Je rechten als huishoudelijke hulp

advertisement
FNV Bondgenoten Schoonmaak
Je rechten als
huishoudelijke hulp
bij een privépersoon thuis
Inhoudsopgave
Over deze brochure
4
1. Werken als huishoudelijke hulp:
> De basisregels
5
2.
Veelgestelde vragen
> Loon
> Vakantie en verlof
> Ziekte, zwangerschap en bevalling
> Veilig werken en ongelukken
> Overwerk
> Einde van de arbeidsovereenkomst
8
9
11
11
12
12
3. De situatie van ongedocumenteerden
13
4. De regeling voor au pairs
15
5. Hoe kun je je werksituatie verbeteren?
16
6. Voorbeeldcontract
18
Colofon
Deze brochure is een uitgave van FNV Bondgenoten
FNV Bondgenoten heeft ruim 477.000 leden in uiteenlopende sectoren in industrie,
diensten, vervoer en voeding, uitkeringsgerechtigden en ouderen. FNV Bondgenoten
is uw specialist op het gebied van werk en inkomen. Wij onderhandelen over zo’n
700 cao’s en sociaal plannen.
Derde versie, juni 2009
Tekst
Eva Cremers
Leontine Bijleveld
Katrien Depuydt
Met dank aan
Edgar, Melany, Emma, Lorie, Doris, Coring, Vivian, Florence, Edgar, Victor, Abling,
Thijs, Rebeca, Eline, Ruth, Jan Willem, Vincent, Gert and Sarah (voor foto’s, interviews,
vertaling en tekstsuggesties)
Bijbestellen of downloaden
Als je lid bent van FNV Bondgenoten, kun je deze brochure bestellen via onze
Klantenservice: 0900-9690 (lokaal tarief).
Je kan de brochure ook downloaden via
www.fnvbondgenoten.nl/vraagbaak/download_brochures/
Deze brochure is ook verkrijgbaar in het Engels.
2 • FNV Bondgenoten • Je rechten als huishoudelijke hulp
FNV Bondgenoten • Je rechten als huishoudelijke hulp • 3
Over deze brochure
1. Werken als huishoudelijke hulp
Dit is een brochure voor mensen die werken als huishoudelijke hulp bij een privépersoon
thuis. Bijvoorbeeld als werkster, kinderoppas of tuinman. Dit soort werk gebeurt heel vaak
op basis van mondelinge afspraken tussen jou en je werkgever. Maar dat betekent niet dat
je geen rechten zou hebben! In deze brochure leggen we uit wat je rechten (en plichten)
zijn als je als huishoudelijke hulp werkt. Deze informatie kan je helpen om goede afspraken
te maken met je werkgever.
Huishoudelijk werk wordt vaak door migranten gedaan. Sommige van deze migranten hebben geen verblijfsvergunning en
geen werkvergunning. We noemen dit ‘ongedocumenteerde’
werknemers. Ook voor hen is deze brochure bedoeld.
Werken en leven in Nederland is niet gemakkelijk voor deze
groep van huishoudelijk personeel. Zo kan het altijd gebeuren
dat ze opgepakt worden door politie en teruggestuurd worden
naar hun land. Zelfs als ze het willen, ze mogen geen belasting en premies voor de sociale zekerheid betalen. Daardoor
kunnen ze geen normale ziektekostenverzekering, uitkering
of pensioen krijgen.
Maar dat betekent niet dat je totaal geen rechten hebt als
ongedocumenteerde huishoudelijke hulp! Net als Nederlandse
huishoudelijke hulpen heb je nog heel wat rechten ten opzichte van je werkgever. Welke rechten dat zijn, kan je hier lezen.
Net als elke andere werknemer kun je als huishoudelijke hulp
lid worden van een vakbond. Ook als je ongedocumenteerd
bent! FNV Bondgenoten is zo’n vakbond waarbij huishoudelijke hulpen met én zonder papieren aangesloten zijn. Samen
proberen we de situatie van (ongedocumenteerde) huishoudelijke hulpen te verbeteren. Verder in deze brochure lees je
meer over het werk van de vakbond.
Eerst meer over je rechten op het werk! We bespreken
achtereenvolgens:
1. werken als huishoudelijke hulp: de basisregels
2.veelgestelde vragen over loon, vakantie, ziekte, veilig
werken, overwerk en ontslag
3. de situatie van ongedocumenteerden
4. de regeling voor au pairs
5. hoe kan je je werksituatie verbeteren?
Los bijgevoegd: een voorbeeldcontract met uitleg
De basisregels
Als jij bij iemand thuis huishoudelijk werk doet in ruil voor geld, dan heb je wettelijk
gezien een arbeidsovereenkomst met deze persoon. Meestal denken mensen bij het
woord arbeidsovereenkomst aan een schriftelijk contract, maar wettelijk gezien is ook
een mondelinge afspraak een arbeidsovereenkomst!
Omdat de verhouding tussen jou en je werkgever een arbeidsovereenkomst is, gelden veel regels uit het Nederlandse
arbeidsrecht ook voor jou. Jouw werkgever is verplicht om
deze regels na te leven. Deze regels gelden voor al het huishoudelijk personeel: met of zonder verblijfspapieren.
Welke rechten heb je als bij een privépersoon huishoudelijk werk doet?
De Nederlandse wet maakt een onderscheid tussen huishoudelijk personeel dat op één, twee of drie dagen bij dezelfde
4 • FNV Bondgenoten • Je rechten als huishoudelijke hulp
persoon werkt en huishoudelijk personeel dat op meer dan
drie dagen bij dezelfde persoon werkt. In dat laatste geval
heb je meer rechten.
