Inhoudsopgave dermato

advertisement
Inhoudsopgave dermato
1 Histologie van de huid en basisbegrippen in de huidpathologie
Huid fie, samenstel
– 1) epidermis (opperhuid),
– 2) onderliggende papillaire en reticulaire dermis (leerhuid), en
– 3) subcutis (onderhuids vetweefsel)
– 4) een oppervlakkige en diepe vaatplexus (kn onst infiltr rond)
Epidermis, 4 lagen, =bedekkende laag keratine
s.basalis (mitose actief), spinosum, granulosum (filaggrine) (+lucidum),
corneum (afschilferend, kern verloren)
rete lijsten (en dermale papillen), keratinizering
melanocyten (s basale, melanosomen uit Golgi)
langerhanscellen (s. spinosum), BIRBECK GRANULI!!
Merkelcellen, neurosecretoir, druksensor (huid vingertoppen, lippen,…)
Dermis collageen en elastische vezels
Papillaire (dunne type col) en reticulaire (dikke type col)
+ fibroblasten (mastcel, MF, dermale dendrocyt)
En opp en diepe vaatplexus
Adnexen : haarfollikels, talgklieren, eccriene zweetklieren, apocriene zweetklieren
Subcutis lobuli opgebouwd uit vetcellen, gescheiden dr bwsepta waarin bv en N
Ondergrens is fascia
Dl2 Inflammatoire huidpathologie
A basisletsels 3 lagen  combi + klin vr D
Veroudering: chonologisch en photoaging (elastose, verdwijn rete en epitheelijsten)
Epidermale basisletsels
• omvang en vorm van epidermis
• Hyperplasie van s. spinosum = ACANTHOSE (verlenging vd epith kammen)
• Regelmatige of psoriasiforme acanthose (later psoriasis)
• Onregelmatige acanthose (later eczeem)
• Pseudocarcinomateuze acanthose (a weerszijde ulcus, denk a CA)
• Papillomatose (naar boven groeien vd epidermis in uitstulpingen
kammen)
• Hypertrofie ((vergroting cel zelf))
• Hypoplasie of atrofie (bij veroudering)
•
type van keratinisering
• orthokeratose (nml, dun laagje op)
• hyperkeratose (heel dik w, teveel keratine)
• PARAKERATOSE (later oa psoriasis en eczeem, onvoll keratinisatie
(onvold tijd en kern niet uitgestoten (kernresten zien)
• Crusta: PK + vocht + OS cellen)
•
hechting van keratinocyten (verlies v)  ACANTHOLYSE
kn suprabasaal, subcorneaal, blaarvorming (resp. pemphigus vulgaris en foliaceus)
1
•
•
ook bij herpes (dan + ballooning/spongiose)
ontstekings-gerelateerde items
• exocytose (cel in epitheel kruipen, oa psoriasis
• spongiose (ruimte tss epith cel verbreed dr opstapel oedeemvocht,
ballooning (opstapel in epitheelcel)
andere o intraepidermale blaar, bv subacuut eczeem (str spino), AGEP (str
corneum) ook bij herpesinf
• vesikel (<1cm) – bulla (>1cm) – pustel
• vacuolopathie (liquefactie-degeneratie van s. basale)
bv vacuolen op grens epitheel en stroma bv lichen planus
• Ulceratie
andere
• dyskeratose, keratinisatie nr boven toe verstoord,
hoornparels bij maligne tumoren
• Civatte-lichaampjes/apoptotische celresten
Dermale basisletsels
• (Elastose – chron UV)
• (Homogenisatie - versmelt v elastinevezels)
• Oedeem, kn enorm opstapel, zo epitheel scheid, o blaar
• Ontsteking
– Oppervlakkig perivasculaire ontsteking 90-95%
– Oppervlakkig en diepe perivasculaire ontsteking
– Lichenoide interface-ontsteking, grens epi-dermis typisch LP
– Interstitiele ontsteking, insectbeet, boven/rond vaten
– Nodulaire ontstekingsinfiltraten, granulomen, gran onst huid (bv vvw, sarc)
+ samenstelling ontstekingsinfiltraat: monomorf (1 type cel) vs polymorf (lymf, neu, eos, MF)
Basisletsels Subcutis
• Ontsteking (panniculitis)
– septaal
– lobulair
– gemengd
• Vasculitis (small/large vessel)
2 Onderzoek van de huid
Algemene principes
SPECIFIEKE TERMEN
• efflorescenties:
primaire efflorescenties
• niet boven huidniveau verheven
• macula (vlek)
(meest kenm ziektebeeld, verheven? Infiltratief?)
• boven huidniveau verheven:
(wel palpeerbaar)
compacte opbouw:
-papel <0.5cm, celvermeerdering in epiderm, geneest zonder verlittekening
bv xanthoom, mollusca contagiosa, verruca vulgaris, lichen planus (afgeplat)
-nodulus (knobbel)) > 0.5 cm, opp of diep(evt tot in subcutis),
bv nodulair BCC, erythema nodosum
2
-plaque: vlak verheven haard
Bv prosiasis, ovaal en rond samensmelt (dieprood–zilverwit), zeer scherp begrensd
-urtica (kwaddel) =vluchtige verhevenheid van de huid, berust op dermaal oedeem
(dr stijg doorlaatb dermale vaten) prototype: urticaria
niet compacte opbouw (holten)
-vesikel (blaasje) <5mm verhevenheid, helder vocht
Bv Herpes simplex vesicels, dermatitis herpetiformis (geass glutenenteropath)
-bulla
(blaar) >5mm “!
Bv Strak gespannen subepiderm: bulleus pemphigoid nikolsky –
Intraepid fragiel, nickolsky +
-pustula (pustel) kleine holte met seropurulent materiaal
Kn infectie bv folliculitis, ook steriel bv psor pustulosa
secundaire efflorescenties
o dr verdere evolutie vd prim effloresc (rie, testletsel, resultaat na B,..)
• krabeffecten/ excoriaties, lokale verdwijning epidermiscellen (bij jeuk, bv atop ecz)
geneest afh diepte en +- littekenvorm
• squamae (schilfers): ophoping hoornlaag ovv fragm die makk loskom en afpel
pityriasiforme schilfering
fijn bv tinea pedis, intredigitaal type
psoriasiforme schilfering
grove bv psoriasis capitis
lamellaire schilfering in grote vellen loskomend
• korst (crusta): opgedroogd wondvocht, serum/bloed/ pus
• erosie, lokale verdwijning vd opp laag v epidermis
bv mucosa-pemph vulg, huid-acuut eczeem (spongiose)
• /ulceratie, defect epidermis EN dermis, tgv st doorbloeding? Vaak vertraagde
genezing, littekenvorming! Bv veneus ulcus
• Fissuur, verbreking continuiteit epiderm, kloofvorming soms tot in derm
Bv thv gebied eelt, mondhoek grens huid-mucosa
• Litteken, bij genezing van defect tot in derm, (fibreus wf)
afwissel retelijst-derm papil (= huidlijn) verdwijnt,
kn atrofisch (bv spotted leg S), hypertr (keliod)
• Atrofie, verdunning van de huid dr versmalling vd epiderm en/of derm
Weer afwissel retelijst-derm papil (= huidlijn) verdwijnt, +doorzicht/glanzend/transp
• Bv atrofie blanche (pt V insuff), atofisch litteken
• hypertrofie of pachydermie , verdikking van de huid in chron lymfoedeem
• sclerose: verharding van de huid
• dyschromie: verandering van kleur (vooral hyperpigmentatie)
bv postinflam = na doorgemaakt ecz, op minocycline (blauw-grijs), lentigines solare
• lichenificatie, chronische verdikking huid, gepaard vergroving huidlijnen
ontstaat bij chronisch wrijven en krabben  vicieus!!
