geloof hierin is nog versterkt na het beluisteren van de presentatie
van Nele vanuit Leiedal waarin uit haar analyse en uit haar opbouw blijkt
dat de signalen die doorheen het voorbije jaar en de voorbije maanden
vanuit de verschillende kanalen en sectoren zijn gestuurd goed zijn
beluisterd, goed zijn opgenomen en ook al verder zijn verfijnd.
En “pour la petite histoire”…
Als ik terugblik op de voorbije 6 jaar en een mens doet dat wel eens met
14/10 in het vooruitzicht, is één van de opvallende gedachtes die mij
besloop… dat de fietsroute ocmw Kortrijk-Leiedal (ik ben een fervente
fietser) een bijzonder vertrouwde weg aan het worden is, daar waar ze in
de eerste jaren van de legislatuur amper is bereden geweest.
Over verbindingen/dwarsverbindingen gesproken…
Dwarskijken op wonen, zorg en welzijn vanuit diverse brillen
Als ik deze uitdaging van dwarskijken op wonen, zorg en welzijn aanga,
dan kan ik dit niet anders dan dit te doen vanuit verschillende brillen
Als voorproefje laat ik alvast de foto op de slide over aan uw bril…
De bril die ik hier opzet is deze van
een ocmw voorzitter die de signalen van nood aan zorg, nood aan wonen,
nood aan ondersteuning, nood aan betaalbaarheid, nood aan ontmoeting,
nood aan sociale cohesie,… opvangt en dit van kwetsbare mensen, maar
niet alleen van kwetsbare mensen, ook van mantelzorgers, van
vrijwilligers, van bezorgde burgers
een lokale beleidsmaker
 die met de stad/gemeente vooruitwil en die de stad/gemeente wil
maken tot een warme, solidaire stad waar het goed is om wonen en
leven voor iedereen
 die instrumenten en hun onderliggende filosofie, als Vlaamse
wooncode, Sociaal Huurbesluit, Lokaal toewijsreglement, Rup’s,
decreet Lokaal Sociaal beleid, decreet grond-en
pandenbeleid,…maximaal wil kunnen benutten,
een actor in het brede zorg- en welzijnsveld die mensen concreet wil
vooruithelpen in individuele situaties, geconfronteerd
3



met wachtlijsten in eigen en andere woonzorgcentra (3 tot 6
maanden voor mensen met een zware zorgbehoefte), in de eigen en
andere assistentiewoningen (voor sommige aanleunflats tot 5 jaar
wachtlijst) en op de sociale huisvestingsmarkt (met ook wachtlijsten
tss 2 en 4 jaar),
met een niet evidente verhouding tussen de verschillende
zorgactoren (een sector waar op “kousevoeten lopen” vaak is
aangewezen). Om het met de woorden van Jan Deleu, Algemeen
directeur van Az Groeninge te zeggen: “we mogen niet als paters
samenzitten met de kaarten onder tafel” (Ronde tafel Zorg van
Resoc). Ondanks de grote nood, is er toch een concurrentiegevoel
aanwezig dat zeker niet altijd mobiliserend en dynamiserend werkt
met de toenemende nood aan zorg in diverse sectoren
(ouderenzorg, sector gezondheidszorg en geestelijke
gezondheidszorg, sector personen met een handicap,… )
een regionetwerker
Die op de diverse regiofora vaak herkenbare signalen en verzuchtingen
inzake wonen, welzijn en zorg hoort
Zo werd vanuit het regio overleg van de ocmw’s op initiatief van Mentor
en het ocmw Kortrijk een ronde van de 13 ocmw’s georganiseerd waarbij
gepeild werd naar gemeenschapplijke zorgen en uitdagingen van de
diverse kleine, middelgrote en grotere ocmw’s. uit deze Ronde bleek dat
aangepast en betaalbaar wonen voor kwetsbare mensen in de ruime
betekenis van het woord hoog op de gemeenschappelijke agenda
genoteerd stond en nog steeds staat en hieraan gekoppeld ook de vraag
om hierin op een of andere manier regionaal in samen te werken om zo
slagkracht verhogend te kunnen werken.