Als je drie dagen of minder bij dezelfde persoon werkt,
dan heb jij in ieder geval recht op:
> uitbetaling van ten minste het minimumloon;
>uitbetaling van het vakantiegeld (een toeslag van 8%
bovenop je normale loon);
> vier weken betaalde vakantie per jaar;
FNV Bondgenoten • Je rechten als huishoudelijke hulp • 5
> zes weken doorbetaling van je loon bij ziekte;
> goede en veilige werkomstandigheden;
>schriftelijke informatie over de inhoud van de arbeidsovereenkomst als je daarom vraagt;
> een opzegtermijn van ten minste één maand bij ontslag;
> zwangerschaps- en bevallingsverlof van 16 weken;
>betaald calamiteitenverlof en betaald kortdurend
zorgverlof;
Verder moet jouw werkgever zich als een ‘goed werkgever’
gedragen. Dat betekent dat hij of zij op een zorgvuldige en
redelijke manier met jou om moet gaan. Ten slotte heb je
als werknemer altijd het recht om lid te worden van een
vakbond.
Bij welk soort werk bij een privé persoon thuis gelden
deze regels?
Deze regels gelden voor werknemers die werken:
> bij een privé persoon thuis,
> in dienst bij die persoon,
> op één, twee of drie dagen per week.
Het gaat vooral om:
> schoonmaakwerk
> tuinonderhoud
> oppassen op de kinderen
> verzorging van huisdieren
> klussen in en rond het huis
> verzorging van ouderen of gehandicapten.
Hebben andere werknemers meer rechten?
Ja, andere werknemers hebben meer rechten dan huishoudelijk personeel dat op maximaal drie dagen bij een privépersoon werkt. Voor huishoudelijke hulpen maakt de wet
een uitzondering, waardoor zij een aantal belangrijke rechten
moeten missen. Wie op meer dan drie dagen voor een privé
persoon werkt, of schoonmaakt voor een bedrijf, heeft dus
meer rechten. Dat geldt ook voor werknemers die ander
werk doen.
Hun werkgever moet twee jaar lang loon doorbetalen als
ze ziek zijn. Om iemand te ontslaan moet de werkgever
eerst een ontslagvergunning vragen bij het UWV WERKbedrijf
(het voormalige CWI, Centrum voor Werk en Inkomen).
Die werknemers hebben ook recht op sociale zekerheid.
Huishoudelijk werk, bijzonder werk
Huishoudelijk werk is om verschillende redenen bijzonder werk. Ten eerste gaat het meestal om informeel
werk. Je bent in dienst van een privé-persoon en werkt
bij die persoon thuis. Je werkt dus in de huiselijke en
familiale sfeer. Hierdoor zijn veel zaken dikwijls niet
goed geregeld. Huishoudelijk werk is dan ook vaak zwart
werk, dit betekent dat werkgever en werknemer geen
aangifte doen bij de belastingen. Bovendien zijn werkgevers en werknemers vaak niet op de hoogte van de
regels. Daardoor worden de rechten van huishoudelijke
hulpen regelmatig geschonden.
bepaalde bedrijfstak. Die afspraken worden tussen de
werkgevers- en werknemersorganisaties gemaakt.
Als huishoudelijke hulp bij een privépersoon val je niet
onder een cao. Daarom moet je zelf met je werkgever
afspraken maken over je arbeidsvoorwaarden.
Veel andere werknemers in Nederland vallen wél onder
een cao. Deze cao’s garanderen betere arbeidsvoorwaarden dan de minimumregels die in de wet staan.
Werknemers die onder een cao vallen hebben bijna
altijd een hoger loon dan het minimumloon, meer
vakantie en vele andere voordelen.
Een tweede bijzonder kenmerk van dit werk is dat je
als huishoudelijke hulp minder rechten hebt dan andere
werknemers waneer je drie dagen of minder bij dezelfde
werkgever werkt. Die verschillen hebben we reeds
besproken.
Huishoudelijk werk wordt soms ook gedaan door
mensen die voor een thuiszorginstelling of schoonmaakbedrijf werken. Deze werknemers hebben geen arbeidsovereenkomst met de persoon bij wie ze thuis werken,
maar wel met het schoonmaakbedrijf of de thuiszorginstelling. Voor deze werknemers geldt wél een cao.
Ten slotte bestaat er voor dit werk geen cao. Cao staat
voor ‘collectieve arbeidsovereenkomst’. In een cao
staan afspraken over de arbeidsvoorwaarden voor alle
werknemers bij een bepaalde werkgever of in een
6 • FNV Bondgenoten • Je rechten als huishoudelijke hulp
“Kennis van mijn rechten als werknemer in
Nederland helpt me bij het onderhandelen
met mijn werkgever”
Lorie
Hun werkgever betaalt mee aan de Zorgverzekeringswet.
Bovendien moet deze werkgevers loonbelasting en premies
voor werknemersverzekeringen inhouden op het loon.
Verplichtingen van de werknemer
Je werkgever en jij hebben wettelijk gezien een arbeidsovereenkomst. Je hebt als werknemer dan ook een aantal
verplichtingen:
>je gedragen als een goed werknemer;
>het werk zelf uitvoeren;
>nakomen van afspraken over de werktijden;
>opvolgen van instructies van de werkgever
(zolang ze redelijk zijn);
>het werk zorgvuldig doen;
>ziekte tijdig melden;
>bij ziekte meewerken aan mogelijkheden om
opnieuw aan de slag te gaan;
>privacy van de werkgever beschermen;
Tip!
Je hebt deze rechten op grond van de wet, óók zonder verblijfspapieren! Deze rechten gelden eveneens als je alleen een
mondelinge arbeidsovereenkomst hebt. Het is wel beter om
een geschreven contract te maken. Dat is duidelijker voor de
werkgever en voor jezelf. Je kunt daarvoor het voorbeeld uit
deze brochure gebruiken.
>een opzegtermijn van één maand in acht nemen
als je ontslag wilt nemen.
Normaal gesproken heb je ook verplichtingen ten opzichte
van de belastingdienst. Je moet zelf aangifte doen van je
inkomsten, als je meer dan € 40,– per jaar verdient.
Dit betekent niet automatisch dat je ook belasting moet
betalen. Voor 2008 is de regel dat je geen belasting betaalt
bij een jaarinkomen lager dan € 6000,–.