APO: verdikking epiderm met verlenging van de rete ridges
distributie en lokalisate
Distributie:
• Solitair
• Gegroepeerd
• Discreet gedissemineerd
3
• Diffuus gedisemineerd
• Gegeneraliseerd
• Erythrodermie
Lokalisaties  predilectieplaatsen:
A vb  illu en nota’s!
afmeting, vorm en configuratie
-meten of vgl bekende grootte
-rangschik en vorm:
• Rond
• Ovaal
• Ringvormig/ annulair
• Polycyclisch/circinair
• Lineair
• Dendritisch
• Serpigineus
• Cocarde iris/herpes iris
• Concentrisch
• (herpetiform) gegroepeerd
• corymbiform
vb nummulair eczeem: muntstukje, rond-ovaal, EAC annulair-ring, verrucae planae lineair
(koebner-krabletsel), herpes simplex, herpetiform
Technische hulpmiddelen en onderzoeken:
Oa woodlamp (bep schimmel, bact)
3VDO Pigmentcelletsels!!!!
vitiligo
GOEDAARDIG: lentigo en nevi
Nevi (gewijzigde pigmentcel)
Alg: melanocyt (TP nr keratinocyt +-30:1)
Lentigo simplex: stijg a afz melanocyt + pigment stijg in keratinocyt
Nevocellulaire nevus:
-junctioneel: nesten van samengepakte nevuscellen in basale epidermis
-samengesteld: “ + nesten en afzonderlijke nevuscellen in dernis
-dermaal: nesten en afzonderlijke nevuscellen in dermis
Celbiologie: gewijzigde melanocyten, abtropfung, uitrijping A-C(schanncelachtig)-fibrous tag
Types: verworven, (junct>samengesteld>dermaal)
Congenital (groot, breed in diepte, invasie adnex)
Dysplastisch > 5mm, kenm melanoom (ook gen), verlies TSG, histo (arch,cyto,stro dysplasie)
+ kn afzonderlijke nesten a junctie=lentigineuze groei
Nesten dwars en overbruggen epitheelkammen = bridging
Stroma: ontstekingscellen rond bv en fibroplasie rond epitheelkammen
+- random atypie
Betekenis: kn inkader dyspl n S 4*RF, tot 100% kans melanoom  FU!!!!
RF: familiaal; >2 familieleden met melanoom; tientallen DN; CDKN2A mutatie
Sporadisch tot 60% kans
Halo nevus: actieve “opruiming” van nevus door T-cellen
-> regressie en depigmentatie (halo fenomeen)
4
Blauwe nevus blauw-tyndall effect, Opgebouwd uit gepigmenteerde, dendritische
melanocyten + pigment-beladen macrofagen tussen collageenvezels van dermis
Vaak dl v gecvombi nevus
Spitz nevus: Oorspr.: « epitheloidcellige en/of spoelcellige nevus »« juveniel melanoom »
kinderen én volwassenen
Klinisch DD met hemangioom...
Histologisch DD met melanoom, dus moeilijke D
+ onvoorspelb gedrag, kn toch in lymfeklier…
Spoelv  Kaminolich
• Epidermale hyperplasie
• Symmetrisch letsel, opgebouwd uit epitheloide en/of spoelvormige nevuscellen
• in « bananentros-achtige nesten » aan junctie en als individuele cellen, opwaarts
kruipend in epidermis
• Kamino-bodies
• Uitrijping in dermis, vaak heel diep
• Dermis rijk aan bloedvaatjes ofwel sclereus (desmoplastisch)
Klassiek vs STUMP (spitzoid tumor with uncertain malignant potential)
Expansief groeiend, vragen veel breder wegneem
(REED nevus, spoelcellig, gepigment
KWAADAARDIG
Alg: epidermale melanocyten, 2 lfpijk, 66% vrouw, UV, 1/10000
Precursoren: dyspl naevi, grote cong nevi, (banale nevi???)
RF!!
• “dysplastische naevi” met familiale geschiedenis van melanoom (100-400x)
• “Zeer veel (>100) naevi (30x)
• Grote congenitale naevi (20x)
• Constitutie (rood haar, blauwe ogen, sproeten) 3x
VAAK COMBINATIE!
Groeifasen!!!! Radiar, verticaal, M (lymfkl, visc org)
Radiar eerst zuiver/intraepid
(nest,afzonderl), (opwaarts migrerend, hyperpl epid, onstekinfiltr ermis  groter w macula)
dan invasief/in opp dermis (vaak hevige ontst +regressie)
ABCD: asymm, border irreg, colour diversity, d > 5mm
Verticaal (startpunt vr uitzaai): nodulair, +Elevatie , expan+pref cluster groei dermis, M capac
 prong daal
+ biologie groeifasen: radiaal vs verticaal (nt meer afh GF, M cap, verlies TSG)!
Progn factoren in verticale groei!!!
• Dikte van het melanoom in mm. BRESLOW (meest sens, OE overleef)
• Invasie-diepte (niveau volgens CLARK)
• Ulceratie
• Aantal mitosen per mm2
• Patroon van lymfocytaire afweer
• Regressie
• Klinische prognostische factoren
– Geslacht
– Localisatie (TANS)
5
Dikte-Breslow: tss top gran laag en diepst invas tumorcelprognose, Bep B! + sentinel
P
<1 mm: 95-100% 5-jrs. overleving
– 1-2 mm: 80-95% 5-jrs. overleving
– 2,1-4 mm: 60-75% 5-jrs. overleving
– >4 mm: 50% 5-jrs. overleving
B
In situ: 0,5 cm.
– <1 mm: 1 cm.
– 1-2 mm: 2 cm.
– > 2 mm: 3 cm.
invasie-Clark I-V
• Clark I: in situ (100% overleving)
• Clark II: invasie van, maar niet volledige opvulling van papillaire dermis
• Clark III: volledige opvulling papillaire dermis
• Clark IV: invasie reticulaire dermis
• Clark V: invasie subcutaan vetweefsel
Regressie nu denk betere progn opm superresponder (veel lymf stuur nr tumor),
Staging TNM
– T: Dikte en ulceratie
• Stage 1 = <2 mm of <1 mm + ulceratie
• Stage 2 = >2 mm of >1 mm + ulceratie
– N: lymfeklier-invasie
• Stage 3 = invasie van regionale lymfeklieren
– M: Metastase op afstand
• Stage 4 = metastasen in lever, long, bot
+ overleving: opm zeer radio en chemo resist!!! Opm immunoT
Klin-patho sybtypes
– Superficieel spreidend melanoom (SSM)
60-75%, hier fst, meer vrouw, OL, intermittent hoge UV, ABCDE
– Lentigo maligna (LM) en lentigo maligne melanoom (LMM)
15%, bij zonbeschad huid, ouder, ctu UV  zeer laat invasie!!!
• Lentigineuze groei (weinig nesten, vooral als afzonderlijke cellen)
• Uitbreiding langs basale cellaag van haarfollikels
• Dunne, atrofische epidermis
• Elastose dermis (veroudering)
• Invasieve component vaak onder vorm van spoelvormige cellen
– Acrolentigineus melanoom (ALM)
10%, Japan, handpalm/voetzool/nagelbed, vaak laattD, slechte progn
– Nodulair melanoom (NM)
10-15%, meer man, romp/rug, vanaf begin verticaal, inad onm onderlig dermis!!!
(desmoplatisch, nevoid)
+Artikel 1
6
4 MG Goedaardige pigmentletsels en maligne melanoom
GOEDAARDIG
Lentigo simplex-melanocytaire prolif vs melanocyt naevi-prolif naevuscellen
Lentigo simplex
Melanocytaire nevi, indeling congenitaal vs verworven
• banale naevi: junctionele naevus
samengestelde naevus
intradermale naevus
naevus van spitz
blauwe naevus
dysplastische naevus
halo naevus
evolutie banaal verw nevi: verschijn 1e levensjr, stijg tot 40, verdwijn 40-50, 80 geen
bespreek nevi
congenitale nevi, grootte bep B!! als reuze  sign stijg risico melanoom
Spitz: vnl gelaat kind, typisch snelle groei,
Blauw
Dysplastisch: > 6mm, onregelm vorm en begrend, asymm, onregelm pigm
 licht stijg risico ontaard  FU!!
Halo naevi: zelf h omgeven door halo van depigmentatie
thv halo zijn naevuscellen en melanocyten afwezig, naevuscellen omgeven door
inflammatoir infiltraat
MALIGNE
Alg
RF
Zonexpositie
fototype
Dysplastisch naevus S, zeer talrijk,
Klin presentaties melanoom
• superficieel spreidend maligne melanoom
• lentigo maligne melanoom
• acraal lentigineus maligne melanoom, opm teken v Hutchinson: doorlopen van
pigment in periunguale huid
+ melanonychie (zwarte nagel): melanocyt naevus vs sunungaal maligne melanoom
(brede banden en pigmentverandering, + Huntchinson, onycholysis (loskomen en
destructie nagelplaat door onderligg tumor)
• nodulair maligne melanoom, snelgr, bruin-zwart, slechte prong
zelden amelanotisch= gn pigm, verdwijn alarmsympt!