een inwoner van deze streek die ik zelf ben, op zoek naar mogelijkheden
en oplossingen voor eigen buren en familieleden,…
Zoals je merkt… een multifocale bril maar nog niet sterk genoeg,…
Aan u om mee te kijken vanuit uw eigen bril
Aan u dus om er een kijk aan toe te voegen
Aan ons om elkaar te zien en zo onszelf te verrassen
Realiteiten vinden en ondervinden: ook de streek versneld in
beweging
We moeten de realiteit kennen en erkennen…
We kunnen er niet omheen:
Op de VVSG Trefdag van 29/03 met als thema TOEKOMSTEN sprak Mark
Suykens over:
4
Moeilijke tijden met maatschappelijke veranderingen en kansen
Sta me toe om enkele van die maatschappelijke evoluties te benoemen
en samen te brengen:
 vergrijzing en verzilvering, een evolutie die zich in onze regio en
zeker in onze provincie sterk uittekent
 hogere levensverwachtingen van personen met een handicap,
een kruispunt van ouderzorg en gehandicaptenzorg
 toename van groep mensen met een psychische problematiek,
 gezinsverdunning en wijzigende familiale- en gezinsnetwerken,
 verarming en dualisering van de samenleving, een tendens die
bovendien versterkt wordt door de vergrijzing en de verkleuring
van onze samenleving. Ook verkleuring is de laatste jaren in onze
regio aan een sterke opmars bezig. Hier situeert zich bovendien
een bijzonder specifieke problematiek:de allochtone bevolking die
op een andere manier naar zorg kijkt…maar dit zou ons tever
leiden om hier verder op in te gaan
Deze demografische cocktail geserveerd in een glas van financieeleconomische crisis als maatschappelijke context die niet alleen voelbaar is
in de portemonee van mensen, maar die ook voor budgettaire
beperkingen zorgt bij de overheden, stelt ons voor bijzondere uitdagingen
Naast de veranderingen en ontwikkelingen op demografisch gebied zijn er
ook opvattingen beginselen en dus ook regelgeving in beweging:
Wereld van zorg en welzijn in beweging
1.Algemene principes als autonomie, zelfbeschikking, zelfstandigheid en
zelfredzaamheid worden vandaag hoog in het vaandel gedragen op
verschillende domeinen, inclusief wonen, zorg en welzijn
Door de wens van de zorgvragers om in de eerste plaats als volwaardig
individu te worden beschouwd en behandeld, is een evolutie van
“vermaatschappelijking van de zorg” zichtbaar. Deze
vermaatschappelijking van de zorg wordt ondersteund en vooral versterkt
en versneld door een aantal belangrijke beleidsbeslissingen vooral op
Vlaams Niveau:
 in de ouderenzorg waarbij in woonzorgcentra enkel nog
zwaarzorgbehoevenden vanaf 65 jaar hun stekje kunnen vinden. Dit
betekent dat mensen met een lichte zorgbehoefte niet meer in een
residentiële setting kunnen terechtkomen en dus aangewezen zijn
op een thuissituatie met zorg of op een beschermde en beschutte
vorm van zelfstandig wonen
 in de sector van de geestelijke gezondheidszorg (art 107) waarbij
men inzet op een verhoging van de ambulante geestelijke
5
gezondheidszorg ten nadele van de residentiële opvang in de sector
voor personen met een handicap.
 in de sector van personen met een handicap zien we gelijkaardige
tendezen
Dit betekent oa. dat mensen met een psychische zorgnood en mensen
met een handicap op de reguliere en sociale huisvestingsmarkt zullen
terechtkomen, veel meer dan vroeger. Grote vraag hierbij is of de
sociale, laat staan de reguliere huisvestingsmarkt hiervoor klaar is.
Grote vraag is of onze gemeenschap klaar is om die groep van mensen
in zich op te nemen.
We evolueren naar een nieuw zorgmodel: van een zorgsector van
gespecialiseerde, residentiële zorg naar… thuiszorg, mantelzorg en
zelfzorg
Vermaatschappelijking van de zorg is een term die makkelijk in de mond
genomen wordt en die op veel draagvlak kan rekenen om diverse redenen
oa:
-omdat dit beantwoordt aan de maatschappelijke wens tot meer
zelfbeschikking, meer zelfstandigheid
-omdat hierbij verondersteld wordt dat de financiele kost lager zal komen
te liggen
-omdat hierbij verondersteld wordt dat dit een hoger comfort voor de
client zal teweegbrengen
Sta me toe hierbij toch enkele bezorgdheden te uiten:
Het wordt een bijzonder grote uitdaging om een evenwicht te vinden
tussen de voordelen van die zorg op maat (men spreek van “goedkoper,
“meer comfort voor de client”,…) en de valkuiken ervan:
Ik durf hier heel uitdrukkelijk een aantal risico’s te benoemen:
 risico op vereenzaming: niet iedereen is krachtig genoeg om een
netwerk om zich heen te verzamelen dat de zorgnood en de sociale
nood kan ondersteunen en ondervangen
 complexiteit van de organisatie van thuiszorg: niet iedereen is sterk
genoeg om wegwijs te geraken in de complexe wereld van de zorg.
Bovendien is er de vraag of de bestaande zorgcooridinatie in staat is
om de complexiteit te blijven ondervangen
 de toenemende druk op familie die al verdund is, om als
mantelzorger in te springen
 de individualisering in onze samenleving die ervoor zorgt dat solidair
inspringen en bijspringen voor de zorgbehoevende buur of
medemens, het zorgebehoevende familielid veel minder een
evidentie is geworden
Het zijn risico’s waar we als samenleving en waar we vooral als streek,
willen we oprecht en kwalitatief inzetten op wonen en zorg op maat,
dienen mee om te gaan.