Een ongedocumenteerde heeft geen burgerservicenummer
(vroeger sofinummer) en kan daarom geen belastingaangifte
doen. Daarom betaalt een ongedocumenteerde huishoudelijke
hulp geen belasting.
Voor meer informatie kun je bellen met de belastingtelefoon:
0800-0543.
Opgelet! Als je schoonmaakt in een bedrijf, val je ook
onder een cao. Je hebt dan méér rechten dan huishoudelijk personeel in dienst van een privépersoon.
FNV Bondgenoten • Je rechten als huishoudelijke hulp • 7
2. Veelgestelde vragen
Tip!
Het bedrag van het minimumloon betreft juli 2009.
Controleer de hoogte van dit bedrag ieder half jaar:
www.loonwijzer.nl/home/minimumlooncheck
je recht op 52 x 10 x € 0,68 = € 353,60 vakantiegeld. Als het
afgesproken uurloon € 10,-- is, heb je recht op een toeslag
van € 0,80 per uur. Dus moet je werkgever je € 10,80 per uur
betalen. Of je werkgever betaalt enkel € 10,-- per uur en geeft
je het volledige vakantiegeld in juni. Als je dan 4 uur per week
werkt, krijg je 52 x 4 x € 0,80 = € 116,40 vakantiegeld in juni.
Loon en vakantietoeslag kunnen contant aan jou worden
uitbetaald. De bedragen kunnen ook worden overgemaakt
op je bank- of girorekening.
Over loon, vakantie, ziekte, veilig werken,
overwerk en ontslag
> Loon
Op welk loon heb je ten minste recht?
Volgens de Nederlandse wet heb je recht op ten minste het
minimumloon + vakantiegeld.
Het wettelijk minimumloon op
01-07-2009 bedraagt:
Daar komt 8% vakantiegeld bij:
Inclusief vakantiegeld heb je dus recht
op minstens:
€ 8,49 per uur*
€ 0,68 per uur
€ 9,17 per uur
Het vakantiegeld (of vakantietoeslag) mag op twee
verschillende manieren betaald worden:
>ofwel in één jaarlijks bedrag in de maand juni;
>ofwel als een toeslag bovenop het normale uurloon
Bijvoorbeeld:
Als je het minimumloon krijgt, moet je werkgever je daarbovenop € 0,68 per uur betalen. In totaal krijg je dan € 9,17
per uur. Of je krijgt het gewone minimumloon van € 8,49 per
uur en in juni krijg je ook nog eens je vakantiegeld voor het
hele jaar. Als je dan bijvoorbeeld 10 uur per week werkt, heb
*Het uurloon is berekend door het minimumloon per week van € 322,75 te delen door 38. In de sector waarin jij werkt, is een voltijdse
werkweek namelijk 38 uur. Dit ligt vast in de cao Schoonmaak. Als je jonger bent dan 23 dan gelden lagere bedragen.
8 • FNV Bondgenoten • Je rechten als huishoudelijke hulp
Hoe kan je een hoger loon krijgen?
Over de hoogte van je loon kun je onderhandelen met je
werkgever. Het is redelijk dat je een hoger bedrag krijgt dan
het wettelijk minimumloon. Werknemers die wel onder een
cao vallen, krijgen zowel meer loon als allerlei extra's. Denk
aan pensioen, reiskostenvergoeding, werkgeversbijdrage aan
de ziektekostenverzekering. Als je ongedocumenteerd bent,
kun je helemaal niet terug vallen op de sociale zekerheid. Ook
dat is een goede reden om te onderhandelen over een hoger
loon. Er is veel behoefte aan mensen die huishoudelijk werk
willen doen. Maak daar gebruik van.
Je kunt met je werkgever over hoger loon onderhandelen,
maar ook over de vergoeding van extra posten.
Voorbeelden hiervan:
>voor pensioen bijvoorbeeld 3% van je loon;
>vergoeding van reiskosten;
>een bijdrage van de werkgever aan je ziektekostenverzekering;
>eindejaarsuitkering of kerstbonus
“Ik vraag minimaal 10 euro per uur”
Vivian
“Van tijd tot tijd vraag ik mijn werkgever om een
loonsverhoging. Ik argumenteer dan dat ik veel
waardevolle taken op me neem in hun huishouden.
Ik zorg voor de drie kinderen, ik strijk, maak schoon
en lap de ramen: dat is best veel! Tot nu toe heeft
mijn werkgever mijn verzoek altijd ingewilligd.
Je moet niet bang zijn om een loonsverhoging te
vragen als je in je hart weet dat je het werk loyaal
uitvoert. Want werkgevers die tevreden zijn over je
werk zullen gemakkelijk instemmen met een loonsverhoging.”
Lorie
Kost en inwoning
Als je inwoont bij je werkgever, kan de vergoeding voor kost
en inwoning een deel van je loon zijn. De werkgever kan het
bedrag voor kost en inwoning inhouden op je loon. Het bedrag
voor kost en inwoning mag nooit hoger zijn dan de werkelijke
waarde! De werkgever mag geen misbruik van jouw positie
maken door een hoger bedrag van je loon af te trekken.
> Vakantie en verlof
Heb je recht op doorbetaalde vakantie?
Ja, je werkgever is verplicht jou vrijaf te geven voor vakantie.
Tijdens deze vakantiedagen moet de werkgever jou je loon
doorbetalen. Dit loon is iets anders dan vakantiegeld, wat
een extraatje is bovenop je loon! De wet zegt dat je per jaar
recht hebt een vakantie van ten minste 4 keer het aantal
werkuren per week. Dat komt neer op vier vakantieweken.
Voorbeeld: Als je iedere week op één dag 5 uur bij een werkgever werkt, bouw je in de loop van het jaar 4 x 5 uur vakantie
op. In totaal zijn dat dus 20 vakantie-uren voor vier vakantieweken.
De werkgever moet je het loon gewoon doorbetalen in de
weken dat je vakantie neemt. Het is niet toegestaan om de
vakantiedagen af te kopen. Je hebt de vakantie nodig om te
rusten. Dat is nodig voor je eigen veiligheid en gezondheid.