Progressie en prognose =eerder
D exc vrije marge >2mm bij klin vermoeden, histo zekerhD
B eerder HK afh Breslow
< 1 mm – 1cm exc marge
>1mm 2-3 “
+ FU recidief lokaal/lymf/M
P vermijd verbrand, rapporteer elke verander pigmvlek
Klin D AB (onregelm, gekarteld) CDE
Bijkomende anamn klein kenm: pijn, jeuk, brandend, ulceratie, korst,….’
7
DD goedaardig melan
Nt “:
• verruca seborrhoica
• gepigmenteerd basocellulair carcinoom
• vasculaire letsels: pyogeen granuloom
5 VDO Nt melanocytaire goedaardige en kwaadaardige tumoren van de huid
Alg (UV expos, melanine, DNA herstel bescherm)
Goedaardige tumoren
uitgaande van epidermale cellen
• Keratinocyten (Epitheelcellen)
– “Basaal”cellig
• Seborrheische wrat = basaalcel papilloom,
exofyt, pseudohoorncysten, + melanine, kn geirrit,..
– “Plaveisel”cellig
• Papilloom / verruca vulgaris
Vnl exofyt, mstl HPV, vb’en
• Kerato-acanthoom
Zonbeschenen huid, oude mannen, krater met keratine,
DD plavCA (CA mnd ipv w, Beide onregelm uitlopers v epiderm, spontane regressie!
• Elders (Melanocyten
– Nevi (nevocellulaire, Spitz, Reed, blue…))
• Langerhans’ cellen
– Langerhans’ cel histiocytosis
Bleke cel, boonvormige kern, tennisrachetachtige inclusies, S100 en CD1a eiw
uitgaande van dermale cellen
– Fibreuze tumoren
• Dermatofibroma
V dermale dendrocyten, hyperplasie (basale laag) bovenligg epid, PIJN
Opm les: LEND AN EGG, tumor kn pijn: leiomyoom, neurinoom, dermatofribroom
• Fibro-epitheliale poliep/skin tag
Gesteeld, poliepacht massa, bw z adnex, bekleed nml dermis
• Keloid
Abnml litteken wf, zeer dikke banden eos aankleurend collageen
– Vasculaire tumoren
• Angiomen
 hemangioma, goeds tumor bv dermis, RBC gevuld, capp vs cavern
– Neurale tumoren
• Neurofibroma, f , goed tumor neuro(schede)cellen
– elders (Lymfoide tumoren,
• “lymfocyair infiltraat van de huid” (Pseudolymfoma, Jessner))
Premaligne kn plavCA!
• “keratosen”:
– Actinische of solaire keratose, UV
– Radiatie-, thermische, arseen-keratose
Atypien in basale cellen, abnml keratinisatie (parakeratose), fragm elastisch vezels
B nt exc, wel efedex = 5 FU
8
• Ziekte van Bowen erythroplasie van Queyrat
carc in situ, teveel kernen op hoopje, als wegsnijdt perfect genees!
-> spinocellulair carcinoom
eerder
• “dysplastische” nevus
-> maligne melanoom???
Kwaadaardige tumoren
uitgaande van epidermale cellen
•
Epitheelcellen
– “Basaal”cellig
• Basocellulair carcinoom
Meest f huidtumor, zonbeschenen, gn M, v ongediff basale cel haarfollikel
- Nodulo-cystisch type
Nesten  noduli vorm, centrale necrose  celdood, uitval, cysten +…
– Oppervlakkig type
– Scleroserend of « morfeiform » type,
enorme prod v collageen, hard aanvoel 4/5 stroma 1/5 tumor
–
“Plaveisel”cellig
• Plaveiselcel of spinocellulair carcinoom
Zonbeschenen huid, als: gest imm/carcg/chron irrit/As/RX/..
De novo of uit premaligne, <1% M
Histo: invas (dermis), sprieterig groei, pseudocarc (spoelcellig), verruceus,…
Onst veld
• elders(Melanocyten
– Maligne melanoom)
• ZZ(Merkel cellen
– Neuro-endocrien carcinoom (Merkel cel tumor))
• Dendrocyten
– Dermatofibrosarcoma protuberans (= maligne tegenhanger van
dermatofibroom) low gradem lokale resectie = weg!
• bloedvaten
– (Angiosarcoom)
– Kaposi sarcoom
Prolif bv, veel teveel bv., loslig RBC, kn lek extravasatie, Fe opruim  FeMF
HHV8!!!
• lymfocyten
– Non-Hodgkin’s lymfoom  Mycosis fungoides!!
O CD4+ T-helper lymf huid (donkere lymf in epitheel)
Vroegt plaquestadium
Epidermotropisme en microabcesjes, parapsoriasis en plaques, histolog DD infl,
gn clonale celpop
Laatt tumorstadium: nodulaire tumorgroei in dermis en subcutis
(later: DD psoriasis, eczeem?
Opm Sezary S, tghanger, o in bloed, atyp T4 in bloed, microabcesjes
9
6 MG Epidermale tumoren vd huid
• goedaardige epidermale tumoren
verruca vulgaris HPV
verruca seborrhoica , ouderen, gelaat/romp, kleine lichtbruine papel evol nr
grotere nodule-plaques, verruceus opp, hoeft nt B, kn cryoT
keratoacanthoom
eerder: Zonbeschenen huid, oude mannen, centraal krater met keratine,
DD plavCA (CA mnd ipv w, Beide onregelm uitlopers v epiderm, spontane regressie!
+ dus weken = snel groeiend, geeft lelijk ingezonken litteken DD SCC, BCC B exc + APO
• premaligne huidafwijkingen:
keratosen: actinische keratose UV, premaligne, ruw hyperkeratotisch
oudere, fototypes 1 en 2, beroep in open/zonvakanties
Benkele letsels:cryoT,talrijk:efudix/5FU,fotodynT evt imiquimod,vermoed SCCexc+APO
+ zonprotectie en jaarl FU
opm zonlicht:UVB korter, meer Erijk, minder diep,tggehouden glas, UVC gefilt ozonlaag)
morbus Bowen en andere in situ SCC!!!!, ook VIN, PIN, leukoplakie
in situ, gn invasie BM, gn M
MB omschreven schilferende plaque, op romp of onderbeen, solitair vs meerdere
PIN fluweelachtige erythemateuze macula, gn schilfering, gn infiltratie
leukoplakie (nt afwrijfbaar APO)
D steeds biopsiename vr APO
B excisie (voorkeur) of nt-heelk (5FU, fotodyn, lokaal imiquimod)
Opm Ziekte v Paget  BIOPSIE,
kn extramammair Paget: carcinoom van de afvoergangen van de apocriene zweetklieren
• maligne epidermale tumoren
basocellulair carcinoom (BCC)
andere o naast UV!: arseen/ion, genmut p53, genS basaalnaev S
eerder Nodulo-cystisch/nu ulceratief
Nesten  noduli vorm, centrale necrose  celdood, uitval, cysten +…
– Oppervlakkig type, dikw romp,
– Scleroserend of « morfeiform » type, hier: cicatrieel  Mohs chir (later)
enorme prod v collageen, hard aanvoel 4/5 stroma 1/5 tumor, DD litteken
nu + -gepigm BCC (bruin-zwart, glanzend) DD mal melanoom  excisie+APO
-ulcus rodens, ulceratie op de voorgrond, parelmoerrand
spinocellulair carcinoom (SCC) KERATINOCYT
Zonbeschenen huid, als: gest imm/carcg/chron irrit/As/RX/..
+ carc: arseen, ioniserend, tabak, HPV (anogen) + p 53, xerod pigm
Opm Xeroderma pigmentosum
Klin gediff-goed vs ongediff-aggr
+ mucosaal SCC (aggr): onderlip/mondhoek, penis, tong, vulva
D elke letsel in RF huid, op typ lokal  biopt + APO!!
B excisie, kn Mohs-chir (wf sparend), evt radioT enkel oudere
10
7 Haarziekten
Alg gegev
• morfogenese
• anatomie
• haarcyclus: anageen, katageen telogeen, exogeen
• haartypes: lanugo (pathol: cong of verw – paraneopl!), vellus (ras-pathol),
terminaal (scalp, A gevoelig, pathol:hirsutisme)
Haarziekten
Cicatrieel: verlitteken en nt terugkom, drverwijs + biopsie + labo/kweek
Nt cicatrieel
• telogeen effluvium, versnelde overgang in telogeen, 3 mnd na, tot 30%
• anageen effluvium, acute uitval in telogeen, 1 wk na, bijna voll diffuus!