6
Dit ermee omgaan veronderstelt inzetten op solidarisering van onze
samenleving, dit veronderstelt inzetten op SAMENredzaamheid ipv
op het zó snel in de mond genomen woord “ZELFredzaamheid”!
Ik durf dit met heel veel overtuiging te stellen omdat dit zaken zijn die
niet alleen het onderwerp zijn van wetenschappelijke studies en analyses
maar vooral omdat dit zaken zijn die op het werkveld bijzonder voelbaar
zijn:
 Sociaal verpleegkundigen die werkzaam zijn binnen de lokale
dienstencentra melden vanuit de vele huisbezoeken die ze afleggen
een steeds meer toenemende eenzaamheid en verwaarlozing. Zo is
het verhaal van een oudere man die na het overlijden van zijn
echtgenote gedurende 2 jaar amper uit huis is gekomen en
daardoor niet alleen zijn hele administratie maar ook zijn hele
huishouden en huis en bovenal zichzelf heeft verwaarloosd,
jammergenoeg niet een op zich staand verhaal
 Maatschappelijk werkers van de sociale dienst signaleren hun
onmacht tav de toename van het aantal mensen met een
psychische problematiek die overal tussen de mazen van het net
vallen: ze vinden bijzonder moeilijk hun plaats op de reguliere
huisvestingsmarkt, zijn heel moeilijk toe te leiden naar de
hulpverlening en kunnen vaak op weinig sympatie en dus hulp
rekenen van familiale omgeving en buren
 De intake van het Sociaal Huis wordt overspoeld met vragen naar
betaalbare woningen, naar woningen met een zorgcomponent
Het is vooral de voelbaarheid van al deze dingen, het “ondervinden”
ervan, veel meer dan de cijfers, dan “het vinden” ervan die mij als
beleidsmaker ertoe aanzet om te ondernemen, om op zoek te gaan naar
kwaliteitsvolle en oprechte antwoorden voor mensen met nood aan
wonen en zorg op maat
Sta me toe om hier even een klein zijsprongetje te maken naar de
bijzonder actuele discussie van de regiefunctie van de lokale besturen
In mij vind je een absolute pleitbezorger van EEN PARTICIPATIEVE REGIE
voor de lokale besturen nl. vanuit het zelf actor zijn in zorg, welzijn en
wonen voel je heel sterk de pragendheid, de nood aan oplossingen. Vanuit
het zelf ploeteren in de modder in de zoektocht naar oplossingen voor
individuele situaties, word je als lokaal bestuur gevat, gedynamiseerd en
gemobiliseerd om oplossingen te zoeken en kan je je regiefunctie met
meer geloofwaardigheiden vanuit een sterke knowhow opnemen!
Uiteraard bedoel ik het “actor zijn van een lokaal bestuur” in een
evenwichtig samenspel met andere actoren op het terrein, zowel semipriveactoren als zuiver privé actoren, dit niet alleen op vlak van wonen
maar op vlak van zorg en welzijn
Ik ben er mij van bewust dat dit makkelijk is gezegd maar dat dit op het
terrein veel moeilijker te realiseren valt
7
Vanuit de regioocmw’s bijvoorbeeld stellen we vast dat de markt van
welzijn en zorg een groeiniche is voor de private en de commerciële
sector. Dit is een vrij recente tendens voor onze regio (andere regio’s
zoals het Antwerpse worden daar al langer mee geconfronteerd) waartoe
wij ons als lokaal bestuur dienen te verhouden maar… en dat moet ik
eerlijkheidshalve toegeven waar wij ons niet zo makkelijk een houding
weten aan te meten. Het zorgt voor wat onrust, ook politiek
Ik durf daarom graag de streek uit te nodigen om hierrond in
dieper debat te gaan!
Wereld van wonen in beweging
Naast de wereld van welzijn en zorg die in evolutie is, vinden en
ondervinden we ook dat de wereld van wonen heel sterk evolueert.
Ik moet toegeven dat dit minder tot mijn corps behoort als voorzitter van
het ocmw en dat ik in deze dus minder spreekrecht heb, ik laat dit dan
ook graag aan anderen over… Alleen ben ik er steeds meer van overtuigd
dat wie met wonen bezig is in onze streek:
 Sowieso beïnvloed wordt door de evoluties binnen de wereld van
zorg en welzijn
 Sowieso geconfronteerd wordt met vraagstukken die een
gelijkaardig impact hebben als de bewegingen binnen zorg en
welzijn.
Ik denk hierbij aan de vraagstukken rond betaalbaar wonen, slim
ruimtegebruik, levensloopbestendig wonen, woonzorgzones, energiezuinig
wonen, wonen aan de onderkant van de woonmarkt, en noem maar op
Wereld van wonen en wereld van zorg en welzijn:
2 complexe werelden, beiden in een versnelde evolutie.
