Uploaded by dannydielissen

Nederland van 1848 tot 1914

advertisement
Nederland van 1848 tot 1914
Par 1.1. De Nederlandse staatsinrichting nu
Monarchie
Republiek
Democratie
Parlement
• Eerste kamer: bespreken van
wetsvoorstellen die door de
Tweede Kamer zijn aangenomen
• Tweede kamer: indienen van
wetten, controleren regering en
volksvertegenwoordiging
• Nederland is een parlementaire
democratie
Constitutionele monarchie
Grondwet
• Iedereen moet zich aan de regels
houden, dus ook de politie,
rechters en politici. Uitzondering
in sommige gevallen voor
diplomaten uit andere landen
De Grondrechten
Klassieke grondrechten
Sociale grondrechten (1983)
• Verbod op discriminatie
• Vrijheid van godsdienst
• Vrijheid van meningsuiting/
drukpers
• Vrijheid van vereniging
• Vrijheid van onderwijs
• Recht op bestaanszekerheid
• Recht op onderwijs
• Recht op gezondheidszorg
• Recht op woongelegenheid
• Recht op bewoonbaarheid
• Recht op werk
• Recht op rechtsbijstand
• Discriminatie of vrijheid van
meningsuiting?
Een rechtsstaat met onafhankelijke rechtspraak
• Rechters
• Parlement
• Koning met de ministers
Regering en parlement
• Kabinet: ministers en
staatssecretarissen
• Regeringsleider: ministerpresident
• Twee taken regering: land
besturen en wetten maken
• Parlement controleert de
regering
Wetsvoorstel
Wordt pas een wet als de meerderheid van de Eerste en Tweede kamer hem goed keurt
• Tweede kamer; recht van
amendement (wijzigen)
• Tweede kamer; recht van
initiatief (indienen)
• Eerste kamer heeft deze
rechten niet, alleen
aannemen of afwijzen
• Allebei: recht van budget
• Recht van interpellatie
• Recht van enquête
Paragraaf 1.2. De grondwet van 1848
Begin van het koninkrijk
• In de 17e en 18e eeuw lag de
macht bij de Oranjes: die
leverden de regenten
• 1795: Franse troepen in NL,
Oranjes vluchten naar Engeland
• 1810: NL als Franse provincie
• 1813: Franse troepen werden
verjaagd, Willem Frederik komt
als Willem I aan in Scheveningen
Het bestuur onder Willem I
• Koning was regeringsleider
• Kon ministers ieder moment
ontslaan en benoemen
• Parlement had bijna niks te zeggen
• Koning benoemt leden van de
Eerste Kamer
• Leden van de Tweede kamer
werden aangewezen door
Provinciale Staten (aangewezen
door besturen van dorpen en
steden)
https://schooltv.nl/video/nederlandonder-koning-willem-i-verder-zonderbelgie/#q=willem%201
Het Liberalisme
John Locke
• Meebeslissen van burgers
• Vrijheid van meningsuiting
• Vrijheid van drukpers
• Vrijheid van godsdienst
1848
Thorbecke
• Willem II is in 1840 aan de macht
gekomen
• Wilt weinig veranderen
• Probleem: in 1848 verschillende
opstanden in Europese landen
• https://schooltv.nl/video/degrondwet-van-thorbecke-meermacht-naar-deburger/#q=thorbecke
Grote verandering…
• “De koning is onschendbaar, de
ministers zijn verantwoordelijk”
• Ministeriële
verantwoordelijkheid
• Over de koning mag geen
discussie ontstaan
• Onder Thorbecke krijgt de
Tweede Kamer meer macht dan
de Eerste Kamer. Recht van
amendement en recht van
initiatief
• Tweede Kamer werd een stem
van het volk
Censuskiesrecht
• Voor de Tweede Kamer
rechtstreekse verkiezingen
• Burgers stelden zelf hun
gemeenteraad samen
• Burgers kiezen de Provinciale
Staten, deze kozen de Eerste
Kamer
Grondrechten
• Vrijheid van drukpers
• Vrijheid van vereniging
• Opleving van het Katholieke
geloof
• Niet alleen meer openbaar
onderwijs maar ook ‘bijzonder’