Heb je recht op vakantiegeld?
Ja, naast betaalde vakantie heb je ook nog recht op een
FNV Bondgenoten • Je rechten als huishoudelijke hulp • 9
vakantietoeslag van 8 procent over het loon dat jij en je werkgever hebben afgesproken. Dat is het vakantiegeld.
De werkgever kan dit bedrag als percentage van het jaarloon
in de maand juni uitbetalen. Het is ook mogelijk dat je met
de werkgever afspreekt dat de vakantietoeslag elke week
als toeslag op je loon wordt uitbetaald.
Voorbeeld:
Als het afgesproken uurloon € 10,-- is, heb je recht op een
toeslag van € 0,80 per uur. Als je per week 10 uur werkt, heb
je recht op 52 x 10 x € 0,80 = € 416,-- vakantiegeld in juni.
Planning van de vakantie
De afspraken over de planning van je vakantie moeten jouw
werkgever en jij schriftelijk maken. Dat staat in de wet. Dat
moet in alle redelijkheid. De werkgever moet dus rekening
houden met jouw wensen. Jullie kunnen eventueel afspreken
om tegelijkertijd vakantie te nemen.
“Toen ik lid werd van de vakbond leerde ik mijn
rechten als werknemer kennen. Ik begon brieven
te schrijven naar mijn werkgevers over betaalde
vakantie. Ik eiste twee weken betaalde vakantie
en al mijn werkgevers gingen akkoord!
Eén werkgever wilde het eerst niet geven, omdat
ze vond dat ze me al heel goed behandelde.
Ze betaalde mij wanneer ze zelf met vakantie ging
en dat was volgens haar voldoende. Maar ik zei
tegen haar: “ Wat ik vraag is mijn recht en ik vraag
alleen twee weken, niet eens een hele maand.”
Een andere werkgever vroeg mij of ik dit vroeg
omdat ik nu bij de vakbond was en ik zei: “Ja,
want nu weet ik dat dit mijn rechten zijn!”
Ik kan niet omschrijven hoe ik me voelde toen ik
mijn eerste betaalde vakantie kreeg. Ik heb tien
jaar gewerkt en dit was mijn eerste betaalde
vakantie. Ik hoop dat ik in de toekomst een hele
maand vakantie zal hebben, in plaats van alleen
maar twee weken.”
Coring
10 • FNV Bondgenoten • Je rechten als huishoudelijke hulp
Tip!
Maak op tijd afspraken over je vakantieperiode. Bespreek
ook wat er moet gebeuren als jouw vakantie en die van je
werkgever niet op hetzelfde moment vallen. Het is redelijk
dat je dan je normale loon krijgt doorbetaald.
Als er niets op papier staat, bepaal jij wanneer jouw vakantieperiode is. Ook dat staat in de wet.
Verder moet de vakantieperiode op tijd worden afgesproken.
Spreek af dat je in ieder geval recht hebt op twee of drie
aaneengesloten vakantieweken. Je kunt dit in je arbeidsovereenkomst laten opnemen.
De vakantiedagen die je daarna nog overhoudt, kun je in
dagen of in uren opnemen. De keuze is aan jou.
Zoals gezegd: je hebt recht op je loon tijdens de vakantie!
Hoe zit het met verlof?
In een noodsituatie moet je werkgever je betaald vrij geven.
Dit staat in de wet. Soms is een paar uur genoeg om alles te
regelen, soms kost het een of twee dagen. Bijvoorbeeld bij
een sterfgeval en je moet onmiddellijk van alles regelen.
Of je moet opeens verhuizen omdat je als onderhuurder
ontruimd wordt. Doet zich zo’n noodsituatie voor, dan is een
telefoontje naar je werkgever genoeg. Je hebt dan 'calamiteitenverlof'. Ook is er kortdurend zorgverlof. Bij ziekte van je
kind of van je partner met wie je samenwoont, heb je recht op
verlof met doorbetaling van 70 procent van je loon en in ieder
geval het minimumloon. Per jaar heb je maximaal recht op
twee weken kortdurend zorgverlof.
“Ik heb mijn werkgevers gevraagd om me door te
betalen als ze op vakantie zijn. Ik legde uit dat ik
een regelmatig inkomen nodig heb. Ik kan schoonmaken of thuisblijven, wat je wilt, maar ik heb een
regelmatig inkomen nodig. Zij vonden dat redelijk
en gingen er mee akkoord.”
Emma
Opgelet!
Ook als je ongedocumenteerd bent heb je recht op medische
zorg bij ziekte. Lees daarover op pagina 13 en 14.
hebben. Voor meer informatie over de zwangerschapsuitkering: www.uwv.nl 0900-9294. Als je ongedocumenteerd
bent kun je geen uitkering aanvragen. Je hebt wel recht op
verlof. Probeer met jouw werkgever af te spreken dat je
toch (een deel van) je loon betaald krijgt.
> Ziekte, zwangerschap en bevalling
Wat zijn je rechten en plichten bij ziekte?
Als je ziek bent en daardoor niet kunt werken, moet je dit op
tijd melden bij je werkgever. ’s Ochtends voor 9 of 10 uur is
gebruikelijk.
De werkgever is verplicht jou gedurende de eerste zes weken
ziekte het loon door te betalen. Je hebt recht op ten minste
het wettelijke minimumloon. Als jij en je werkgever een hoger
uurloon hebben afgesproken, moet de werkgever ten minste
70 % daarvan betalen, maar het mag nooit minder zijn dan het
minimumloon!
In de tijd dat je ziek bent, mag de werkgever je niet ontslaan.
Als je langer dan een paar weken ziek bent, is het belangrijk
om goede afspraken te maken over hoe en wanneer je terug
aan de slag zal gaan. Je kunt afspreken om een tijdje een deel
van het werk te doen. Of dat je een tijdje lichter werk doet
en wel je vaste uren werkt. Je bent verplicht mee te werken
aan werkhervatting als dit gezien je ziekte mogelijk is.
