Steunpunt Milieu en Gezondheid

advertisement
FACTFILE
§
Opdrachtgever : Vlaamse gemeenschap
§
§
§
Vlaams Minister van Leefmilieu en Landbouw; Vlaams Minister
van Welzijn, Gezondheid en Gelijke Kansen
Administratie Gezondheidszorg en AMINAL
Realisatie:
UG,VUB, LUC, UA, KUL,
VITO, UMA, AZ Antwerpen, OPZ Geel, PIH
§
Looptijd:
1 oktober 2001 - 31 december 2006
§
Financiering:
7.899.084 euro
STRUCTUUR
Het Steunpunt M&G telt zes strategische doelstellingen
§ 1° Luik: Beleidsondersteuning
§ 2° Luik: Ontwikkkeling van Beleidsinstrumenten
§ 3° Luik: Surveillance en Biomonitoring
§ 4° Luik: Toegepast Milieu en Gezondheidsonderzoek
§ 5° Luik: Sociaal en Gezondheidseconomisch onderzoek
§ 6° Luik: Methodologieontwikkeling
Overzicht participerende
promotoren en onderzoekers
Vakgroep Radiotherapie,
Kerngeneeskunde en Experimentele
Radiologie (UG)
Van Larebeke N., De Bont R.
Vakgroep Menselijke Ecologie (VUB)
Hens L, De Wit J., Vandegaer B.
Entiteit Epidemiologie (KUL)
Van Loon H., Vlietinck R., Van
Kersschaever G., Reynders C., Van
der Burg J.
Expertisecentrum Milieutoxicologie,
afdeling Milieu en Gezondheid
(VITO)
Schoeters G., Koppen G., Brits E.
Vakgroep Analytische en MilieuChemie (VUB)
Baeyens W., Baert L.
Neurotoxicologisch Expertisecentrum Viaene M., Vermeir G.
(OPZ Geel)
Department of Health Risk Analysis
(UM)
Kleinjans J., Van Delft J., Van
Leeuwen D., Ketelslegers H.
Overzicht participerende
promotoren en onderzoekers
Centrum voor Statistiek (LUC)
Molenberghs G., Bruckers K.
Vakgroep Inwendige Ziekten,
Laboratorium Hormologie-Andrologie
(UG)
Comhaire F., Dhooge W., Mahmoud
A.
Studiecentrum Technologie, Energie,
Milieu (UA)
Goorden L., Keune H.
Faculteit Politieke en Sociale
Wetenschappen (UA)
Loots I., Mertens R.
Vakgroep Maatschappelijk
Gezondheidkunde (UG)
De Backer G., Willems J., De
Henauw S., Bilau M., Matthys C.
Pediatrie (AZ Antwerpen)
Desager K.
Provinciaal insituut voor Hygiëne
(PIH)
Nelen V., Van de Mieroop E.
Expertisecentrum Integrale
Milieustudies, afdeling Meten en
Evalueren (VITO)
De Nocker L., Torfs R.
PROBLEMATIEK (1)
Levensstijlfactoren
Roken
Te veel calorieën
Te weinig groenten en fruit
Te weinig lichaamsbeweging
Te veel zonnen
Enz...
Milieufactoren
Vervuilende stoffen buitenshuis
Vervuilende stoffen binnenshuis
Vervuilende stoffen voeding
Radioactieve straling
Niet ioniserende straling
Beschavingsziekten
Erfelijke voorbeschikkende factoren
Grotere gevoeligheid aan een bepaald agens
Neiging tot bepaalde aandoening
Kanker
Asthma
Bloedvataandoeningen
Zenuwziekten
Suikerziekte
Onvruchtbaarheid
Enz...
PROBLEMATIEK (2)
200.000 stoffen op de wereldmarkt
Meer dan 2.800 stoffen
in omgevingslucht
10% kankerverwekkend
Interacties
2 à 3% xeno-oestrogeen
Blootstellingen wijd verspreid
en gelijkaardig
2.000 stoffen in grote hoeveelheden
in Europese Gemeenschap
PROBLEMATIEK (3)
Onbekende stoffen
of agentia
Detectie, identificatie?
Biologisch effect
Interactie tussen agentia
Detectie, identificatie?
