onderwijsbehoeften leerlingen met ADHD

advertisement
Concrete handelingsadviezen voor de leerkracht (Parker, Barkley),
(eventuele) onderwijsbehoeftes ADHD:
1. Extra aandacht voor afleidbaarheid/ zwakke aandacht regulatie
o Geef het kind een bank in het blikveld van de leerkracht. Door een kind met ADHD een "apart"
plaatsje in de klas te geven, heeft het kind minder afleidende prikkels binnen zijn blikveld. En
de leerkracht kan het gedrag van het kind beter observeren waardoor het gemakkelijker wordt
om het kind feedback te geven.
o Het belonen of het afwijzen van gedrag moet bij ADHD-kinderen meteen na het gedrag worden
gegeven. De feedback moet niet alleen meteen, maar ook veel vaker en veel consequenter
worden gegeven dan bij normale kinderen.
o Geef duidelijke, concrete en korte opdrachten. Vaak hebben ADHD-kinderen veel baat als de
opdrachten bijvoorbeeld visueel worden ondersteund (de opdrachten op het bord schrijven).
Het kan nuttig zijn om het kind de opdracht te laten herhalen om te controleren of alles goed
is overgekomen.
o De opdrachten moeten zo kort mogelijk worden gehouden en geef zoveel mogelijk één
opdracht tegelijk. Men kan b.v. een overzichtelijke tijdlimiet stellen waarbinnen de taak moet
worden afgemaakt. Deze tijdlimiet kan b.v. worden ondersteund door een zandloper of
wekker/ time-timer. Het kind moet dan proberen om binnen de gestelde tijd de taak af te
maken. Het is van belang dat het kind altijd ruim voldoende tijd krijgt om de taak te maken.
o Leer het kind zichzelf te instrueren tijdens het werk, gebruik hierbij ter ondersteuning
voorbeeldplaatjes en stickers op de bank (Beertjes-aanpak).
o De klas moet goed georganiseerd, gestructureerd en voorspelbaar zijn voor het kind.
Visuele ondersteuning is vaak heel nuttig door het dagelijkse programma op het bord te
schrijven of de klassenregels op een poster met opvallende kleuren op te hangen
(Dagritmepakket).
o Zoals bij alle kinderen moeten de schoolse taken zoveel mogelijk zijn afgestemd op de
mogelijkheden van het kind. Bij het ADHD-kind is het van belang dat de taken voor het kind zo
gevarieerd en interessant mogelijk worden gehouden. Deze afwisseling kan het
activiteitenniveau van het kind verlagen, de aandacht verhogen en hierdoor de prestaties
verbeteren.
2. Extra aandacht voor impulsief gedrag
o Maak de regels in de klas visueel of geef het kind visuele cues (b.v. een stopteken, grote ogen en
grote oren om het kind aan "stop, kijk en luister" te herinneren).
o Bereid het kind voor op vrije situaties door afspraken te maken over gewenst gedrag.
Vooral het gedrag op de speelplaats.
o Zeg niet alleen wat niet mag, maar vooral hoe het wel moet.
o Maak goede afspraken over de manier waarop het kind aandacht mag vragen (vinger
opsteken bijvoorbeeld) en hoe vaak (vier blokjes in zak).
o Probeer de uitsteltolerantie te vergroten. Beloon het kind direct.
o Anticiperen als leerkracht is van groot belang bij ADHD kinderen. Dit is vooral aan de orde als
er sprake is van een overgang naar een nieuwe situatie en/of activiteit. Maak het kind ervan
bewust dat er een verandering in regels is die in de nieuwe situatie geldt. En neem met het
kind ook nog een keer door wat de beloningen en de afwijzingen zijn voordat je begint aan de
nieuwe situatie of activiteit.
3. Extra aandacht voor motorische onrust
Sta geregeld even motorische activiteit toe (even rennen, even uit de bank).
Spreek af wanneer motorische onrust niet gewenst is en wijs het kind op deze afspraak.
Geef vaak een korte pauze tussen opdrachtjes waarin motorische activiteit wordt toegestaan.
Laat niet teveel spulletjes op de tafel liggen. Zet een mand op de grond naast de bank, waar het
kind zijn spulletjes in kan leggen.
o Richt een apart werkhoekje in, waar het kind rustig kan werken. Vaak zal het kind vragen om in
deze hoek te mogen werken.
o
o
o
o
4. Extra aandacht voor zelfstandig werken
o
o
o
o
o
o
o
o
Geef veel structuur. Deel het werk op. Laat herhalen wat en hoe.