Recht op zwangerschaps- en bevallingsverlof
Je hebt recht op een zwangerschaps - en bevallingsverlof
van 16 weken. Jouw werkgever moet je (onbetaald) verlof
geven. Tijdens het verlof heb je recht op een uitkering.
Je moet de uitkering aanvragen bij het Uitvoeringsinstituut
werknemersverzekeringen (UWV). Bij de aanvraag moet
je wel een burgerservicenummer (voorheen sofinummer)
Tip!
Vraag bij ziekte om doorbetaling van je loon. Ook al kan je niet
werken, je kosten blijven toch ook gewoon doorlopen.
> Veilig werken en ongelukken
Recht op veilige werkomstandigheden
De werkgever moet voor veilige werkomstandigheden zorgen.
Je hebt daarom recht op bijvoorbeeld veilige schoonmaakmiddelen, schoonmaakhandschoenen, een veilig huishoudtrapje,
enzovoort.
Wat moet je doen bij een arbeidsongeval?
De werkgever is aansprakelijk voor schade die ontstaat tijdens
je werk. Dat betekent dat als je bijvoorbeeld tijdens het werk
van een trapje valt en een been breekt, de werkgever de schade moet vergoeden. De schade van de huishoudelijke hulp,
valt onder de aansprakelijkheidsverzekering die de meeste
mensen hebben. Jouw werkgever zal hiervoor dus meestal
ook een verzekering hebben.
Als je een arbeidsongeval krijgt, moet je een vergoeding voor
de schade vragen aan je werkgever. Dat kan desnoods via de
rechter. Vraag daarvoor altijd hulp. Het kan soms om grote
bedragen gaan! Denk bij schade aan het inkomen dat je mist
“Als je onderhandelt over betaald ziekteverlof,
gebruik dan de situatie van je werkgever als
voorbeeld. Zij zijn ook werknemers en zij worden
ook betaald als ze te ziek zijn om te gaan werken.
Betaald ziekteverlof is een recht van iedere werknemer. Jij kent je rechten en zij weten dat je gelijk
hebt, dus hoe kunnen ze dit verzoek weigeren?”
Emma
FNV Bondgenoten • Je rechten als huishoudelijke hulp • 11
3. De situatie van ongedocumenteerden
“Als we hebben afgesproken dat ik 4 uur zal werken
en later blijkt dat ik meer tijd nodig heb om het werk
af te maken, dan breng ik de extra uren ook in
rekening”
Vivian
en aan de medische kosten. De werkgever zal zijn verzekering
inschakelen als je hem aansprakelijk stelt. Reden te meer om
hulp te zoeken.
Wie lid is van een vakbond kan die inschakelen voor hulp.
Wie geen lid is, kan gratis juridisch advies vragen bij Het
Juridisch Loket. Ook als je ongedocumenteerd bent.
> Het Juridisch Loket
www.hetjl.nl 0900-8020 (Nederlands) kantoor in Amsterdam:
Vijzelgracht 21-25, 1017 HN Amsterdam
Wat als je zelf tijdens het werk per ongeluk iets kapot
maakt?
Het kan altijd gebeuren dat je tijdens het werk per ongeluk
iets kapot maakt. Je werkgever mag daarvoor geen vergoeding van jou eisen! Ook niet als het een dure antieke
vaas was.
Als je werkgever toch kosten op je wil verhalen, laat je
dan niet chanteren en zoek zo snel mogelijk een andere
baas. Maak gebruik van de grote vraag naar huishoudelijk
personeel!
> Overwerk
Hoe zit het met overwerk?
Als je meer uren werkt dan afgesproken, dan spreken we
van overwerk. In principe mag je werkgever je niet meer
laten werken dan 12 uur per dag. Je bent wettelijk gezien
niet verplicht om over te werken tenzij je werkgever en jij
hebben afgesproken dat je dat af en toe zult doen.
Als je gaat overwerken, moet je werkgever die uren steeds
normaal uitbetalen! De wet geeft werknemers geen recht
op extra betaling voor overwerk. Je kunt wel een hoger loon
vragen voor overwerk. Het is voor jou extra zwaar en je werkgever heeft er voordeel van.
Als je wilt, kun je in plaats van loon voor je overwerk, ook een
compensatie in tijd vragen. Je krijgt dan op een later tijdstip
betaald vrijaf voor het aantal gewerkte uren overwerk.
12 • FNV Bondgenoten • Je rechten als huishoudelijke hulp
> Einde van de arbeidsovereenkomst
Welke rechten en plichten heb je bij ontslag?
Als je werkgever of jij de arbeidsovereenkomst wil opzeggen,
geldt een wettelijke opzegtermijn. De arbeidsovereenkomst
opzeggen is hetzelfde als ontslag ofwel het beëindigen van de
arbeidsovereenkomst. Het opzeggen van de arbeidsovereenkomst kan mondeling.
De opzegtermijn is de tijd die je werkgever of jij moet nemen
voordat de arbeidsovereenkomst echt eindigt. Opzeggen
gebeurt altijd tegen het einde van de maand. De opzegtermijn
begint te lopen vanaf het moment van opzeggen. De opzegtermijn is voor jou nodig om op tijd nieuw werk te kunnen
zoeken. De werkgever moet de tijd krijgen om iemand anders
te zoeken voor het werk.
De opzegtermijn die geldt voor je werkgever hangt af van
hoe lang je in dienst bent. Hoe langer je in dienst bent, hoe
langer de opzegtermijn. De opzegtermijn is één maand als
de arbeidsovereenkomst korter dan vijf jaar heeft geduurd.
Voor iedere volgende vijf jaar komt er telkens één maand bij
met als maximum een opzegtermijn van vier maanden.
Voor jou geldt een opzegtermijn van één maand.