PROBLEMATIEK (4)
Mate van risico
Verbonden aan
bepaalde blootstelling
associatie
Gemeten
inwendige dosis
Biologische effect
Gezondheidseffect
Managementstructuur
Steunpunt
Vlaamse Gemeensc
Stuurgroep:
-Bevoegde ministe
-Bevoegde administ
Projectcoördinator
Kwaliteitsmanage
Rapportage
Subcontractanten
Management Team
Overleg promotore
Woordvoerder
Steunpunt
Veldwwerk coördinat Zes Strategische Doels
Biomonitoring
overlegmomenten
Samenstelling Stuurgroep
Guido Steenkiste
Kabinetschef Vlaams Minister Sannen
Rudi Daems
Kabinet Vlaams Minister Sannen,
adjunct-kabinetschef
Pieter Van Vooren
Kabinet Vlaams Minister Sannen,
raadgever algemeen beleid
Dominique Aerts
Ludwine Casteleyn
AMINAL, directoraat-generaal
Philippe D’Hondt
VMM, stafmedewerker
Myriam Bossuyt
VMM, stafmedewerkster
Dirk Wildemeersch
Gerrit Tilborghs
Administratie Gezondheidszorg
Edwine Pelfrene
Administratie Planning & Statistiek
Jan Van Heuverswyn
Administratie Wetenschap, Innovatie &
Media
Griet Van Gestel
OVAM
INHOUD BELEIDSONDERSTEUNING
Vraagbaak
§ Het antwoorden op concrete vragen van de overheid
door middel van literatuurstudie
§ Pro-actieve rapporten ® thema’s parlementaire
commissie M&G
§ Voorbeelden: acrylamide, stortplaatsen, benzeen
§ http://www.milieu-en-gezondheid.be
INHOUD BELEIDSONDERSTEUNING
Literatuurstudie
§ Lage dosisproblematiek ® bepalend voor impact milieuvervuiling
§ Epigenetische kankerverwekkende invloeden (hormoonverstoring,
dioxines, pcb’s, pesticiden, plastic componenten
§ Meest belangrijke gezondheidsbedreigende polluenten
Kostenefficiëntie biomonitoring
§ Verkennen van nut, haalbaarheid en kostenefficiëntie van een
biomonitoringsprogramma
NEHAP
§ Ondersteuning van het National Environment and Health Action
Plan
INHOUD BELEIDSONDERSTEUNING
Kruisdatabanken
§ Analyseren van pathologie gegevens en geografisch
lokaliseren in relatie tot milieufactoren
§ Koppeling tussen milieu- en gezondheidsdatabanken
® kruisdatabanken
§ Bestaande databanken:
§ Gezondheid: SPE, MKG, VKL, Mortaliteit
§ Milieu: SO2, NO2, PM10, Dioxine
§ Socio-economisch: urbanisatiegraad,
socioeconomische index, bevolking
INHOUD ONTWIKKELING VAN
BELEIDSINSTRUMENTEN
§ Ontwikkeling van kernlijst aan milieu- en
gezondheidsindicatoren voor Vlaanderen ® i.s.m.
Vlaamse administratie
§ Planning:
§ Internat. lit.studie ® inventarisatie indicatoren D.O., M&G
§ Selectie indicatoren ® relateren M&G, beleidsrelevantie,
DPSEEA-model
§ Toetsen indicatoren ® op basis van selectiecriteria
§ Resultaten:
§ Kernlijst 42 M&G-indicatoren
§ Toekomstperspectieven:
§ Aanvulling a.d.h.v. resultaten biomonitoringstudie
§ Aanpassen aan nieuwe ontwikkelingen
§ Nieuwe inzichten i.v.m. M&G ® Nieuwe blootstellings- of
effectindicatoren
INHOUD ONTWIKKELING VAN
BELEIDSINSTRUMENTEN
Onderzoek:
§ Mogelijke verbanden tussen de aanwezigheid van groene ruimten
in de directe woonomgeving en specifieke gezondheidseffecten
Hypothese:
§ Nabijheid en gebruik van groene ruimten oefent een positieve
invloed uit op de gezondheid van de Vl.bevolking
Methodologie:
§ Lit.studie ® invloed groene ruimten op de gezondheid
§ Selectie buurten ® 2 buurten met ? hoevelheid groen
® = socio-econ status., luchtkwaliteit
