Uploaded by User821

Betekenisrelaties

advertisement
Betekenisrelaties
Het heeft alles te maken met ​woordenschatopbouw​.
Wanneer je als kind in contact komt met taal is het belangrijk dat je enerzijds de taal leert begrijpen en anderzijds
de taal leert spreken.
Geleidelijk aan bouw je een woordenschat op en die bestaat niet alleen uit losse woorden, je merkt snel dat deze
woorden in relatie tot elkaar kunnen staan.
Concreet betekent dit dus dat er bepaalde verbanden te vinden zijn tussen de betekenissen van woorden. Verder
in deze les bespreken we deze verbanden en halen we ook wat voorbeelden aan.
Wanneer je opgroeit is het noodzakelijk te leren ​communiceren​, in vele communicatiesituaties ga je nl. vaak op
zoek naar verschillende betekenissen van een bepaald woord om wat meer variatie in je gesprek te brengen. Als
kind is je woordenschat nog maar heel beperkt en blijft de communicatie oppervlakkig, maar als
(jong-)volwassene is deze al meer ontwikkeld en breder, dat maakt de communicatie levendiger en gevarieerder.
In ons ​mentaal lexicon​, ook wel het woordgeheugen genoemd, gaan we verschillende woorden ordenen op een
logische manier, hier ben je al vanaf je kindertijd mee bezig. Wanneer je hier veel aandacht aan besteed zal het
mentaal lexicon groter en bruikbaarder worden in je communicatie. Dit geldt natuurlijk ook bij het schrijven.
Een hulpmiddel om deze te vergroten is het maken van woordvelden, zo creëer je inzicht. En dit is al één van de
vele verbanden die er bestaan.
Woordveld maken met de klas
Verder gaan we bekijken welke verbanden er nog bestaan.
1.
Hyponiem - Hyperoniem
Hypo en Hyper zijn Griekse voorzetsels, ze betekenen op hun beurt onder- en boven-.
In deze context is dat niet anders.
Een hyponiem is een onderliggend woord en een hyperoniem is een bovenliggend woord.
En wat betekent dit concreet?
HYPONIEM = een woord waarvan de betekenis wordt gedekt door een ruimer woord
HYPERONIEM = een woord dat een ruimere betekenis heeft dan een ander woord
Vaak kan je onder één bepaald hyperoniem meerdere hyponiemen vinden.
Vb. Meubels → stoel, tafel, zetel, kast
2. Collocatie
Collocaties zijn vaste woordverbindingen. De meest bekende zijn de spreekwoorden, zegswijzen en
uitdrukkingen. Deze termen worden vaak door elkaar gehaald.
SPREEKWOORDEN = deze kernachtige uitdrukkingen zijn onveranderlijk, het bevat een wijsheid. Ze stralen
levenswijsheid uit.
Vb. De appel valt niet ver van de boom
ZEGSWIJZEN = in tegenstelling tot de spreekwoorden kan je hier wel het onderwerp en de werkwoordstijd
aanpassen. Verder zijn het ook kernachtige uitdrukkingen.
UITDRUKKINGEN = een vaste woordgroep met een figuurlijk betekenis, ze kunnen als werkwoordelijk gezegde
voorkomen in een zin.
3. Synoniem - Antoniem
Grieks: syn=met ; apo=weg van
SYNONIEM = verschillende woorden met dezelfde betekenis; wanneer je ze door elkaar kunt vervangen in een
zin. Twee woorden worden heel snel synoniemen genoemd, maar eig zijn er weinig woorden die echt synoniem
zijn. Velen verschillen nog in nuance.
Vb. duimspijker = punaise
auto = wagen
ANTONIEM = woorden met een tegengestelde betekenis
Vb. Mooi → lelijk
Groot → klein
4. Homoniem - Homofoon - Homograaf
Grieks: homo=gelijk
HOMONIEM = woorden met dezelfde schrijfwijze en uitspraak, maar een andere betekenis
Vb. Bank, bal, pad.
HOMOFOON = woorden die hetzelfde klinken, maar anders geschreven worden en een andere betekenis
hebben (-foon: verwijst naar geluid, klank)
Vb. Hard - hart, leiden - lijden, ...
HOMOGRAAF = woorden die hetzelfde geschreven worden, maar anders klinken. (-graaf: verwijst naar schrift)
Vb. Massagebed,
5. Polysemie
= woorden met dezelfde schrijfwijze, maar met een verschillende betekenis
Vb.
Polysemie is heel gelijkend aan de homonymie.
Wat is dan het verschil?
Bij polysemie staan de woorden met elkaar in verband, d.w.z dat ze naast dezelfde schrijfwijze en uitspraak ook
dezelfde woordsoort hebben en dat is bij homonymie niet zo.
De verschillende betekenissen worden bij polysemie onder één woord opgenomen en bij homonymie niet.
het achtervoegsel - niem: ter ​vorming​ van ​woorden​, tot een ​ander​ woord ​staand
Download
Random flashcards
Create flashcards