Als de werkgever jou wil ontslaan, is er geen ontslagvergunning nodig. Dat geldt voor huishoudelijk werk op een, twee of
drie dagen in de week. Als je op meer dan drie dagen werkt,
moet je werkgever wel een vergunning vragen bij het UWV
WERKbedrijf (voormalige CWI).
Mag je werkgever je altijd ontslaan?
Nee, je werkgever mag je in sommige situaties niet ontslaan.
Ontslag door de werkgever is verboden tijdens de eerste
twee jaren waarin je door ziekte niet kan werken, tijdens het
zwangerschaps- en bevallingsverlof en zes weken na afloop
van dit verlof.
“Op mijn verzoek krijg ik elke maand een nieuwe
strippenkaart van mijn werkgevers. Ze weten dat
ik het nodig heb.”
Vivian
Ook zonder verblijfsvergunning heb je rechten!
In Nederland werken ook mensen zonder verblijfsvergunning of zonder werkvergunning. Bij een controle lopen deze
mensen het risico om gearresteerd te worden. Soms worden
ze zelfs opgesloten en daarna teruggestuurd. Toch hebben
ook ‘illegalen’ of ongedocumenteerden net als iedereen
bepaalde rechten. Daarom gelden de arbeidsrechten van
huishoudelijke hulpen ook voor hen!
Alleen de rechten die in een speciale wet (de Koppelingswet)
vermeld worden, gelden niet voor ongedocumenteerden.
Het gaat bijvoorbeeld om uitkeringen en huursubsidies.
Er zijn ook mensen die wel een verblijfsvergunning hebben,
maar geen werkvergunning. Bijvoorbeeld mensen met een
toeristenvisum of mensen die een asielaanvraag hebben
gedaan. Zij kunnen wel (tijdelijk) in Nederland verblijven,
maar mogen in principe niet werken. Doen zij dat toch, dan
hebben ze op het werk dezelfde positie als ongedocumenteerden. Alleen lopen ze meestal niet het risico om teruggestuurd te worden. Opgelet: mensen met een toeristenvisum die illegaal werken kunnen wél teruggestuurd
worden.
Is werken zonder werkvergunning strafbaar?
Werken zonder verblijfs- of werkvergunning is niet strafbaar voor de werknemer. Je loopt wel natuurlijk altijd het
risico om teruggestuurd te worden, als je 'betrapt' wordt.
De politie en de arbeidsinspectie besteden echter niet
veel tijd aan het opsporen van ongedocumenteerde werknemers in privé huishoudens. Ze focussen meer op de
bouw en de tuinbouw.
Werkgevers die illegalen in dienst hebben riskeren wel
een straf. Voor privépersonen is dat een boete van € 4000.
FNV Bondgenoten • Je rechten als huishoudelijke hulp • 13
4. De regeling voor au pairs
Bovendien veronderstelt de wet dat de werknemer al een
half jaar in dienst is. Na een controle op het werk kan een
illegale werknemer dus wel uitgezet worden, maar ook een
half jaar loon opeisen! Zelfs vanuit het buitenland. Alleen als
je baas kan bewijzen dat hij of zij je loon een half jaar betaald
heeft zal, zal dat niet lukken.
Wie een ongedocumenteerde huishoudelijke hulp in dienst
heeft riskeert dus een boete van € 4.000,--. Plus de betaling
van een half jaar loon.
Laat je dus niet zomaar bang maken als je baas dreigt met de
politie, want hij of zij riskeert zelf grote problemen.
Hebben ongedocumenteerden recht op sociale zekerheid?
Nee. Wie geen burgerservicenummer (vroeger sofinummer)
en geen werkvergunning heeft kan niet bijdragen aan de
sociale zekerheid. Ongedocumenteerden kunnen dus geen
premies sociale zekerheid en geen belasting betalen. Daarom
hebben ze geen recht op sociale zekerheid, zoals een uitkering, pensioen of de normale ziektekostenverzekering.
Heb je recht op medische zorg?
Ja, ongedocumenteerden hebben net als iedereen recht op
medische zorg. Ook zonder ziektekostenverzekering moet je
geholpen worden als dat ‘medisch noodzakelijk’ is. ‘Medisch
noodzakelijke zorg’ is alle zorg die een arts nodig vindt. Het
gaat dus om meer dan alleen medische hulp in acuut levensbedreigende situaties.
Zonder verblijfsvergunning kun je geen normale ziektekostenverzekering afsluiten. En wie geen verzekering heeft moet in
principe de hulpverlener zelf betalen.
Als je als ongedocumenteerde niet alles kan betalen dan
kan de hulpverlener een vergoeding krijgen uit een speciaal
fonds. In 2009 wordt daarvoor een nieuwe regeling ingevoerd.
Dat moet behandeling in ziekenhuizen gemakkelijker maken,
want in de praktijk waren er veel problemen.
Bij vragen of problemen met medische zorg, kan je
contact opnemen met:
> MEDOC
020 - 465 28 66
[email protected]
“Er zijn werkgevers die niet willen onderhandelen.
Bij zo’n werkgevers kan je beter niet beginnen
werken.”
Emma
14 • FNV Bondgenoten • Je rechten als huishoudelijke hulp
“Je mag nooit beginnen te werken zonder eerst
duidelijke afspraken met je werkgever te maken”
Vivian
Kunnen ongedocumenteerde huishoudelijke hulpen
een werkvergunning krijgen?
Nederland voert op dit moment een streng immigratiebeleid.
Het is heel moeilijk om als buitenlander een werkvergunning
te krijgen. Daarvoor moet je namelijk bewijzen dat er geen
enkele Nederlandse of Europese werknemer is die jouw werk
wil doen.
De Nederlandse overheid denkt dat er voor huishoudelijk werk
genoeg Nederlandse kandidaten bestaan. Daarom zal je als
buitenlandse huishoudelijke hulp voor dit soort werk geen
werkvergunning kunnen krijgen.
Voor niet-Europese migranten is het ook heel moeilijk om op
een andere manier een werk- of verblijfsvergunning te krijgen.
Deze situatie kan alleen veranderen als de Nederlandse regering een ander beleid gaat voeren.