§ Enquêtering 150 inw./buurt ® socio-econ. geg., zelfgerapporteerde
gezondheidstoestand, mentale gezondheidstoestand,
gebruikspatronen groene ruimten
§ Verwerking enquêtes
§ Formulering besluiten ® impact groene ruimten op de gezondheid
Surveillance en Biomonitoring
Milieupolluenten
Gidsstoffen in mens
Polycyclische aromatische
koolwaterstoffen
1-Hydroxypyreen
Dioxinen
Dioxine-achtige PCB’s
Andere Dioxine-achtigen
« Dioxine-activiteit »
Pesticiden
Gechloreerde pesticiden
PCBs
Merker PCBs
Polluenten
Non-ferro nijverheid
Cadmium en Lood
Biomonitoring:
deelnemers
Blootstelling in
verkeer,
woonomgeving
Groei & ontwikkeling
Astma & allergie
Groei & ontwikkeling
Astma & allergie
jongere
Risico op kanker
Fertiliteit
pasgeborene
Blootstelling
bij begin van
het leven
Volwassene
Accumulerende
blootstelling
Metingen
blootstellingsmerkers
effectmerkers
confounders
pasgeborenen
Navelstrengbloed: cadmium, lood
adolescenten
Bloed: cadmium, lood
Navelstrengserum: merker PCBs,
pesticiden, dioxine-activiteit
Serum: merker PCBs,
pesticiden
Blootstelling in mengstalen
Urine: 1-OH pyreen, ttmuconzuur
Bloed: komeettest
Biometrie, TSH (hielprik), TSH
(navelstrengbloed),Apgar score,
tijd tot zwanger, astma en allergie
follow up kinderen
0-2j: groei, ontwikkeling:
4 &10j : cognitieve ontwikkeling
6j: uithoudigstest + vragen astma
& allergie
Vragenlijst: algemeen + voeding
Biochemische analysen:
cholesterol, ijzerstatus,
genotypering
volwassenen
Serum: merker PCBs,
pestidicen, dioxine-activiteit
Urine: 1-OH pyreen, ttmuconzuur, cadmium
Bloed: komeettest, HPRT
Serum: 5 kankermerkers
Serum: hormoonspiegels
Biometrie, sexuele
ontwikkeling, gehoortest,
vragenlijst: astma & allergie
Urine: 8-OH
deoxyguanosine, 1
kankermerker
vragenlijst: astma & allergie
Vragenlijst: algemeen +
voeding
Vragenlijst: algemeen +
voeding
Biochemische analysen:
cholesterol, ijzerstatus bloed,
urinair creatinine
Biochemische analysen:
cholesterol, ijzerstatus bloed,
urinair creatinine
Opvolgstudie neurologische
ontwikkeling van het kind
Analyse
navelstrengbloed
Pb, Cd, PCB,
dioxineachtige
stoffen
testen
vragenlijsten voeding: aard + duur
0 1 2 3 4….
Blootstelling
voor de
geboorte
12
15
18…………………………42 maanden
Blootstelling na de geboorte
Opvolgstudie neurologische
ontwikkeling van het kind
Probleemstelling:
Deze opvolgstudie wenst na te gaan of er een invloed van de pre- en
postnatale milieublootstellingen op de verschillende aspecten van de
neuropsychologische ontwikkeling van het kind kan vastgesteld worden.
Doelstellingen:
§ Er zal bekeken worden of bepaalde subpopulaties (jongens, laag
premorbied IQ, geen borstvoeding, e.d.) risicogroepen zijn.
§ Er zal nagegaan worden of gedrag een bruikbare bio-effect parameter is
in follow-up studies bij populaties die blootgesteld werden aan toxische
stoffen.
§ Op basis van de data zal gepoogd worden om modellen van additie- of
interactie-effecten van milieupolluenten met andere factoren op te stellen.
Aanpak
§ In vier van de acht geselecteerde gebieden in de biomonitoringscampagne in Vlaanderen worden in totaal 200 pasgeborenen
gerecruteerd. Deze baby’s worden opgevolgd tot de leeftijd van 42
maanden.