Help het kind zelf te structureren, (zie Remweg)
Ondersteun het kind bij het plannen d.m.v. plaatjes en werkschema's die samen zijn opgesteld.
Werk bij voorkeur met een agenda of een rooster.
Geef het kind voldoende tijd om zijn werk netjes te kunnen verzorgen.
Geef geen complexe opdrachten maar steeds één opdracht tegelijk.
Geef het kind een compliment als het een opdracht heeft uitgevoerd.
Zoek compensatie voor bijvoorbeeld zwakke fijne motoriek door te werken met de computer.
5. Extra aandacht m.b.t. sociaal-emotioneel functioneren
o Leg het kind uit wat er is misgegaan bij een ruzie, zodat het kan leren van die ervaring. Het is
vaak moeilijk voor het kind om zelfstandig te ordenen wat er gebeurde.
o Leg het kind uit wat anderen van hem verwachten.
o Geef complimenten voor geslaagde sociale interactie.
o Spreek zo nu en dan voor de pauze af met wie het kind gaat spelen.
o Structureer vrije situaties voor het kind.
o Hou geen lange, moraliserende verhalen, wanneer het fout gaat.
o Verwoord de emoties van het kind (spiegelen).
o Vertel het kind hoe hij kan aangeven dat hij zich boos of gefrustreerd voelt.
o Leg uit aan de groep waarom het kind zo is.
o Leer het kind samenspelen, samenwerken. Eerst met een kind dat hij zelf uit kiest en
met opdrachten die het interesseert of boeit. Maak de werkgroepjes niet te groot.
o Geef het kind veel ondersteuning. Het kind heeft jouw steun hard nodig. Bescherm het kind
tegen negatieve opmerkingen uit de groep.
o Geef het kind een beloning door met een (steeds) ander kind te laten spelen die hij mag
uitkiezen.
6. Extra aandacht voor lage motivatie
o Geef het kind opdrachten die het boeit.
o Geef het kind vooral taken die succeservaringen uitlokken.
o Geef het kind zo min mogelijk saaie, langdurige opdrachten, uitdagend onderwijs is meer
effectief.
o Stel wel duidelijke, concrete eisen aan zijn taak-werkhouding.
o Werk preventief, let erop dat het kind niet gefrustreerd of vermoeid raakt.
7. Extra aandacht voor afstemming lesmateriaal
o Probeer lesmateriaal zo gevarieerd mogelijk aan te bieden. Door b.v. gebruik te maken van
verschillende modaliteiten (visuele, verbale of tactiele ondersteuning), maar ook het
materiaal af te wisselen wat betreft kleur en vorm.
o Voor het kind weinig interessante of passieve taken moeten zoveel mogelijk worden afgewisseld
met voor het kind interessante of actieve taken.
o Kinderen kunnen langer hun aandacht bij een klassikale uitleg houden als deze op een hele
o
o
o
o
o
enthousiaste maar taakgerichte wijze wordt gegeven. Daarnaast houden ze de aandacht er ook
beter bij als ze actief en frequent worden betrokken bij de uitleg.
Wissel schoolse taken af, of een lange klassikale uitleg, met een korte periode van fysieke
oefening, zoals even uit de bank of even rennen.
Probeer zoveel mogelijk schoolse taken (rekenen, lezen, spellen) te plannen in de ochtenduren
en probeer de meer actievere, niet schoolse taken 's middags te laten plaatsvinden. Dit wordt
aanbevolen voor ADHD-kinderen omdat het activiteitenniveau en de aandacht verslechteren
naarmate de dag vordert.
Geef het kind extra tijd om iets af te maken of streep bepaalde opdrachten door.
Laat het kind in overleg met de leerkracht bepalen welke opdrachten in een bepaalde tijd af
kunnen zijn.
Open klaslokalen lijken minder geschikt voor ADHD-kinderen dan dichte klaslokalen (met vier
muren en een deur). In een open klaslokaal is er vaak meer lawaai en is er sprake van meer
visuele afleiding. De kinderen zijn sneller afgeleid omdat ze kunnen zien en horen wat er
gebeurt in de nabij gelegen klassen.
Download