• alopecia androgenetica, verkorting anagene fase, minitiarisering haarfoll
• alopecia areata, ronde plek, AI simplex/ophiasis/tot,univ
• trichotillomanie
8 Chronische wonden
• veneus ulcus
etiopathogenese CVI
bevorderende factoren
kliniek
 ulcus: lokalisatie en aspect
 varicositeiten en oedeem
 trofische stoornissen: atrofie blanche, stase dermatitis, stase purpura, lipescleroderm
 complicaties
 pijn
behandeling: compressieT, hoogstand, scleroT en varicectomie, wondB=sympt
• arterieel ulcus
etiopathogenese, onvold bloedvoorz of trombus  isch, necr, ulc, o atheroscl, C
kliniek
 Ulcus: localisatie en aspect
 arteriële insufficientie
 trofische stoornissen: dunne schilf huid
 pijn
behandeling: herstel A circ, rookstop/dieet, pijnbestrijding, amputatie tijdig overweeg
• diabetisch ulcus
etiopathogenese: dist symm neuropathie-weg pijn, perifeer vaat-microangiop/athersoscl,
+verstijving vd gewrichten, eelt en ulceraties
kliniek
 localisatie en aspect ulcus: drukpunten!!!, malus perforans..
 trofische veranderingen: spotted leg S
 pijn: meestal afwezig
behandeling herstel A circ, inf B, suikercontrole strikt, rookstop, correctie verkeerde p,
verwijder callus en necrot wf
11
andere oorzaken van chronische wonden
• langdurige bedlegerigheid: decubitus ulcus
• infecties: diepe mycosen, TBC, Syfilis
• vasculitis
• maligniteit: spinocellulair carcinoom, kaposisarcoom, maligne melanoom
• ongekende oorzaak:
pyoderma gangrenosum
necrobiosis lipoidica
9 Acne vulgaris
Talgklierfollikel,
MF 4*, later B,
1hyperkeratose, 2stijg sebumproductie/androgenen, 3ontstekingsproces, 4bact kolonisatie
Polymorph 4* open comedonen, gesloten, infl, litteken +illus
Klinische varianten 6*
• Acne excoriée discrep ernst en manip  opengekrabt!
• Acne neonatorum H invloed BV moeder
• Contactacne (chloor, teer, cosmetica)
• Fysische acne
• Acne door geneesmiddelen bv androgenen, P IU/implantaat,antiepileptica
• Acne adrogenetica hirsutisme
B
Isotretinoine: alle 4, krachtigst, teratogeen (roaccutane)
Topische retinoiden: 1 en 3 (verwijd, P, infl), hoeksteen (adapalene), voll zone, volhouden
Benzoylperoxide: 3 en 4 (antiinfl, microbic), gn monoT, kn ZW, weer “, wel ZW
Topische AB: 3 en 4, erythro/clinda, wel resist, wel ZW, weinig indic, nt sup BP
Orale AB, 3 en 4 minocycline/lymecycline, gn monoT (+ ret, BP), gem 3 mnd, nt icm lokAB
Orale contraceptiva, vnl 2,
uitlokkende fact vermijden: cosmetica, wrijf/manipulatie, medicatie,
+ hyperandrogenetica  labo
+ artikel 2
Acne inversa
Def.
Pathogenese
Etiologie: obesitas, roken, schurende kleding, hypertrichosis (androgene)
Kliniek: post pub tot menopauze/65, vrouw 3* meer, medical shopping!
Subj: pijn, geurhinder, sociale en sexuele isolatie
Comedonen, commensale flora (uitbreid, jarenlang evolutie)
DD furunkulose (geen comedonen, pathogene bact)  bact kweek
B zeer frustrerend (nt nml acne B):
uitlokkende fact, lokaal ontsm/indrogend (oa chlhexid), syst tetracyclines/anti-androfinasteride (TNFa), anders chir: incisie + drainage, excisie en bloc
12
Rosacae
Chron infl dermatose gelaat
Kliniek:
Erytheem, teleangiectasien, papels, papulopustels
middelbare lf, gelaat mediaan
vroegste symptoom meestal flushing
komplicaties: rhinophyma en oogafwijkingen
subtypes:
1.erythemato-teleangiëctatische rosacea
2.papulopustuleuze rosacea
3.hypertrofische rosacea, hyperplasie talgklieren/bw, man >40  rhinophyma, gnatophyma
+ steriod r
Oculair, droge geirrit ogen (blefaritis, conj, episcl, kerat) vaak met typische huidletsels
 tetracyclines!
B lokaal metronidazole, syst tetracycline (ernstig: isotretinoine)
Bijk: chirurgie (rhinophyma), laser (teleangiëctasieën)
10 Bacteriele infecties van de huid
Normale huidflora
Resistente flora, coag+ S. aureus en MRSA
•
door overgroei van residente flora  transpiratie/hygiene/…
1. ERYTHRASMA, C. minutissimum, oksel/lies, rood-bruin huidverkleur
2. TRICHOMYCOSIS PALMELLINA, C. Tenuis, oksel knob verdik haar/onaang geur
3. PITTED KERATOLYSIS, , Corynebact spp/streptomyces spp, nu thv voetzool
ook dr afsluit schoeisel  maceratie huid, puntif erosies/drukpl + hot feet
B: uitlok (hygiëne, hyperhydrosis), best: zure zeep!, AB eythromycine lokaal of po vr erythr
• door staphylococcus aureus en/of streptococcus pyogenes (pyococcen)
eerste onderscheid
I. primaire huidinfectie (pyodermie)
II. secundaire huidinfectie (surinfectie bv eczeem, impetiginisatie)
• epiderm
impetigo nt-bulleus-strepto (honingkorst)
macula-vesikel-nattende erosie-honingkorst, opp, gn litteken, erg besmettelijk
vs staph (bulleus) , acantholyse strat gran (desmogleine I, epid toxine),
grote slappen blaren-erosies met flarden
B: eerst bact kweek, beperkt-lokaal AB fusidinezuur vs uitgebreid po flucloxacilline
• huidaanhangsels

staph aureus
folliculitis ontst haarfollikel, pustel
+ ostiofolliculitis/opp kind, hoofd/extremit, folliculitis profunda/dieper,
pseudofolliculitis barbae, ingroeiende baardharen bij krullende/kroesharen-scheerinstr
furunkel acuut necrot diep, nodus-fluct/abced+necrot prop-litteken,
gelaat+, cave sin cav tromb
Furunculose, repetitief o, meerdere fur,
Fact:
13
Karbunkel conglomeraat, pijn, man, vaak alg sympt, staph dragger, IV AB
P vermijd strakke kleding…
D kweek + dragerschap opzoek en B
B
Follic: lokaal antisept CHG + wassen
Furunkel/lose =, tenzij…
 syst AB flucox of clinda
+ kiemdragers opzoek en B = eerder
Karbunkel: hosp, incisie+drainage (+ kweek), syst AB
• diepere huidlagen

ecthyma, Onderbenen, slechte hygiene/DM, diepe uitgeponste ulcera, syst AB
acute cellulitis, inf derm+subcutis, uitg besmet huiddefect, 4*infl, soms alg
erysipelas, prodr. koort-ril, snel uitbreid/zwel, scherp begrensd rood,
+ necrot fasciitis (spierfascia), bij recid: sec lymfoedeem
B lokaal aspect/ingangspoort+ syst AB flucloxa, evt. clinda
III. huidafwijkingen bij systemische infecties
bloedbaan naar huid
– subacute bacteriële endocarditis
– pseudomonas sepsis
– meningococcen infecties
TSS TSST-1 v S.aur
SSS epidermolysine v A.aur
+artikel 3
11 Oppervlakkige mycosen van huid en slijmvliezen
•
Dermatofyten huid, haar , nagel
1. Trichophyton spp. vb. T. Rubrum (humane schimmel) chron huidinf
2. Microsporum spp. vb. M. Canis (animale schimmel) inflamm
3. Epidermophyton spp. vb E. floccosum
Kn atypisch dr CS of chronisch
Niet behaarde huid
Tinea corporis erythematosquameus, perifere randact en centrale genezingstendens
Tinea cruris (lies) = maar maceratie, minder schilfering
Tinea faciei
-Behaarde huid
Tinea barbae
Folliculitis-aspect, Sycosis barbae (parasitaria ), Kerion Celsi
Vnl mannen, vee
Tinea capitis trichophytie: voll kaalheid, neg fluorosc, microsporie: dls kaal, stoppel, pos
Jonge zwarfkatjes!