Misschien ontstaat omwille van de evoluties én omwille van de
complexiteit de neiging om elk binnen het eigen veld oplossingen
te zoeken.
Mijn pleidooi is er echter één om van het momentum gebruik te
maken om die neiging te laten verworden tot een uitdaging om
samen creatief op zoek te gaan naar maatschappelijk haalbare en
vooral integrale oplossingen.
Laat ook dit een oproep zijn aan de streek!
Drie wensbeelden voor de streek
Vanuit het “vinden” en “ondervinden” is het duidelijk dat er in onze streek,
op het veld heel wat dynamiek zit op vlak van wonen, zorg en welzijn en
ook –en dat vind ik het sterkst- op het kruispunt van wonen, zorg en
welzijn
8
Ik wil jullie vandaag ook enkele prikkels vanuit de praktijk meegeven om
zo het debat rond wonen en zorg op maat in onze streek aan te
zwengelen.
Vergeef me maar…
Ik geef die prikkels mee vanuit de Kortrijkse situatie omdat
 deze situatie mij uiteraard het best gekend is
 de insteek vanuit Kortrijk als stad met verschillende rationaliteiten
nl. met een stadskern, met landelijke kern (zuidelijke rand van
Kortrijk met oa. Bellegem, Rollegem en Kooigem) en middelgrote
deelgemeentes (oa. Marke en Heule) misschien op een of andere
manier wel de vertaalslag kan doorstaan naar de andere gemeentes
van de Leiedalregio
Ik ben er mij terdege van bewust dat andere gemeentes van de Leiedal
even waardevolle of zelfs nog sterkere praktijkvoorbeelden kunnen geven
waarbij ik dan bijvoorbeeld denk aan Avelgem als koploper met hun
woonzorgkruispunt of aan Kuurne met de plannen in de Hoevewijk…
Prikkel 1
Sociaal Design: Samen tekenen aan de toekomst
Tekenen aan de toekomst betekent vooruitzien, samen vooruit zien voor
15 a 20 jaar ver.
Het betreft strategische planning inzake wonen, zorg en welzijn
Zo maakten wij met het ocmw van Kortrijk een strategisch plan woonzorg.
Dat behelst strategische planning inzake THUISZORG,
WOONZORGDIENSTVERLENING,
ASSISTENTIEWONEN,WOONZORGCENTRA,WOONZORGNETWERK
De opmaak van zo een strategisch plan woonzorg was één van de
beleidsintenties opgenomen in ons beleidsplan 2007-2013
Om tot zo een strategisch plan woonzorg te komen, hebben we een heel
traject doorlopen.
1.we deelden ons werkingsgebied op in woonzorggebieden, die gealineerd
op de opdeling in gebieden vanuit de gebiedswerking van de stad. Zo
kwamen we tot 7 woonzorggebieden waarbij we binnen de meeste van de
woonzorggebieden reeds een ankerpunt hadden vanuit het Lokaal
dienstencentrum. Die opsplitsing in woonzorggebieden was voor ons een
noodzakelijke oefening om het hele verhaal beheersbaar te houden
2. binnen elk woonzorggebied zijn we de boer opgetrokken en hebben we
de bevolking gepolst naar hun noden en wensen inzake woonzorg
(vraagzijde)
3.aanvullend op de bevraging van de bevolking hebben we de aanbodzijde
in kaart gebracht:
-wat is er aanwezig in het woonzorggebied en
9
-wat staat er op de planning van de diverse actoren aan uitbouw van
woonzorgdienstverlening. Hiertoe realiseerden we een bevraging zowel
binnen de residentiële zorg als binnen de thuiszorg werkzaam op ons
grondgebied
4. de realisaties en de geplande initiatieven per woonzorggebied plaatsen
we naast de programmatiecijfers
Deze 4 stappen brachten we samen en de bevindingen vormden de
onderbouw voor ons strategische plan woonzorg dat geleid heeft tot 8
strategische doelstellingen die we na prioriteitenbepaling aan het
omzetten zijn in doelstellingen en actieplannen op korte, middellange en
lange termijn.
Dat strategisch plan woonzorg is uiteraard een dynamisch plan dat steeds
in ontwikkeling moet zijn.