onderwijs
Paragraaf 1.3. Liberalen, conservatieven en
confessionelen
Willem III
• 1849 Willem II overleden
• Willem III zat in Engeland en
wilde niet naar Nederland
komen: had moeite met de
“belachelijke” grondwet van
1847
• Probeerde het kabinet naar zijn
hand te zetten
Luxemburgse kwestie
• Willem III wilde in 1867 Luxemburg
aan Frankrijk verkopen
• Pruisen was woedend en wilde
militair ingrijpen
• Na tegenhouden van verkoop werd
Frankrijk boos en wilde een oorlog
starten
• Kwestie opgelost op een
internationale conferentie;
Luxemburg onafhankelijk
Problemen op politiek vlak
• Tweede Kamer wilt de regering
wegstemmen
• Liberalen waren boos dat ze niet
mochten meebeslissen over de
kwestie
• Willem III vond buitenlands
beleid niks voor de Tweede
Kamer
• Liet het kabinet gewoon zitten
• Nieuwe verkiezingen
• Conservatieven geen
meerderheid dus ministers
werden ontslagen
• Liberale leider Thorbecke mocht
een nieuw kabinet vormen
Caoutchouc-artikel
• Niet alleen de rijke burgerij
moet meer kiesrecht hebben
• 1887: afschaffen
censuskiesrecht
• Nu voor de mannen die
“kentekenen van geschiktheid”
hadden
• Kiesrecht werd oprekbaar, net
als rubber
Emancipatie
Antirevolutionairen
• Eenvoudige mensen met
protestants geloof: landarbeiders,
kleine boeren, winkeliers etc
• Te weinig geld om te stemmen: de
kleine luyden
• https://schooltv.nl/video/deijzeren-eeuw-in-de-klas-abrahamdegeweldige/#q=abraham%20kuyper
Abraham Kuyper
De schoolstrijd
1879: Anti-Revolutionaire Partij
• 1878: Liberalen voerden nieuwe
schoolwet in; onderwijs werd
beter maar ook duurder
• De nieuwen eisen gelden ook
voor de protestantse en
katholieke scholen
De Katholieken
Herman Schaepman (ultramontaan)
• Katholieken gingen steeds meer
emanciperen
• Oprichting Rooms-Katholieke
Staatspartij (RKSP)
• Samen met de antirevolutionairen de schoolstrijd
aan
Par 1.4. Socialisten en feministen
Vanaf 1865. Industrialisatie
• Amsterdamse en Rotterdamse
haven groeiden door aanvoer
grondstoffen
Modern Imperialisme
Grondstoffen en afzetmarkt
Sociaaleconomische veranderingen
Verstedelijking
Arbeiders
Sociale kwestie
• Wie is verantwoordelijk voor de
armoede?
• Wie regelt de uitkeringen?
• Wie controleert de
fabrieksbazen?
• Welke regels en wetten zijn er
om arbeiders te beschermen?
Socialisme
Vakbonden
• Samen sta je sterk
• Onderhandelen over lonen,
werktijden en
arbeidsvoorwaarden
• Ultieme middel: staken
Streven naar verbetering sociaaleconomische
positie van arbeiders
Karl Marx
Met een revolutie maatschappij
omverwerpen
Sociaaldemocraten
SDAP
• Inzetten van wetten
• Algemeen kiesrecht (voor
mannen)
• Sociale wetgeving
Armenwet 1854
Kinderwetje van Van Houten, 1874
• Geen kinderen onder 12 jaar
meer in de fabrieken
• Wel in de mijnen en op het land
• Maar ook de Ongevallenwet en
de Woningwet
Eerste Feministische Golf
Vrouwen ondergeschikt
• Gehoorzaamheid aan man
beloven
• Alleen man had ouderlijk gezag
• Geen eigen spaarrekening
• Rijkere vrouwen mochten niet
werken
Vrouwenkiesrecht
• 1894: Vereniging
voor
Vrouwenkiesrecht
• Voorzitter was
Aletta Jacobs
Steeds meer werkende vrouwen
• Steeds meer meisjes leerden
door
• Deel van het ouderlijk gezag
• Als moeder moest je echter wel
thuis gaan werken
• Vrije Vrouwenvereniging onder
leiding van Wilhelmina Drucker
Download
Random flashcards
fff

2 Cards Rick Jimenez

mij droom land

4 Cards Lisandro Kurasaki DLuffy

Create flashcards