Sterk gekeratiniseerde huid
Tinea pedis watersporten en gemeensch douches
Interdigitaal (simplex, complex=surinf bact, nattend, vochtig), Dyshidrotisch (pustuleus ),
Erythematosquameus (hyperkeratotisch ), Voetrug = tinea corporis
Tinea manuum samen: TWO FEET ONE HAND S, schilfering
14
Nagels Onychomycose
DSLO, SWO, PSO Z, denk a immst, + TDO DD psoriasis nagels
D RMO met KOH
Kweek meerdere weken
B lokaal: pedis interdig, cruris, corporis  imidazolen (miconazole), allylamines (terbinafine)
Syst: onychomycose (eerst bevestig DD psoriasis), uitgebreid Tcorporis, gekerat
 allylamines, triazolen (fluconazole, itraconazole)
Evt + nageldebridement
•
Gisten huid en mucosa
1. Candida spp. vb C. albicans
• Huid
Grote plooien intertrigeneus/anogenitaal/luier, kleine plooien perleche/interdigitaal
Erytheem nattend-erosief, melkachtige pustels rand, satellietletsels
• Slijmvliezen
Oropharyngeaal: wit ook rood, acuut en chron
Genitaal: balanoposthitis (rood, erosief, soms wit, chon  phimosis)
Opm ook partner B
• Nagels (nagelplaat en paronychium)
4 types onychomycosis eerder
Ook onycholysis, nagelwal-chron paronychium
P droog, hygeine, evt stop AB/CS
B lokaal : imidazolen-myconazole (Daktarin), polyenen-nystatine
syst : triazolen-itraconazole/fluconazole
( 2. Malassezia (Pityrosporum) species:
Pityriasis Versicolor, cfr les papulosquameuze aandoeningen)
12 Virale infecties: HHV, HPV, Pokkenvirus
Herpesvirussen
HSV1 gingivostomatitis, react labialis
HSV2 genitaal: Balanoprostitis + vulvovagintitis, react minder ernstig, korter
Beide primo WEL ALG SYMPT, react NT
abnormale verloopsvormen en complicaties
• herpetische keratoconjunctivitis, kn blind!!!
• herpetische witvinger, vinger, autoinoc/medisch pers
• eczema herpeticum, bij voorafbbest huidschade, acyclovir
• herpes neonatorum, gevreesd, ocul+multiorg
• herpetische encephalitis, ernstig, chronisch, cutaan vaal atypisch
• herpes in immuungedeprimeerden
• erythema exsudativum multiforme (EEM) zie later
15
VZV
prim varicella, jeukende eruptie, versch stadia (macula-papel-vesikel)
react zona dermatomen/segm unilat, vesic eruptie, neuralgische pijnen kn postzoster NA!
Eryth rash-vesikuleus-pustuleus-crusteus, oudere --. Z.opth, buiten dermat, verwikk
 trigeminus: VI (neustop-+ Hutchinson),II,III
• herpes zoster disseminatum: ic  syst aantast
• necrotische zoster  littekenvorming
• aantasting motorische zenuwvezels
vb herpes zoster trigeminusgebied: oculaire paralyse, facialisparalyse
• post-herpetische neuralgie, pijn > 1mnd
D RMO/APO meerk reuscel gn DD HSV1-2, VZV
Kultuur-PCR wel DD
B acyclovir, beperking hoge dosis (lage po A) en f toedien (lage t1/2)
nieuwer: famciclovir, valaciclovir beter A/t1/2, duurder
B zie SMVT
• primaire herpes simplex (non genitalis)
sympt, zo nodig acyclovir, ic of ernstig abnml vorm: IV
• recidiverende herpes (labiales)
sympt, acycl lokaal onm en f
• herpes genitalis (primair, recidief)
acyclovir, po 5*200mg 5d, zsm opstart bij 1e symptomen
Zona: imm nml: weinig sympt-sympt/complic-acyclovir po of IV
Ic IV en dubbele dosis
Dus: SMVT
• lokaal: herpes labiales
• per os: genitale herpes (primair en reactivatie)
• per os of IV (afhankelijk van de ernst)
primaire HSV1
herpes zoster (trigeminusgebied, ouderen, …)
eczema herpeticum
• Intraveneus (dubbele dosis):
HSV/VZV immuungedeprimeerden
neonatale HSV
systemische complicaties
postzosterneuralgie, > 1 mnd, pijnstil, antiviral vold + zsm
HPV soms oncogeen!!!
CUTAAN
• Verrucae vulgares : HPV-2, jongeren, handen (groot kn barst+pijn)
• Verrucae planae : HPV-3, klein, nauwelijks verheven, Koebner, gelaat>handen>LM
• Verrucae plantares :
corn warts (doorn/eksteroog) : HPV-1, voetzolen, diep penetr drLG  dikw pijnlijk
mozaiekwratten : HPV-2, plaques ruwe papil huid, lang bestaan, moeil B, pijnloos
• + filiformis
• Wratten bij beenhouwers : HPV-7, In immuungecompromitteerden (transplant) :
HPV-2, 4 soms HPV-5 (oncogeen)
16
MUCOSAAL
• verrucae genitales of condylomen: SOA
klinische subtypes
condylomata acuminata HPV-6 (11) smelten samen, loemkoolvormig
condylomata plana : HPV-11 (6), vlak witgrijs moeil zichtb  azijnzuur
soms HPV-16, 18 (oncogene virussen)!!!
• orale verrucae: zowel verruca vulgaris als condylomata
Hyperkerat, wit, kn autoinoc orogenit…
BCutaan
Topisch: salicylzuur, fys: cryoT, chir, cytotox:bleomycine intralesioneel (cave CI!!!!)
Anogenitaal
Topisch: imiquimod, podofyllptoxine (teratogeen!! Fys: Cryo, laser, coag na curret
Opm recidief 30%!! (imiq doet daal)
+ bilan (partner...), P (condoom, vaccin)
Pokkenvirus
Mollusca contagiosum
Parelwratten, vnl kinderen, huid tot huid, groot a bij atop dermatitis, B curretage of cryoT
Koepelvormige glanzende papels, centraal putje, in en rond de grote plooien of genitaal
Orf, van schapen en geitenrechtstr ctc, solit papel-papulopustel-ulc-korst, B sympt
13 Parasitaire aandoeningen
In de huid levend:SCABIES
JEUK!!! 3a6w na infectie (nachtelijk)
Langd of f huidctc (kledij, linnen, beddegoed)
Typisch gangetjes! Pathognomonisch!
Papuleus exantheem
D eerder + RMO thv gang  zekerhD + respons B
complicaties
• surinfecties
• scabies norvegica
dikke crusteuze letsels, eryth papsq eruptie, kn gegen, jeuk nt !, zeer infectieus
• (post)-scabies noduli: vnl genitaline, oksels liezen
•
post-scabies dermatitis
B 1e lijns permethrine lokaal
Creme/lotio, 8-12 u dan douche, alle ctcpers, + onderkleding/beddegoed was 60-90 C
2e lijns ivermectine po (syst)
17
Op de huis levend:
•
Luizen
Hoofdluizen (Pediculus Humanus Capitis)
jeuk en huidletsels, zichtbare luizen en neten, urticariele kwaddels met steekpunt,
luizeneczeem, kn bact surinf met cerv lymfadenopath
D NETEN vastgekit a haren (bew neten nt altijd zien
B permethrine, 10 min, malathion evt +netenkam
Schaamluizen(Phthirius Pubis)
bew nauwelijk, via pubis-pubis of uitwissel, apocr klier, JEUK
inspectie: luizen/neten, maculae coerulae
B=, + partner en was hoge T
Kleerluizen (Pediculus Humanus Corporis) ‘landlopershuid’
Slechte hygiene, in kleding, weer jeuk, uk met sp, krab, ecz, impetig, hyperhypopigm
B behaarde lichdl met permethrine, kled hoge T
•
Vlooien-pulicosis (pulex irritans)
Gegroepeerde/lineaire urticariële papels met steekpunctum, vnl benen,buikgordel,oksels.
B insectenbestrijding, repellent (autan), sympt (antiprurigineus, antiinf zo nodig)
+ Strophulus infantum
Kind, allerg rie op insectenbeet, verdwijnt spontaan na 10 jr
Romp, ledematen, gezicht, jeukende seropapeld
B insectenbestrijding, repellent, sympt (antiprurigineus, antiinf zo nodig)
•
Teken
Ixodes Ricinus: vector vr Borrelia burgdorferi van de Ziekte van Lyme
Eerder!!