Het is een plan met visie dat ons in staat stelt om op gefundeerde wijze in
gesprek te gaan met vele andere spelers, partners en actoren en
misschien zelfs regie te voeren, hoewel het met schroom is dat ik deze
woorden in de mond neem
Zo zijn we naar de stad Kortrijk getrokken met dit plan, ook zijn we
komen aankloppen bij Leiedal met dit plan
Één de concrete gevolgen van dit plan is dat we nu samen het ocmw, de
stad en Leiedal aan het zoeken zijn naar
de mogelijkheid tot het inplanten van een woonzorgcentrum met
assistentiewoningen in Bellegem ifv de noden van de zuidelijke rand van
Kortrijk met bijzondere aandacht voor:
 de gepaste “maat van woonzorgdienstverlening midden in een
dorpskern”
 de betaalbaarheid en de rendabiliteit van die
woonzorgdienstverlening in verhouding tot kleinschaligheid
 een evenwichtige samenwerking tussen private en publieke sector
 een evenwicht tussen de vragen/noden van de inwoners en de
haalbaarheid voor de overheid
 een aanbod voor een mix van doelgroep van sterke en minder
sterke mensen met zorgbehoefte
Dit is een oefening waar krachtenbundeling nodig is:
bundeling van middelen,
bundeling van knowhow én bovenal een
bundeling van maatschappelijke verantwoordelijkheid van diverse spelers
Vanuit onze strategische planning en vanuit de concrete realisaties die er
nu al uit voortkomen stellen we vast dat er nood is aan verbinding van
onze expertise die wij als ocmw (als zorg –en welzijnsactor) hebben met
andere vormen van expertise.
Heel concreet bedoel ik hierbij dan
10




de expertise van ruimtelijke visievorming en planning (vb.
snelverkennend onderzoek dat via de stad werd aangevraagd aan
Leiedal ifv de ontwikkelingsmogelijkheid van een woonzorgcentrum
en assistentieflats in Bellegem),
de expertise van IT toepassingen (vb. het fiber to the home verhaal
op Overleie, een proeftuin waarbij we ook de mogelijkheden van de
digitale snelwegen aftoetsen aan de noden van kwetsbare inwoners
en mensen met een zorgbehoefte of het voorbeeld van I-Age een
europees project ism Leiedal waarbij we de mogelijkheden van it
pogen te matchen met de noden én de mogelijkheden van een
vergrijsde samenleving)
de expertise van het voeren van onderhandelingen met de private
sector (vb. het SOK dat ons helpt bij de verkoop van stukken grond
op Kortrijk Weide waarbij private ontwikkelaars willen inzetten op
wonen voor ouderen en waarbij wij vanuit onze ervaringen toch
enkele kwaliteitseisen inzake zorg en leefbaarheid willen
gerealiseerd zien)
de expertise inzake privaat-publieke samenwerking
De praktijk toont echt die nood aan verbindingen!
De nood aan verbinding van Software en Hardware, om het in deze
termen uit te drukken is meer dan noodzakelijk
Ik ben er mij van bewust dat er in onze regio heel wat structuren
bestaan (denkend daarbij aan bijvoorbeeld Leiedal) die dragers
zouden kunnen zijn van die verbindingen. Op heden zijn die
structuren mi. nog niet echt volwaardige dragers van de
noodzakelijke dwarsverbindingen.
ik ben er echter wel van overtuigd dat de tijd rijp is om die
structuren te laten evolueren tot volwaardige dragers van die
verbindingen. Dit vraagt, als je het mij vraagt, veel meer dan een
structuur echt een attitude, een houding van verdragen
(verdragen dat ook andere sectoren hun “zeg” doen over de zaken
waar je vanuit je sector mee bezigt ben) en ver-dragen (in de
betekenis van uitdragen)!
Ook dit is sterk besturen in een sterke regio
Laat ook dit een oproep zijn aan de streek!
Prikkel 2
Sociaal ondernemen is Samen ondernemen
Dat er de nood is aan het maken van verbindingen, aan integraal werken
is duidelijk en dat dit dient te gebeuren in een context van complexiteit en
versnelde evoluties, is dat ook!
11
We zien echter in de regio dat die moeilijke oefeningen gemaakt worden
in de praktijk, waarbij van de complexiteit een opportuniteit wordt
gemaakt.
Het sociaal ondernemerschap op dat terrein is groot!
Dat wordt ook geïllustreerd door de initiatieven die ingediend worden bij
de provincie
Ik probeer dit te illustreren aan de hand van enkele Kortrijkse
voorbeelden, ook hier overtuigd dat ook in andere gemeentes
gelijkaardige verhalen terug te vinden zijn
3 exemplarische casussen
Wonen en zorg op een kruispunt
We legden zopas de eerste steen voor 36 sociale flats voor mensen met
een zorgnood in Heule
Vanuit de keuze voor het sociaal wonen opteerden we er als ocmw heel
bewust voor om hierin samen te werken met de VMSW. Door de subsidies
zijn wij in de mogelijkheid zijn om sociale, betaalbare flats aan te bieden.
In onze stad wordt gestreefd naar 11% sociale woongelegenheden om te
kunnen voldoen aan de groeiende nood van betaalbaar wonen. We
bereiken momenteel net niet de 9% in Kortrijk. Met de Nieuwe Lente wil
het ocmw als één van de woonactoren, een bescheiden antwoord bieden
op die nood aan sociaal wonen.
Een samenwerking dus die loont voor de financieel meer kwetsbare
huurders!
