Echt luisteren naar de oudere patiënt

advertisement
Z
PROJECT ZORGREFLECTIE BEKROOND
Echt luisteren naar
de oudere patiënt
© ohneski / photocase.com
Goede zorg begint bij goed luisteren. Een project in het
UZ Gent maakt er een prioriteit van: actief luisteren naar
wat oudere patiënten bezighoudt, er in team over praten
en reflecteren over zorgkeuzes. Het project kreeg eind 2015
de Gert Noël­prijs van de ­Koning ­Boudewijnstichting.
De huisarts is doorgaans
goed op de hoogte van
de l­evens- en relatie-­
geschiedenis van een patiënt.
Het zou goed zijn als we ook
zulke informatie met elkaar
zouden ­uitwisselen.
Prof. dr. Ruth Piers
ZORG 27
E
en net op de spoed op­
genomen oudere vrouw
is verward en onrustig,
tot een verpleegkundige
ontdekt waarom: haar
hondje is alleen thuis. Een andere
vrouw is ongelukkig omdat ze geen
foto van haar overleden kind bij zich
heeft. Kinderen willen hun stervende
vader graag naar huis halen – hij
zwijgt, maar als zorgverleners ingaan
op zijn non-verbale signalen blijkt
dat hij liever in het ziekenhuis blijft.
OPEN EN ACTIEF LUISTEREN
Oudere patiënten zijn vaak te
kwetsbaar en te zorgafhankelijk
om duidelijk te maken wat hen
echt bezighoudt. Zorgverleners fo­
cussen vooral op de medische zorg
en voelen tijdsdruk. Het gevaar is
dat ze de noden en angsten van
de patiënten zelf invullen of dat ze
vooral met de familie praten, over
het hoofd van de patiënt heen.
‘Doordat de meeste aandacht
naar het medische probleem gaat,
raakt de sociale context onderge­
sneeuwd’, zegt prof. dr. Nele Van
Den Noortgate, diensthoofd Geriatrie.
‘Oudere patiënten brengen een hele
levensgeschiedenis mee. Wat heeft
hen gemaakt tot de mensen die ze nu
zijn? Hoe zagen en zien hun relaties
met familie en vrienden eruit? Als je
daar oor voor krijgt, leer je de patiënt
ook als mens te zien, als iemand met
een verhaal, met noden en angsten.’
‘Extra tijd hoeft dat niet te kosten’,
zegt Karen Versluys, verpleegkundig
specialist geriatrie. ‘Terwijl je een
patiënt wast, kun je alert zijn voor
wat hij zegt, verbaal en non-verbaal.
Voor zorgverleners hebben we daar
vormingsmomenten over georga­
niseerd. Actief luisteren betekent
bijvoorbeeld dat je de patiënt de
richting van het gesprek laat bepalen,
dat je stiltes niet volpraat, niets zelf
invult, open en nieuwsgierig blijft.
Dat helpt de patiënt overigens ook
om zich comfortabeler te voelen
– ­zodat hij ook minder “onnodig”
appel op zorgverleners doet.’
ZORGREFLECTIE
Elke zorgverlener die actief naar
een patiënt luistert, draagt een
puzzelstukje aan dat helpt om een
completer beeld van de patiënt te
krijgen. Die puzzel wordt gelegd
door patiënten gestructureerd te
bespreken tijdens het wekelijkse
multidisciplinaire overleg. Aan dat
overleg nemen artsen en verpleeg­
kundigen deel, maar ook psycho­
logen, ergotherapeuten, sociaal
verpleegkundigen, diëtisten …
‘Ook de insteek van de huisarts is
belangrijk’, zegt prof. dr. Van Den
Noortgate. ‘Vaak staat die dicht
bij de patiënt en is hij goed op de
hoogte van de levens- en relatie­
geschiedenis. Het zou goed zijn als
we ook zulke informatie zouden
uitwisselen. Dat helpt ons om de
ouderen en hun omgeving zorg op
maat aan te bieden.’
Prof. dr. Ruth Piers (dienst Geria­
trie): ‘Dat multidisciplinaire overleg
bestaat al langer, maar vroeger was
het vooral medisch georiënteerd. Nu
maken we meer ruimte voor reflectie
over de zorg, en daarin nemen we
ook mee wat we van de patiënt heb­
ben gehoord. We weten dat die pati­
ënt graag naar huis wil – kan dat, ook
al kan hij de woning niet netjes meer
houden? Kunnen we zijn veiligheid
waarborgen? Met de familie van een
andere patiënt vrezen we spanningen
– kunnen we daarop anticiperen?’
ENTHOUSIASME
Het hele project omvat formele
vormingsmomenten, maar is
eigenlijk een continu proces: door
de zorgreflectie in te bedden in het
structureel overleg en de dagelijkse
praktijk, wordt werk gemaakt
van een cultuurverandering. Het
project werd opgestart in de dienst
Geriatrie en wordt momenteel
uitgerold in andere afdelingen,
via de referentieverpleegkundi­
gen ­Geriatrie. ‘Het project biedt
een echte meerwaarde’, zegt
Karen ­Versluys. ‘Niet alleen voor
de patiënt, maar ook voor de
zorgverleners. Die hadden vaak
het gevoel dat ze tekortschieten,
door de werkdruk en de stress.
Actief luisteren naar de patiënt
en samen reflecteren over de zorg
verandert dat – ze vinden hun
­enthousiasme terug.’
Dienst Geriatrie, UZ Gent
T 09 332 07 41
Download
Random flashcards
fff

2 Cards Rick Jimenez

Rekenen

3 Cards Patricia van Oirschot

Test

2 Cards oauth2_google_0682e24b-4e3a-44be-9bca-59ad7a2e66a4

Create flashcards