Acrodermatitis chronica Atrophicans = laattijdig Atrofisch stadium
D sero: ELISA/WB IgM, IgG
B doxy volw, kinderen, ZW, BV – amoxycilline 14 d ECM 21 d ACA (als syst-IV)
CASUISTIEK ROND HUIDINFECTIES
Losse opm
tinea corp – schilferend!
Herpes labiales-virale kweek
Tinea manuum- RMO, kweek huidschilfer, kweek nagelmat
Erypsipelas- D alg bloed ond/bact kweek, kn B IV hosp fluclox
Tinea pedis: D RMO
Nt bulleuze impetige- zeer besmet, bact kweek, lok fucidindezuur
Voorkeursdiagnose: Tinea Cruris (schimmelinfectie van de liezen)
DD - candida intertrigo (geen randactiviteit, meer maceratie en natting, melkpustels in de rand
en satelietletsels
- erythema chronicum migrans (schilfert niet, tekebeet in de voorgeschiedenis)
- erythrasma: (geen randactiviteit, roodbruine letsels, woodlamp: koraalrode fluorescentie)
D RMO B = lokaal imidazoles, allylamines
Ophtalmisch herpes zoster: B
→ lokaal antiseptisch (isobetadine, chloorhexidine,…)
→ Antivirale therapie per os (acyclovir, famcyclovir of valacyclovir) of intraveneus
→ Oftalmologisch consult (oogaantasting uitsluiten)
18
14 Acuut cutaan vasculaire aandoeningen
Ierythemen (macula,WEGDRUKBAAR) vaso dil
• gelokaliseerde erythemen
“fixed drug eruption”
dr meds, steeds zelfde plaats, soms bulleus-erosief,
solitaire, progr groter-meer, restpigm
rest nt
 erythema palmare bv lever-syst aand
 erythema faciale bv emotie
 erythema paranasale bij seborh ecz
 erytheem als onderdeel van raynaud onderdl syst aand
 erythemen tgv fysische oorzaken verbrand-UV
•
gefigureerde erythemen

erythema annulare centrifugum
urticarieel, annulair, polycyclisch o: SCHIMMEL/meds/idiopath

erythema gyratum repens
jaarringenpatroon, obligaat neoplastisch

erythema chronicum migrans eerder
• diffuse erythemen (toxi-infectieus – meds-infectie)
morbiliform/grofvlekkig-mazelen, scarlatiform-scarlatina (beta-hemolyt strepto)
• erythema exsudativa multiforme (EEM) nt levensbedreigend-goedaardig
zelflimit, recid, targetletsels, IRIS letsels, huid-mucosa, vaak geass HERPES (HSV)
B sympt (antiH, lokaal CS, lokaal anaest), CS po, evt profyl acyclovir
 potentieel levensbedreigend
• stevens johnson syndroom (SJS), ook TEN: mstl dr meds, vnl volw
mstl vooraf koorts-bovenste lw, volg erosie-necrose tm 2 gebieden,
dofrood uitbreid-conflueer, kn blaar,… + korstvorming
• toxische epidermale necrolyse (TEN)
vooraf koorts, prikkende ogen, sliklast, romp  prox LM eryth-dieprood
uitgebreide subepidermale blaren huid en slijmvliezen (necrolyse + loslaat epid)
verschil SJS/TEN: <10%- > 30% loslaat huid, +/+++ necrolyse, mstl meds, overlap
B stop meds, supportief, Ig IV bij TEN
• staphylococcal scalded skin syndrome (SSSS), vnl neonati, <2jr
SA-epidermolyt toxine, acantholyse
veralgemeend erytheem (vooral flexuraal), grote slappe en fragiele blaren
positieve Nikolsky, GEEN mucosale aantasting
-
DD TEN/SJS: nikolsky – (sub-epidermaal), wel mucosa
B fluclox IV, lokale AB, supportief vocht-elektrolyt
19
IIurticaria (urtica) extravasatie, dermal oedeem
<24u, mstl JEUK, oedeem derm, IgE/mastcel, 6*o
• chronische urticaria
> 6 w, idiop, meer vrouw
• acute urticaria
<6w, voedingst, med
• fysische urticaria
 cholinergische urticaria, warmte
 dermografisme, streepvormig-krabplaats
 koude urticaria, daal T
 drukurticaria, langd druk
 solaire urticaria, UV
• hereditair angioedeem
AD, defic C1esterase inh, periodiek diepe subcutane zwelling huid en mucosa,
cave larynxoedeem
• anafylactische shock
urticaria/angioedeem + hypotensie en tachycardie
B o, H1 blokkers vr jeuk, CS bij ernstig acuut, A bij anafyl/larynxoedeem
Urticaria vasculitis:
recidiverend persisterende urticariële letsels, pijnlijk en brandend
> 24 u (4-5 d), genezen met postinflammatoire hyperpigmentatie
kan samen artritis en algemene symptomen
geassocieerd met bindweefselaandoeningen, neoplasie, gm
DD urticaria: huidbiopt en APO
R/ corticosteroïden, colchicine, dapsone, indomethacine
beeld van leukocytoclastische vasculitis
IIIerythema nodosum (nodus) cellulair infiltraat
PIJNlijke, erythemateuze nodule, voorzijde onderbenen
acute ontsteking subcutane vet: septale panniculitis, depositie circulerende IC
o: infecties (streptococcen, TBC, yersinia, virussen), medicatie
B: elim o, bedrust, NSAID/CS, compressieT
IVpurpura en allergische vasculitis (macula of papel, NIET WEGDRUKB)
• defect van de vaatwand: vb leucocytoclastische vasculitis door IC (type III)
Henoch Schonlein (small vessel)
Kind, na lw inf, palpabele purpura op extremiteiten (extensorzijde) en bips
+ hematurie, gewrichtspijn, abdominale symptomen
Type III, IgA IC, vaatwand, schade
• overdruk vb veneuze stase HPbraken
• onvoldoende dermale ondersteuning:vb atrofie derm dr CS, pijnloos
Geneesmiddelenreacties:Anamn, <2w verdacht
ACE inhibitoren, Antibiotica, Anti-epileptica, NSAIDs, Thiazide diuretica
AGEP hoge koorts, pustels, begin gelaat, med <2d
DRESS viscerale aantast, med 2-6 w
20
15 Histopathologie psoriasis, eczeem, lichen planus
Psoriasis: chron nt inf inflamm
Erythemateus-prom bv, schilfer-parakeratose, plaque-verdik epidermis/acanthose
Histologie:
tortueuze gedil bv, confluerende parakeratose (+munro-abcesjes), regelm psoriasiforme
acanthose+verbrede epitheelkammen, ontstekingsinfiltr rond bv
Hist DD: chronisch eczeem-later
mycosis fungoides
Epidermotroop T-cel lymfoom (CD4+)
gn hoogreikende tortueuze bv, atypische (donkere)lymfocyten kruip in epidermis (kleine
groepjes vorm), gn neutrofielen in hoornlaag
eerder(Vroegt plaquestadium
Epidermotropisme en microabcesjes, parapsoriasis en plaques, histolog DD infl,
gn clonale celpop
Laatt tumorstadium: nodulaire tumorgroei in dermis en subcutis)
Etiologie/ Pathogenese: Tcel  cytokines +  epid turnover stijg  parakeratose
Varianten: flexuraal, pustulair, erythrodermie
+ artikel 4
Eczeem
Alg: nt infect als rie op stimuli
Acuut: gn tortueuze bv, focale parakeratose, onregelm acanthose (turnover nt overal =),
opp perivasc ontsteking +oedeem: spongiose/ballooning, intraepid vesikels,bullae, pustels
Chronisch: verschil  wel fibrose, geen oedeem/exocytose
Types:
Endo-atopisch / eos
Exog-ctc / langerhans
(+ seborh – parakeratose)
+ 3 types
Lichen planus jeukende papuleuze dermatose
Histo lichenoide ontsteking:
interface dermatitis (opp bandvormig ontst infiltr thv interface dermis-epiderm,lymf),
onregelm acanthose, compacte orthokeratose, wigv hypergranulose
 vacuolopathie (bij confluentie-blaar), exocytose-Civatte bodies (apopt kernresten)
Varianten oa bulleuze lp
• Atrofische l. planus (geen acanthose)-makk ulcereer
• Hypertrofische l. planus (verruceus)
• Bulleuze l. planus (subepidermale blaar)-confluentie
• L. planopilaris (hoofdhuid; aantasting van interface van haarfollikels -> verlittekening
en kaalheid)
• Mucosaal (erosief): mogelijk pre-maligne?