Wat als je slachtoffer bent van ernstig misbruik?
Helaas komt ernstige uitbuiting en mensenhandel ook voor
in de huishoudelijke sector. Als je slachtoffer bent kom je
misschien in aanmerking voor speciale bescherming. Deze
bescherming begint met een bedenktijd van 3 maanden.
Tijdens deze periode heb je meestal recht op een opvangplek,
financiële steun en een advocaat. Als je daarna aangifte doet
bij de Nederlandse politie, kan je soms een tijdelijke verblijfsvergunning krijgen. Je kunt het best advies vragen bij een
gespecialiseerde hulporganisatie:
> BLinN (Bonded Labour in Nederland)
http://www.blinn.nl
[email protected]
020 - 523 1100
> Helpdesk CoMensha
(Coördinatiecentrum Mensenhandel)
http://www.mensenhandel.nl
[email protected]
033 - 448 1186
Hoe zit het met au pairs?
Een au pair is iemand tussen de 18 en 26 jaar, die wil kennismaken met het (familie)leven in een andere cultuur. Au pairs
vallen onder de regeling van culturele uitwisseling en moeten
bij een gastgezin in huis wonen. Ze doen licht huishoudelijk
werk, gedurende maximaal 8 uur per dag en maximaal 30 uur
per week. In ruil daarvoor krijgen ze kost en inwoning bij het
gastgezin, een ziektekostenverzekering, een aansprakelijkheidsverzekering en zakgeld.
Au pairs kunnen een verblijfsvergunning van maximaal een
jaar krijgen. Verlenging van de verblijfsvergunning is niet
mogelijk. Binnen vier weken na afloop van dat jaar moet de
au pair Nederland verlaten. Au pairs hebben geen arbeidsovereenkomst. Daarom hebben ze niet dezelfde rechten als
gewoon huishoudelijk personeel. De regels die we in deze
brochure beschrijven, gelden dus niet voor hen.
Meldpunt au pairs
Soms maakt het gastgezin misbruik van de situatie van hun au
pair. Ze laten je bijvoorbeeld te veel huishoudelijk werk doen.
Of je moet veel langer dan 30 uur per week op de kinderen
passen. Soms worden au pairs ook slecht behandeld of zelfs
misbruikt. De IND (Immigratie en Naturalisatiedienst) heeft
daarom een meldpunt waar au pairs klachten kunnen melden
(070-7794888). Afhankelijk van het soort klacht zal de IND dit
doorgeven naar de arbeidsinspectie of de politie. In geval van
fysiek of psychisch misbruik moet je niet bij het meldpunt van
de IND zijn, maar naar de plaatselijke politie gaan.
FNV Bondgenoten • Je rechten als huishoudelijke hulp • 15
5. Hoe kun je je werksituatie verbeteren?
Maak goede afspraken en bespreek
eventuele problemen
Maak vóór je begint te werken duidelijke
afspraken met je werkgever. Je kunt deze
afspraken ook op papier zetten. Jij en je werkgever hebben dan een schriftelijke arbeidsovereenkomst. Zorg dat jullie hiervan elk een
exemplaar krijgen! Je kunt het voorbeeldcontract uit deze brochure gebruiken als model.
Je werkgever is niet verplicht je een schriftelijk contract te geven. Maar hij moet je wel
schriftelijke informatie geven over de inhoud
van jullie overeenkomst als jij daar om vraagt.
Je kunt daar gebruik van maken als je graag
jullie afspraken nog eens schriftelijk bevestigd
ziet.
Ook als je al begonnen bent te werken, kan
je de afspraken op papier zetten. Verder is
het goed om eventuele problemen ter sprake
te brengen. Praten kan nooit kwaad en levert
vaak zelfs iets op!
Word lid van FNV Bondgenoten, de
vakbond van huishoudelijke hulpen
en schoonmakers
Een vakbond is een organisatie van werknemers. Het doel is om samen op te komen
voor je rechten. FNV Bondgenoten is de
grootste vakbond van Nederland.
Onze 475.000 leden zijn werknemers in
de industrie, diensten, vervoer- en voedingsector. FNV Bondgenoten is ook de bond
van schoonmakers en huishoudelijke hulpen.
Iedere werknemer kan lid worden van een
vakbond. Ook al heb je geen papieren, dan
nog kan je je aansluiten bij FNV Bondgenoten!
Lid worden van een vakbond doe je omdat
je je samen met je collega’s wil inzetten voor
een betere toekomst. Zeker in de sector van
het huishoudelijk werk, waar nog zo weinig
geregeld is, is dat heel belangrijk. Zoiets gaat
niet vanzelf, je moet je daarvoor organiseren
en samen vechten. FNV Bondgenoten steunt
je daarbij. Hoe meer mensen er actief zijn
bij de bond, hoe meer succes we daarbij
hebben!
Lid worden?
Bel onze Klantenservice: 0900-9690
(lokaal tarief)
16 • FNV Bondgenoten • Je rechten als huishoudelijke hulp
“Sommige nieuwe werkgevers
willen me onder druk zetten door
te zeggen dat hun vorige huishoudelijke hulp sneller schoonmaakte dan ik. Ik antwoord dan
altijd: “Ja, en waar is ze nu?” Ik
weet dat ze nooit zou weggegaan
zijn als ze tevreden was met de
werkgever. Je moet altijd je zelfrespect behouden.”
Emma
FNV Bondgenoten
vakbond van schoonmakers en huishoudelijke hulpen
Wat willen we samen bereiken?
Toen de eerste huishoudelijke hulpen lid werden bij FNV Bondgenoten
hebben we afspraken gemaakt over onze doelen. We hebben besloten
dat FNV Bondgenoten zich samen met de leden gaat inzetten voor:
>Erkenning van huishoudelijk werk als regulier werk, bij voorkeur onder
de cao Schoonmaak;
>Betere arbeidsrechten en deelname aan de sociale zekerheid;
>Toegang tot de gezondheidszorg voor ongedocumenteerde huishoudelijke
hulpen;
>Het opbouwen van een netwerk om ongedocumenteerde leden te
steunen bij arrestatie omwille van verblijfsstatus;
>Het onderzoeken van de mogelijkheden voor een campagne voor werkvergunningen voor migrant domestic workers. Dit omdat FNV Bondgenoten
vindt dat huishoudelijk werk alleen ‘gewoon goed werk’ kan zijn als de
werknemers ook een werkvergunning hebben.