Opvolgstudie Astma en Allergie
Analyse
navelstrengbloed
Pb, Cd, PCB,
dioxineachtige
stoffen
vragenlijsten voeding, infecties,
astmatische klachten
Analyse stoelgang
longfunctietest
huidtest
0 1 2 3 4 5 6 …………..12……..…………………………36 maanden
Blootstelling
voor de
geboorte
Blootstelling na de geboorte
Opvolgstudie Astma en Allergie
Inleiding:
§ Allergische aandoeningen bij kinderen nemen toe
§ ‘Westerse levensstijl’ ® verminderde blootstelling aan bacteriën op jonge
leeftijd, verhoogde blootstelling aan chemicaliën en luchtverontreiniging
Doelstellingen:
§ Onderzoeken van de invloed van verschillende aspecten van een
‘Westerse levensstijl’ op de microbiële flora
§ Opsporen van verschillen in darmflora van kinderen in een landelijk of
stedelijk gebied
§ Relatie leggen met het ontstaan van atopie en astma
Aanpak
§ In twee van de acht geselecteerde gebieden in de biomonitoringscampagne in Vlaanderen worden in totaal 200 pasgeborenen
gerecruteerd. Deze baby’s worden opgevolgd tot de leeftijd van 36
maanden.
Inhoud Toegepast Milieu en
Gezondheidsonderzoek
A) Toxicogenomische toepassingen in biomonitoringstudies
Probleemstelling:
§ Analyseren van veranderde genactiviteiten als biomarker voor effect
Doelstellingen:
§ Het ontwikkelen, valideren en toepassen van nieuwe biomarkers voor effect
als gezondheidsindicator bij blootstelling aan kankerverwekkende stoffen, en
van biomarkers voor susceptibiliteit t.a.v. die indicatoren.
Aanpak:
§ De biomarkers zullen gebaseerd zijn op de nieuwste genomics technologieën.
De biomarker voor effect zal bestaan uit genexpressieprofielen van vele
genen tegelijkertijd in lymfocyten en indien mogelijk in sputumcellen. De
biomarker voor genetische gevoeligheid zal gebaseerd zijn op high
throughput technologieën voor het simultaan genotyperen van minstens 100
variant allelen.
Toekomstperspectieven:
§ Toepassing in biomonitoringstudies van Steunpunt M&G
Inhoud Toegepast Milieuen Gezondheidsonderzoek
B) Monitoring van endocriene verstoorders in verschillende
milieumatrices
Detectie van hormoonverstorende stoffen
1) Competitieve Binding test: meet de capaciteit van stoffen om zich aan de
oestrogeen receptor te binden
2) Tests met levende cellen: meten de capaciteit van stoffen om de
oestrogeenreceptor te activeren (binding aan de receptor, binding aan en
activatie van een “estrogen responsive element”, een oestrogeen –gevoelige
DNA sequentie)
2.1. Gist test
2.2. Tests op cellen die fysiologisch interageren met oestrogenen:
- Sertoli cellen (met reporter gen)
- Gonadotrope cellijn (zal de studie van de regulatie van
endogeen oestrogeen gevoelige genen toelaten)
- Celproliferatietests (Sertoli cellijn, prostaatkankercellen,
borstkankercellen)
Principle GST-TER Competitive binding assay
Anti-GST-tER
Anti-GST
tER
tER
GS
T
GS
T
E2
E2
E2
E2
tER
GS
T
tER
E2
GS
T
E2
E2
E2
tER
E2
tER
E2
GS
T
E2
E2
Anti-GST-tER + E2 after wash
E2
GS
T
E2
Anti-GST-tER + E2
E2
E2
Estrogen inducible expression system in yeast
Adapted from Routledge et al., 1996
ER
Hsp
Hsp
Hsp
Hsp
ERE
Lac-Z
Luc
b-Galactosidase
Nucleus
Absorbance read at 540 nm
code
watertype
receptor
gist
MVLN
01J 143
01J 142
01J 140
01J 141
01J 145
01J 144
02B015-2
02C045
02C169
02C172
02B011-2
02C046
02C171
02B011-3
02C044
02B015-3
opp water
opp water
opp water
opp water
opp water
opp water
industrie
opp water
opp water
opp water
industrie
opp water
opp water
industrie
opp water
industrie
9.32
0.97
1.51
1.57
6.46
out of range
93.64
0.93
2.14
10.78
165.20
1.45
107.70
0.50
11.56
0.83
3.47
0.46
13.72
2.42
6.21