21
16 MG Psoriasis
Alg: zie eerder + f famil, genet, predilectie elleboog/knie
Uitlok (UV, koebner,…) + meds
Pathog: parakeratose, angiogenet, infl, imm
Kliniek:
Psoriasis vulgaris
Klassiek: ‘en plaques’
Eerder, +- symm, kaarsvetfenomeen
Lok: handpalm/voetzool, genit mucosa, inversa-plooien
Scalp, f, achter oor, JEUK, grove/zilvrewit, gn haarverlies, gelaat-seborhiasis
 Guttata
Meer acuut, na acute stepto inf, gans lich, jong, minder schilfer
 Nagels
Tot 80%, putjes, vingers, oelfleck, semilunaris, tot dystrofie
 Slijmvliezen
ZZ, f gn huidafwijk, annulus migrans
 Afwijkende vormen ( ‘psoriasis non-vulgaris’ )
 Psoriasis pustulosa
Gelok : palmoplantair, geelkleur pustel, rode schilfer achtergrond
Acrodermatitis continua van Hallopeau, distale vingers met gewr aantast, nagels
Gegen: koorts, acuut, na stop CS, talrijk pustel, hosp!
 Psoriasis erythrodermie
Gans vuurrood erna schilfer, alg sympt, rebound bij abrupt stop CS, hosp!
 Psoriasis arthropathica
PIP en DIP, sausage vingers, erosief-mutilans, RFB. enkel sympt!!
LOKALE BEHANDELINGEN
CORTICOSTEROÏDEN
MILD-MATIG P, 1e lijn,
zwak-hydrocortisoneacetaat-gelaat, matig-clobetasonbutyraat-plooien/genitalien
Sterk/zeer-betamethason-hanpalm/voetzool
+ nevenw atrofie-po deritis-s rosacae-rebound-tachyfylaxis
VITAMINE D DERIVATEN
MILD-MATIG CHRON PLAQUE, controle differentatie en groei keratinocyten
Calcipitrol, tacalcitrol
Nevenw: trager, irrit, gn combi salicsuur, Ca metab bij overdosis
COMBI-dovobet zalf calcipitrol + betamethasonprop (zs)
Versterken elkaar, snel, goed verdraag, vr mild-matig P, nt plooi,gelaat, scalp
SALICYLZUUR plaque ontschilfer
FYSISCHE BEHANDELING
Alg: Nt 1e lijn, voor MATIG-ERNSTIG, onvold 1e lijn, kn mono/combi, nt vr <16jr!!!!!
Fotochemotherapie (Psoraleen-UVA, PUVA)
UVA-8MOP (fotosens), 20-25*, 80-90% clear
Fototherapie (small-band UVB, TL01)
UVB, gn sens, 20-40, 60-80%
22
Opm UVB kn ZW, nevenw: pijn, maaglast, tijdrovend, carcinogeen!!!, max dosis,gn onderhT
SYSTEMISCHE BEHANDELINGEN
ERNSTIG, nt 1e of 2e…
RETINOÏDEN-acitretine mono of combi
Werk keratynocyt + PMN, TERATOGEEN, goed pustulaire vorm, nevenw: lever,C, HT
METHOTREXAAT
Als +nt a retin, ook psor arthr, teratogeen en lever
CYCLOSPORINE
Inh T-lymf + IL2, nevenw: nier en BD, tot 12 mnd
Lichen planus
JEUK, nt-besmet, muco-cutaan + nagels, haren, immuun
Inflamm afgeplat papel, livied rood,
Wickhamse striae/witte lijntjes, koebner, incontinentia pigmenti
Typisch flexorzijde pols + lumbaal, enkel,…
ORALE lichen planus
¾ pt h, pleiomorf, wangmucose-tong meest, chronisch
Reticulair-meest f-asympt, SvW
plaque
Erosief-meest invalid, ulc, pijnlijk en moeilB, soms malign ontaard
+ bulleus, atrofisch type
B CS!!!
• beperkte: lokale corticosteroïden
(matig tot zeer potent)
• hypertrofische lichen planus: zeer potente lokaal/intralesioneel corticosteroïden
• uitgebreide gegeneraliseerde vormen
uitgesproken ulceraties mondmucosa
uitgesproken destructie nagelplaat
corticosteroiden p.o.
• resistente L.P.: PUVA
+ uitlok (prothese mond…), nt rook/alcohol, zo dubbel stijg SCC!!
Papulosquameuze aandoeningen  fijn schilferende plekken
• pityriasis rosea
acuut, zelf limit, nt inf!, eerst 1 enkele grotere plek dan eruptie, rozerood papel/plaque,
pytiriasiforme=zeer fijne/colorette schilfering
beperk romp, proximaal, 4-8 w, DD drugeruptie, sec syphilis, tinea corp, psoriasis guttata, ecz
B gn (zelflimit), CS of antiH bij jeuk
• pityriasis versicolor (mycose)
zeer fijne schilfering en kleurverandering, + fluoresc-Wood lamp
overgroei Malasezzia, postpub, veel talgkl, myceliale shift, B lokaal-syst antimycotica
• chronische superficiële dermatitis
Roze ovaal-ronde plaques, vnl abdomen-dijen, goeda: klein, nt infiltr, vingerafdruk
KN EVOLUTIE MYCOSIS FUNGOIDES: groter-assym, poikiloderma, infiltr plaques
BIOPSIE
23
17 Intolerantiereacties vd huid
• Acute irritatie (toxische) reacties
Enkel plaats ctc (itt allergie), cement, airborn,..
• Fototoxische reacties
UV + sensib/tox stof (cfr B psoriasis!!)
• Cumulatieve irritatiereacties
Enkel als f, airborn, viool,..
• Irritatie (orthoërgische) dermatitis
Infl rie, langer aanhoud dan ctc stof, typisch winter
• !!!!Allergische contactdermatitis (contacteczeem)!!!!!!
Voorafg sensib!! Hapteen + eiw (bv benzocaine, haarverf,..)
+Contacteczeem: nattend, spongiose, conflueer blaar
30 % dr farmac topica!! CS, NSAID,.. 30% cosmetica!! Haarkleur, acrylaat,..
(actief, compon, bwaarm, vehiculi..)
 Rechtstreeks contact bv cosmet, textiel (transpiratie, oplos kleurstof)
 Allergiserende oppervlakken bv tafelkleed
 Overdracht
 Partner bv parfum
 “Airborne”
 Fotoallergisch bv NSAID, UV
 Systemisch CS!
 Strooireactie syst rie mineur, bloedbaan, symm
D anamnese, KO, + lok, patchtest, relev, sensib bron??
P ctc vermijd, lijst!
B sympt
Contact urticaria
O
• Niet-immunologisch
Bv netel, kaneel – hist vrij,…
• Immunologisch
• Cutane symptomen
– Stadium I:
lokale jeuk, roodheid, zwelling,…
– Stadium II: uitbreiding naar andere lokalisaties
• Extra-cutane symptomen
– Stadium III: rhinitis, conjunctivitis, respiratoire last
– Stadium IV: anafylaxis
RUBBER-prot in, kn kruisrie vrucht-groente
Oral allergy S: berkenboompollen-bijvoetallergie
Dus PROTEINEN: type I = IgE
• Urticaria + Type I: contact urticaria (CU)
• Eczema + type I: contactdermatitis (PCT
1. Eczeem + Type IV allergie: allergische contactdermatitis (ACD)
1. Type I + Type IV allergie: CU/PCD + ACD
(oorzaak niet dezelfde: proteïne Type I; chemisch laag-moleculair Type IV
24
Atopisch eczeem
Kind, JEUK, chronisch recid, correl rc-astma, fam
baby vnl gelaat, ouder knieplooi, elleboog, kn veralg
gen: hygiene hypothese,… + omgeving: irrit prod, huisstofmijt, ook allergie voeding
+fys: huid daal barriere zo (aero)allergenen, immunol IgE, Th
Droge schilferende huid
D: criteria, IgE, pricktest
B fysiol afwijk: hydrat-douche/badolie
infl letsels: CS, teer en derivaten, lokale immunomod (tacrolimus, pimecrolimus)
syst: antiH, (uitz: CS, cyclosporine)
bact surinfectie: lokaal fusidinezuur vs syst AB fluclox, clarithro
viraal: acyclovir, curret molusca
bijk: dieet, vermijd aeroallerg, lichtT
Seborhoisch eczeem
Talgklierrijke gebieden, soms ook grote lich plooien
Scherp begrensd, erythemateus, schilfering nt adherent, vettig, minder jeuk
Volw HAARROOS = zichtb afschiler hoofdhuid z infl, 30%
vs zuigeling type
MF, Mallassezia, stijg emotie/stress, daal zon
Etiopatho: neurol, seizoens, gen, endocrino, irrit, zweet
3-5 %, vnl18-40jr, man 6* vaker
Scalp: schilfer hoofdhuid, corona seborhoica DD psoriasis
Gelaat naso-lab, glabella, neusrug, otitis ext, impetig
Mediothor: prestern, interscap types: folliulair, pytiriasiform
Flexuraal-intertrigineus:
Opm alle letsels hoeven nt samen , enorme variatie
B irrit vet topica vermijd, haarroos shampoo, vetarme emulsies
Antifungaal-infl: imidazole voorkeur-ketonazole crème-lokaal, kn syst nt langd
soms CS combi
zinkpyrithione
als Tresist: itraconazole
antiprolif: salicylzuur, ook antifungaal act
CASUISTIEK ROND PSORIASIS, ECZEEM EN ANDERE PAPULOSQUAMEUZE
AANDOENINGEN
Losse opm:
Psoriasis vulgaris en plaque – kaarsvetfenomeen- 3* meds, betamethason-dovobet
Vit D en CS versterken en neutraliseren elkaar!