Hoe word je lid?
Als je mee wil vechten om deze doelen te bereiken, moet je lid worden!
Ook daarover hebben we afspraken gemaakt:
>Ongedocumenteerden kunnen lid worden tegen een contributie van
€ 100 per jaar*. Je betaalt de contributie contant voor het volledige jaar.
Daarna krijg je je ledenpas.
>Wie wel papieren heeft moet de gewone regels voor lidmaatschap volgen.
Zie ook www.fnvbondgenoten.nl
>Bel voor meer informatie met onze Klantenservice: 0900-9690 (lokaal tarief).
“Als je geen fatsoenlijke werksituatie hebt, dan moet je er met
je werkgever over praten. Het is
mijn ervaring dat je niet langer
genegeerd zult worden als je
open en eerlijk durft te onderhandelen. Open je mond en je zal zien
dat de dingen veranderen!”
Coring
Voordelen voor leden
Lid worden doe je in de eerste plaats omdat je je samen met collega’s sterk
wil maken voor een betere toekomst. Maar daarnaast heb je als lid ook recht
op een aantal voordelen:
>een ledenpas van FNV Bondgenoten. Voor ongedocumenteerden is er
een speciale pas met foto;
>gratis advies bij problemen op het werk, via ons klantenservice-nummer
0900 9690;
>gratis rechtshulp bij problemen op het
werk (na 1 jaar lidmaatschap van een FNVbond). Dit betekent dat je bijvoorbeeld hulp
kan krijgen als je werkgever je loon lange
tijd niet betaald heeft. Of wanneer je een
arbeidsongeval krijgt en je werkgever de
schade niet wil vergoeden;
>training voor kaderleden.
Ellen Dekkers,
algemeen secretaris FNV Bondgenoten
FNV Bondgenoten • Je rechten als huishoudelijke hulp • 17
6. Voorbeeldcontract
Hieronder vind je een tekst die als voorbeeld kan dienen voor een geschreven arbeidsovereenkomst met je werkgever. Hetzelfde voorbeeldcontract mét uitleg is ook als losse
bijlage bij deze brochure gevoegd. Zo kan je het voorbeeldcontract ook apart kopiëren
om het met je werkgever te bespreken.
Vakantietoeslag
5. Werknemer heeft recht op vakantietoeslag van 8 procent van het brutoloon.
De vakantietoeslag wordt in de maand
uitbetaald.
OF: De vakantietoeslag wordt wekelijks als toeslag bij het loon betaald*.
Arbeidsovereenkomst huiselijke dienstverlening
De ondergetekenden,
wonende
telefoon
Loon
4. Het loon van werknemer bedraagt bij indiensttreding
bruto per week.
Het loon wordt wekelijks contant betaald.
OF: Het loon wordt per vier weken overgemaakt naar bank- of girorekening:
, hierna te noemen werkgever,
Vakantiedagen
6. Werknemer heeft per vakantiejaar, lopend van 1 juni tot en met 31 mei, recht op
vakantie-uren
met behoud van loon. De vakantie wordt opgenomen na en in overleg met de werkgever. Werknemer heeft recht
op
aaneengesloten vakantieweken.
en
geboren te
Ziekte
7. In geval van ziekte meldt werknemer zich voor 09.00 uur ziek bij werkgever.
Werknemer heeft recht op doorbetaling van het loon tijdens de eerste 6 weken van de ziekte.
, op
wonende
telefoon
, hierna te noemen werknemer,
verklaren het volgende te zijn overeengekomen:
Indiensttreding
1. Werknemer treedt in dienst bij werkgever met ingang van
Werkzaamheden
2.Werknemer verricht huishoudelijke en/of persoonlijke diensten ten huize van werkgever.
Het gaat om de volgende werkzaamheden:
Zwangerschap en bevalling
8. Werknemer heeft in verband met de bevalling recht op zwangerschaps- en bevallingsverlof.
Bijkomende voorzieningen
9. Werknemer heeft recht op*:
>
procent van het loon als reservering pensioenvoorziening
>
procent van het loon als werkgeversbijdrage in de ziektekosten
>
weken van het loon als eindejaarsuitkering of kerstbonus
>
als vergoeding van reiskosten
> Andere voorzieningen, namelijk
Looptijd en einde arbeidsovereenkomst
10.De arbeidsovereenkomst is aangegaan voor onbepaalde tijd.
Werknemer en werkgever kunnen de arbeidsovereenkomst met inachtneming van de wettelijke opzegtermijn opzeggen.
De opzegtermijn voor de werknemer is één maand.
De opzegtermijn voor de werkgever hangt af van de duur van de arbeidsovereenkomst. De opzegtermijn is één maand bij
een arbeidsovereenkomst met een duur van vijf jaar of korter. Voor iedere volgende vijf jaar komt daar een maand opzegtermijn bij. De maximale opzegtermijn is vier maanden.
Omvang dienstverband en werktijden
3. Werknemer werkt wekelijks
De werktijden zijn
uren
op
dag, van
tot
uur
op
dag, van
tot
uur
op
dag, van
tot
uur
Aldus overeengekomen en in tweevoud opgemaakt en ondertekend te
Handtekening werkgever
op
Handtekening werknemer
* Doorhalen wat niet van toepassing is.
18 • FNV Bondgenoten • Je rechten als huishoudelijke hulp
FNV Bondgenoten • Je rechten als huishoudelijke hulp • 19
Download
Random flashcards
fff

2 Cards Rick Jimenez

mij droom land

4 Cards Lisandro Kurasaki DLuffy

Create flashcards