40.61
0.33
1.46
0.63
16.21
3.38
1.76
69.73
<LOD
2.12
<LOD
3.48
0.67
14.99
1.9
6.72
34.7
alles tox
1.42
0.19
5.28
alles tox
0.82
28.51
<LOD
3.18
<LOD
Uitgangspunt
Niet eenzijdig informeren
wel een dialoog aanmoedigen
burgers, organisaties
overheid
onderzoekers
Luisteren naar hoe mensen zelf risico’s ervaren is
belangrijk bij zoeken naar oplossingen
Praten over resultaten, wetenschappelijke
onzekerheden en meningsverschillen bevordert het
vertrouwen in het onderzoek
Inhoud sociaal gezondheidsen economisch onderzoek
§ Doelstellingen:
§ Risicopercepties in kaart brengen en ‘vinger aan de pols’
methoden suggereren
§ Uitwerken communicatiemodellen voor milieu- en
gezondheidsrisico’s
§ In kaart brengen van randvoorwaarden, mogelijkheden en
methoden voor argumentatief en interactief beleid omtrent
milieu- en gezondheidsrisico’s
§ Werkplan communicatie: meersporenstrategie van
communicatie, interactie en reflectie
Primaire vragen:
§
§
§
Reflectie eigen functioneren, ontwikkeling beleidsrelevante kennis
Interactiemogelijkheden met de omgeving en invulling
Rol sociale wetenschapper in het debat
Initiatieven:
§ Perceptieonderzoek, webstek-nieuwsbrief, inbrengen lokale
ervaringskennis, educatief pakket, communicatiespelregels
Inhoud methodologie-ontwikkeling
•
Methodologische concepten en ontwikkeling van modellen
en technieken
® Ontwikkeling questionnaires voor schatting inname
milieupolluenten via de voeding
® Opstellen standaardprotocol voor “voedselcontaminatiedatabank”
® Opstellen standaardprotocol voor “total diet studies”
® Op punt stellen technieken voor simulatieonderzoek m.b.t.
blootstelling aan milieupolluenten bij ? subgroepen van de
Vl.bevolking
B) Ontwikkeling en operationalisering van markers van effect
van blootstelling aan milieupolluenten
Het identificeren van biomarkers voor vroege effecten van blootstelling aan
milieucontaminanten in termen van specificiteit, kinetiek en gevoeligheid, het
statistisch karakteriseren van deze merkers, en het evalueren van deze
merkers voor toepassing in milieugezondheidkundige veldstudies.
Inhoud methodologie-ontwikkeling (A)
Aanpak:
§ Ontwikkeling instrumenten (voedselfrequentie vragenlijsten)
® datacollectie consumptiepatronen (frequentie/portie)
voedingsmiddelen
§ Validering instrumenten ® schatting producten die in Vlaanderen het
meest en/of het meest regelmatig geconsumeerd worden
§ Datacollectie ® verschillende, relevante contaminanten in de voeding
Contaminanten worden relevant naar mate ze
§ meer gebruikt worden,
§ minder snel afbreken,
§ toxisch zijn,
§ na bereiding nog aanwezig zijn,
§ voorkomen in producten die regelmatig geconsumeerd worden
door een belangrijk deel van de bevolking,
§ …
§ Combinatie consumptie- en contaminatiedatabanken ® selectie
voedingsmiddelen “Total Diet Study”
Stand van zaken rekrutering
Naam gebied
ANTW. AGGL
HAVENGEBIED
FRUITSTREEK
OLEN
Pasgeborenen
220
144
184
117
GENTSE AGGLOMERATIE
VERBRANDINGSOVENS
192
26
LANDELIJK VLAANDEREN
ALBERTKANAAL ZONE
174
54
Stand van zaken rekrutering
Naam gebied
ANTW. AGGL
HAVENGEBIED
FRUITSTREEK
OLEN
Adolescent
55/83
GENTSE AGGLOMERATIE
VERBRANDINGSOVENS
LANDELIJK VLAANDEREN
ALBERTKANAAL ZONE
23/36
Stand van zaken rekrutering
Naam gebied
ANTW. AGGL
HAVENGEBIED
FRUITSTREEK
OLEN
Astma en Allergie
101
GENTSE AGGLOMERATIE
VERBRANDINGSOVENS
LANDELIJK VLAANDEREN
ALBERTKANAAL ZONE
51
Stand van zaken rekrutering
Naam gebied
ANTW. AGGL
HAVENGEBIED
FRUITSTREEK
OLEN
GENTSE AGGLOMERATIE
VERBRANDINGSOVENS
LANDELIJK VLAANDEREN
ALBERTKANAAL ZONE
Neurologische ontw.