Vanuit de keuze voor wonen met zorg opteerden we er als ocmw heel
bewust voor om hierin samen te werken met de Provincie. Door de
provinciale subsidies voor innovatieve woonzorgprojecten (maar niet al
maar niet alleen de subsidies, ook de expertise inbreng van de Provincie is
van niet te onderschatten belang) krijgen we de mogelijkheid om een
project “wonen en zorg op een kruispunt” waarbij we voor de toekomstige
bewoners van de Nieuwe Lente ondersteuning willen bieden vanuit een
hulpverleningsorganisatie hetzij vanuit ouderenzorg, gehandicaptenzorg,
geestelijke gezondheidszorg en algemeen welzijnswerk afhankelijk van de
nood van de individuele bewoner
Om zo te komen tot een evenwichtig project van sociaal wonen met zorg
willen we graag enerzijds 50% van de toewijzingen doen volgens de
omschrijving vanuit VMSW én anderzijds willen we 50% van de
toewijzingen laten gebeuren via een comité, samengesteld vanuit de
welzijnspartners, die hier gericht kunnen toewijzen vanuit hun
begeleidingen ifv duurzame sociale huisvesting voor medioren met nood
aan zorg.
12
Vanuit de keuze voor een aangename leefomgeving, opteren we
ervoor om de sociale flats te bouwen boven het lokaal dienstencentrum De
Zevenkamer waardoor dienstverlening zoals maaltijden, thusizorg heel
nabij komt
Ifv die leefbare omgeving heeft de stad ervoor gekozen om hierin met ons
samen te werken daar ook een buitenschoolse kinderopvang te bouwen.
We kiezen hier heel expliciet voor de meerwaardes van het
intergenerationeel samenwerken ifv solidarisering van de
leefgemeenschap
Het is belangrijk om vanuit het Agentschap Wonen toestemming te krijgen
voor een dergelijk project.
Het is belangrijk dat de diverse welzijnsactoren hierin over hun eigen
muurtje kijken (wat ze echt ook doen!!) en bovendien niet gehinderd
worden door Vlaamse regelgeving om dit concreet te kunnen
Dit is echt een project waarbij de nood aan regelluwte groot is.
Die regelluwte is nodig om te kunnen komen tot een sterk, integraal,
vernieuwend samenwerkingsinitiatief in het belang van kwetsbare mensen
met een woonzorgnood!
Laat dit ook een oproep zijn aan de streek om onze politieke
kracht te gebruiken om ons pleiddooi voor Vlaamse regelluwte ifv
lokale dynamiek en creativiteit sterker te laten klinken
Centrum voor Herstel en Supportzorg
Bovenop de uitbereiding van het lokale RVT aanbod (Biezenheem wordt
uitgebreid met 20 RVT eenheden) wilden we een totaal nieuw zorgtype
aanbieden. Een zorgtype met de naam kantelzorg
Dagelijks ervaren we dat ouderen bij een toename van de zorgbehoefte al
te vanzelfsprekend worden doorverwezen voor een definitief verblijf in een
verzorgingsinstelling. Met het innovatieve kantelzorg wilden we dit
voorkomen. We wilden de oudere op een kantelmoment, nl. een moment
van toegenomen zorgbehoefte en onvoldoende draagkracht thuis,
ondersteunen en samen- vanuit een tijdelijke residentiele setting- bouwen
aan een adequaat thuiszorgvangnet. Ouderen die na een aandoening
weinig zelfstandig functioneren en die vanuit het ziekenhuis verwezen
worden naar een woonzorgcentrum of weinig mobiele ouderen die hun
zorgverlenende partner verliezen, wilden we de ondersteuning bieden die
ze nodig hebben om dan later verder opnieuw thuis te kunnen verblijven
We wilden dit bereiken in een tijdelijk residentieel verblijf door:
• De zorgvrager vertrouwd te maken met de thuiszorg tijdens een
kort residentieel verblijf. We integreren thuiszorg en mantelzorg
in het WZC. Zo kan een oudere bijvoorbeeld, tijdens zijn verblijf
thuisverpleging, huishoudhulp, warme maaltijden,… aan huis krijgen
• De mantelzorgers te vormen en te begeleiden. Zo nodig dit
netwerk ook uit te breiden om in de thuiszorg een optimaal
vangnet uit te bouwen met maximale garanties voor de toekomst.
13
• De zorgcoördinatie opstarten in samenwerking met de
zorgfacilitator LST of de sociaal verpleegkundige LDC.
• Indien er reeds een basis was van thuiszorg dan willen we die
onmiddellijk opnieuw integreren in de zorgverlening.
Kantelzorg dus op de wip tussen residentiele zorg én thuiszorg waarbij het
echt de bedoeling is “mensen sterker te maken.
In de gesprekken hieromtrent met AZ Groeninge kregen we te horen dat
er ook andere zorginstellingen met een gelijkaardig concreet project bezig
waren
Hoewel wij op regelmatige basis als zorginstellingen rond de tafel zaten,
was dit niet eerder ter sprake gekomen. Jammer…
Twee gelijkaardige projecten in eenzelfde stad indienen bij RISIV voor
projectfinanciering voor innovatieve zorgprojecten zou bijzonder nefast
zijn geweest.
Uiteindelijk hebben de moeilijke en intense gesprekken met de andere
initiatiefnemers ertoe geleid dat wij als ocmw, ondanks het feit dat de 5
kamers kantelzorg al gebouwd waren, niet verder zijn gegaan met het
project.
Een complex dossier dat we intussen hebben kunnen ombouwen tot een
opportuniteit
De kamers stonden vrij en de groep Ubuntu was op zoek naar beschutte
woonmogelijkheden voor oudere personen met een handicap. Door de
kamers van het woonzorgcentrum Biezenheem ter beschikking te stellen
creëerden we voor deze groep van mensen een vorm van zorgwonen met
de dienstverlening van het lokaal dienstencentrum en het
woonzorgcentrum bij de hand. Een sterke vorm van intersectorale
samenwerking over de muurtjes heen die ons, die de knowhow uit de
ouderenzorg en de gehandicaptenzorg dichter bij elkaar te brengen om zo
een stapsgewijs een antwoord te kunnen formuleren op een nieuwe
maatschappelijke nood van woonzorg voor ouderen met een handicap
De oproep die ik hier de streek wil insturen is dat er ondanks de
concu-gialiteit toch wordt ingezet op samen-spreken, samenplannen en waar nodig samen-realiseren ipv enkel vanop het
eigen eiland en vanuit de eigen ambities te opereren…
…Daarvoor zijn de uitdagingen te groot en de middelen te beperkt!
14
De Zilvertorens
Een commercieel initiatief dat serviceflats bouwt naast ons lokaal
dienstencentrum en dat de vraag stelt naar een vorm van samenwerking
met het LDC van het ocmw
Doorheen de gesprekken is duidelijk geworden dat het verschil tussen de
2 werelden heel groot was en op dat moment was het water te diep om
tot een vorm van samenwerking te komen…
Wat we hieruit leren (en wat tegelijk een oproep kan zijn naar
leiedal) is dat –als we in de toekomst privaat-publieke
samenwerkingen willen opzetten in de wereld van zorg en welzijndat er nood is aan bijkomende ondersteunende expertise , die
tevens ook wil inzetten op het slaan van bruggen en het zoeken
naar formules van gedeelde maatschappelijke
verantwoordelijkheid publiek EN privaat. Enkel als er sprake is van
gedeelde maatschappelijke verantwoordelijkheid kan je spreken
van Sociaal ondernemen als Samen ondernemen.
Prikkel 3
Sociale samenhang: streek ook als knooppunt van nieuwe sociale
verbindingen
Ik sprak in mijn inleiding mijn zorg uit over de risico’s van de
vermaatschappelijking van de zorg
 risico op vereenzaming: niet iedereen is krachtig genoeg om een
netwerk om zich heen te verzamelen dat de zorgnood en de sociale
nood kan ondersteunen en ondervangen
 complexiteit van de organisatie van thuiszorg: niet iedereen is
sterk genoeg om wegwijs te geraken in de complexe wereld van de
zorg. Bovendien is er de vraag of de bestaande zorgcooridinatie in
staat is om de complexiteit te blijven ondervangen
 de toenemende druk op familie die al verdund is, om als
mantelzorger in te springen
 de individualisering in onze samenleving die ervoor zorgt dat
solidair inspringen en bijspringen voor de zorgbehoevende buur of
medemens, het zorgebehoevende familielid veel minder een
evidentie is geworden
Willen we als streek inzetten op een kwaliteitsvolle woonzorg dat zal het
van uitermate groot belang zijn dat we naast het investeren in stenen, in
ruimtelijke planning, in- om het samenvattend te stellen- HARD WARE,
ook minstens even krachtig inzetten op de SOFT WARE
Met het inzetten op SOFTWARE bedoel ik dan:
15
-het faciliteren en daar waar nodig organiseren van ontmoeting en
contact tussen mensen. Intermenselijk contact is dé basis voor een
solidaire samenleving
Investeren in woonzorg houdt dus noodzakelijkerwijs in dat er ook dient
geinvesteerd te worden in solidarisering
Vb.Soepekarproject
Tijdens de wintermaanden zal tegen een heel democratische prijs twee keer per week soep bedeeld worden in kwetsbare
buurten
Bedoeling is dat via de soep mensen uit hun huis/appartement komen en aan de kar hun babbeltje slaan. Voor mensen die niet
mobiel zijn is het de bedoeling de buur te mobiliseren om soep te brengen waardoor dan ook ontmoeting en gesprek ontstaat
Het biedt ook de mogelijkheid aan de buurtwerkers om nieuwe contacten aan te boren met de inwoners van verschillende
buurten
Op een laagdrempelige manier worden mensen bereikt, ontmoeten mensen elkaar en kunnen ze geïnformeerd worden of
gesensibiliseerd worden rond bepaalde themas
De bedoeling van het intitiatief is dat dit zorgt voor verdere versterking van de sociale cohesie
-het aangaan van allianties met het middenveld, met verenigingen, met
inwoners zodat zij zich erkend en gewaardeerd voelen en vanuit die
erkenning hun bijdrage zullen leveren aan het draagbaar houden van de
zorg. Het is het middenveld, de verenigingen, de inwoners die een
verschuiving van zelfredzaamheid naar samenredzaamheid zullen kunnen
bewerkstelligen
Vb. buren voor buren
Buren voor Buren is een samenwerkingsverband tussen professionele medewerkers en vrijwilligers
uit diverse verenigingen met de zorg voor de vereenzaamde thuiswonende bejaarde als
gemeenschappelijk uitgangspunt. Buren voor Buren wordt zo dicht mogelijk bij de thuiswonende
ouderen gerealiseerd, in deelprojecten in de vier deelgemeenten en in de vier wijken van de
binnenstad.