75
70
10
38
Metingen
blootstellingsmerkers
effectmerkers
confounders
pasgeborenen
Navelstrengbloed: cadmium, lood
adolescenten
Bloed: cadmium, lood
Navelstrengserum: merker PCBs,
pesticiden, dioxine-activiteit
Serum: merker PCBs,
pesticiden
Blootstelling in mengstalen
Urine: 1-OH pyreen, ttmuconzuur
Bloed: komeettest
Biometrie, TSH (hielprik), TSH
(navelstrengbloed),Apgar score,
tijd tot zwanger, astma en allergie
follow up kinderen
groei, ontwikkeling:
cognitieve ontwikkeling, TSH en
Thyroidhormonen
astma & allergie, intestinale flora
Vragenlijst: algemeen + voeding
Biochemische analysen:
cholesterol, ijzerstatus,
genotypering
Serum: hormoonspiegels
volwassenen
Serum: merker PCBs,
pestidicen, dioxine-activiteit
Urine: 1-OH pyreen, ttmuconzuur, cadmium
Bloed: komeettest,
Micronucleustest
Serum: 5 kankermerkers
Biometrie, sexuele
ontwikkeling, gehoortest,
vragenlijst: astma & allergie
Urine: 8-OH
deoxyguanosine?, BTA
kankermerker?
vragenlijst: astma & allergie
Vragenlijst: algemeen +
voeding
Vragenlijst: algemeen +
voeding
Biochemische analysen:
cholesterol, ijzerstatus bloed,
urinair creatinine
Biochemische analysen:
cholesterol, ijzerstatus bloed,
urinair creatinine
Opvolgstudie neurologische ontwikkeling van het
kind
Probleemstelling:
Deze opvolgstudie wenst na te gaan of er een invloed van de pre- en postnatale
milieublootstellingen op de verschillende aspecten van de neuropsychologische
ontwikkeling van het kind kan vastgesteld worden.
Doelstellingen:
– Er zal bekeken worden of bepaalde subpopulaties (jongens, laag premorbied IQ,
geen borstvoeding, e.d.) risicogroepen zijn.
– Er zal nagegaan worden of gedrag een bruikbare bio-effect parameter is in
follow-up studies bij populaties die blootgesteld werden aan toxische stoffen.
– Op basis van de data zal gepoogd worden om modellen van additie- of interactieeffecten van milieupolluenten met andere factoren op te stellen.
Aanpak
– In vier van de acht geselecteerde gebieden in de biomonitorings-campagne in
Vlaanderen worden in totaal 200 pasgeborenen gerecruteerd. Deze baby’s
worden opgevolgd tot de leeftijd van 42 maanden.
Opvolgstudie Astma en Allergie
Inleiding:
– Allergische aandoeningen bij kinderen nemen toe
– ‘Westerse levensstijl’ ® verminderde blootstelling aan bacteriën op jonge
leeftijd, verhoogde blootstelling aan chemicaliën en luchtverontreiniging
Doelstellingen:
– Onderzoeken van de invloed van verschillende aspecten van een ‘Westerse
levensstijl’ op de microbiële flora
– Opsporen van verschillen in darmflora van kinderen in een landelijk of stedelijk
gebied
– Relatie leggen met het ontstaan van atopie en astma
Aanpak
– In twee van de acht geselecteerde gebieden in de biomonitorings-campagne in
Vlaanderen worden in totaal 200 pasgeborenen gerecruteerd. Deze baby’s
worden opgevolgd tot de leeftijd van 36 maanden.
Principle GST-TER Competitive binding assay
Anti-GST-tER
Anti-GST
tER
tER
GS
T
GS
T
E2
E2
E2
E2
tER
GS
T
tER
E2
GS
T
E2
E2
E2
tER
E2
tER
E2
GS
T
E2
E2
Anti-GST-tER + E2 after wash
E2
GS
T
E2
Anti-GST-tER + E2
E2
E2
Estrogen inducible expression system in yeast
Adapted from Routledge et al., 1996
ER
Hsp
Hsp
Hsp
Hsp
ERE
Lac-Z
Luc
b-Galactosidase
Nucleus
Absorbance read at 540 nm
Download
Random flashcards
fff

2 Cards Rick Jimenez

Create flashcards