-het investeren in ondersteunende en faciliterende intiatieven om
samenhang en solidariteit te bewerkstelligen
Vb. tabula rasa
Een kleinschalig project waarbij mensen wiens huis een opknapbeurt dient te krijgen om het
leefbaar te houden maar niet meer de kracht hebben om dit alleen aan te pakken, krijgen de steun
van een beroepskracht die het vaak beperkte netwerk rond de persoon probeert te mobiliseren om
samen een werkploeg te vormen om zo samen het huis terug leefbaar te maken
-het brengen van samenhang in diversiteit
Vb. intergenerationele projecten
Centrum voor kinderopvang werd gebouwd naast het woonzorgcentrum. In de gemeenschappelijke
tuin werden moestuinbakken geplaatst, op een hoogte die comfortabel is voor kinderen en voor
rolstoelgebruikers. De kinderen samen met de bewoners van het woonzorgcentrum kweken de
groeten, eens volgroeid wordt er samen soep gemaakt. Kinderen leren vanuit de verhalen van de
ouderen over vroeger,leren respect opbrengen voor de oudere generatie. De ouderen genieten van
de levensvreugde van de kinderen en van het feit dat ze kinderen nog iets kunnen aanleren wat
hun zelfwaardegevoel versterkt
Vb. nachtopvang
Leden van een serviceclub die gedurende de wintermaanden als vrijwilliger werken in de
nachtopvang voor daklozen. Eens het vrijwilligeswerk opgenomen zijn zij de uitdragers van het
belang van een nachtopvang
Ik ben zeker dat in vele andere gemeentes dergelijke, kleinschalige
projecten en initiatieven gerealiseerd worden waarbij men “groots is in
iets kleins”
16
Dit is dan ook mijn pleidooi en eigenlijk zou ik dit pleidooi hier
vanavond het hardst willen laten klinken
Een pleidooi dus om sterker te investeren in wat klein en
onzichtbaar lijkt.
Ik ben er mij van bewust dat het voor ons politiekers niet zo
evident is om te durven investeren in het kleine,onzichtbare. Vaak
lijkt het veel interessanter in te zetten op zichtbare, mooiogende
bouwprojecten. Toch ben ik er ten stelligste van overtuigd dat we
als streek moeten durven kiezen voor nieuwe sociale verbindingen
Laten we als streek durven kiezen voor kleinschalige, “dicht bij de
mensen” initiatieven die inzetten op sociale cohesie
Enkel dan kan wonen en zorg verworden tot woonzorg op maat
Om te besluiten: appèl aan de streek
“geef ruimte aan zorg, draag zorg voor ruimte”
Mijn appel naar de streek is er een
Om in tijden van schaarste gerichte keuzes te maken, niet al te veel
gehinderd door regelgeving en organisatiegrenzen
Om geprikkeld door de veranderende realiteit, te kiezen voor een creatief
sociaal ondernemen niet al te veel gehinderd door standaardoplossingen
Om een verschil te maken in het beter benutten en inzetten van het
bestaande door dwarsverbindingen te leggen
Om capactiteit en kapitaal te bundelen in een verhaal van gedeelde
maatschappelijke verantwoordelijkheid. Waarbij ik de creatievelingen
onder jullie oproep om te zoeken naar formules waardoor ook de private
sector, de markt kan geprikkeld worden ( en nog sterker kan verplicht
worden) om hun bijdrage te leveren in maatschappelijke winst en
maatschappelijke meerwaarde
Om deze streek van sterke ondernemers ook te laten uitmunten in het
zorgdragen voor zorg
Sterk besturen in een sterke regio, ook en zeker ook in deze materie!!
Franceska Verhenne
Mei 2012
17
Download
Random flashcards
Create flashcards