Psoriasis pustulosa: geel-koper pustel, (kn) eerder PIJN dan jeuk
Betamethason, erna retinoid
Psoriasis inversa- plooien (oa nates), biopt + pathol ond, B clobetason
Pytiriasis rosae, plaque mere, denneboompatroon, gn B
Lichen planus: pols, oraal, liviedrood, koebner, huidbiopt, betamethason
Ctc eczeem: kn schoenen/topica, epicutane lapjesproeven, betamethason, evt AB + P
Ctc urticariaS vr latexprot VLUCHTIG!!! (anders kn dermatitis), pricktest, IgE, P
Atopisch: fam, chron, andere allerg, bloed IgE/prick/patch, CS+afbouw, badolie, hydrat, P
Seborh: minder jeuk, lok, vettig, haarroos, inspectie huid, hydrocortisone + ketonazole
Ctc allerg ecz, kn STROOIRIE bv nr oog, aantast huidbarriere, epicut lapjesproef, CS zwak
thv oog, sterk been, P
25
18 Huidaantasting bij systeemziekten
-
Lupus erythematosus : FOTOSENS !! (acuut en SC >> discoid)
1. Acute cutane LE : vlindererytheem, mstl actieve systeemaantasting
2. Subacute cutane LE : annulair/papulosquameus , symm, fotodistrib, z litteken
vaak syst mild (zz ernstig)
3. Chronische cutane LE/discoid : meest f, mstl beperkt en HH, genezing met
litteken en atrofie, ZZ syst + hyperkerat, atrofie, cicatr alopecie, palmoplant
Biopsie : bandv lymfhistioc infiltr overgang dermis-epidermis, interfaze patho (beschad
basale keratinocyten met vacuolisatie DD lichen en DM), opp en soms diep perivasc
gemengd infiltr en wisselende hyperkeratose
immunohistochemie: bandv depositie complement en Ig langs dermo-epiderm overgang =
lupus band test
zo D: kliniek + histo, en evaluatie syst aantast (kliniek + labo (sedim > CRP) -
ACR criteria
B: zonprotectie, lokale CS, hydroxychloroquine
+ artikel 5
- Dermatomyositis vaak PARANEOPLAST !!
Alg: dermato + myositis (+spierzwakte) prox spiergroepen
 Teken van Gottron = paars verkleur knie, slleboog,…
 Gottronse papels = thv hand
 Periunguale afwijkingen = telangiec, megacap, dystrof cuticula
 Periorbitaal heliotroop erytheem of oedeem, dus paarsviolet en zwel
 Fotosensitiviteit! Scalp!, zonblootstel dl
 Calcinosis cutis (bij kinderen)
D huidbiopsie (= lupus, maar neg IH)
+ vr myositis : anamn, labo CK/TA, EMG, KST + SCREEN NEOPL
B: huid. Lokale CS/ hydroxychloroquine, myositis: syst CS + zonprotectie!
- Systeemsclerose hoogste morb en mort !!!
 Raynaud fenomeen!!!!!!!! Vasospasmen koude/emotie, wit-paars-rood
(cave <40, man, asymm)
 Periunguaal megacapillairen  capillaroscopie
 Sclerose (acrosclerose, gelaat, kn diffuus) fasen: oedeem-verharding-atrofie
Maskergelaat, microstomie
 Teleangiectasieën
 Pigmentafwijkingen
 Calcinosis
D : labo oa ANF, capillaroscopie, internistisch nazicht
Z biopsie, lastig genees! histologie: overmatige depositie collageen in dermis
B: gn!!, evt imm supr + VD, UVA-1 fotoT zo daal ontst en fibrose!!
26
DD Morphea tot de huid beperkte sclerose, vrij f, nooit syst
Klin vormen
 circumscripta – plaque type
eerst paars rood oedeem, later verhard lilac ring, uiteind atrofie en hyperpigm
 ‘en coup de sabre’ jong, haar nt terug
 lineair
LM, langer deel, kan snoeihaard en drloop gewricht cave mobiliteit!!
 Gegeneraliseerd hoge morb!!
B lokaal potente CS + lokaal Vit D analoog (prolif fibroblast/coll tggaan) = dovobet
cfr psoriasis
Uitgebreider: UVA-1 fotoT, syst CS
zo soepeler w, maar nt meer nml, vroeg bij!!
Vasculitis – heterogeen, ontst bvwand met beschad
Cutane vasculitisletsels:
Small : arteriolen, capillairen en venulen in oppervlakkige dermis
 Purpura (per definitie: niet wegdrukbaar!!!) paars
 Purpurische papels, steeds huidbiopt : zien in opp en middermis 
Leucocytoclastisch (=fragm kern neutrofiel), fibrinoide necrose vaatwand
+ perivasculaire inflammatie en transmurale infiltratie met voornamelijk neutrofielen
En perivasculair depositie van Ig en complement
 Hemorrhagische vesikels
 Vesiculobulleuze letsels
Oorzaken 8* (henoch, syst infl, neopl, med, inf, na histo investig: labo en urinesediment
-
Medium: middelgrote arteries met spierwand in diepe dermis of subcutis
 Noduli (subcutaan, erythemateus)
 Livedo reticularis, nw
 Ulcera
 Acrocyanose/digitaal gangreen
Steeds diep huidbiopt  in middermis en subcutis:
perivasculaire inflammatie en transmurale infiltratie met voornamelijk neutrofielen
fibrinoide necrose vaatwand
o 4* (Churg strauss, wegener, PAN
investig: labo, urinesediment, internistisch nazicht
+Casussen
Lupus B: lokale CS, Plaquenil en zonprotectie
DM: = + neoplasie
SS: branderig, zwe;lling+ stijfheid vingers, SCL70, ANF, toename collageenbundels,
Megacappilaire  doorversturen!!
Morphea: harde plek!!, dovobet
Small vessel: Pijnlijk uitslag + alg: koorts… en aantast opp en middermis, kn strept og
Henoch, B AB en ontsmet indrogende creme
27
19 VDO Bulleuze dermatosen
EX!!!!
Lokalisatie
Intraepidermaal: subcorneaal, in stratum spinosum, suprabasaal
Subepidermaal
Samenstel: eos, neutr, lumf, gn ontstek, fibrine
O:
Intra-epidermaal: oedeem-spongiose/ballooning, acantholyse , beide
Subepidermaal: confluerende vacuolopathie, depos IC-ontsteking, oedeem
INTRAEPIDERMAAL-stratum spinosum, spongiose/ballooning, subacuut eczeem
intraepidermaal-stratumcorneum, spongiose/ballooning, AGEP URGENTIE!!
acute gegeneralizeerde exanthemateuze pustulose , DD pustuleuze psoriasis
(reactie op bepaalde antibiotica), pustels onder hoornlaag, gevuld met neutrofielen
Intraepidermaal-subcorneaal, acantholyse, pemphigus foliaceus (anti DSG 1)
Intraepidermaal-suprabasaal, acantholyse, pemphigus vulgaris
\
EX!!!!
Intraepidermaal-suprabasaal, acantholyse, pemphigus vulgaris
AI,circ en in vivo gebonden IgG AS Desmogleine (anti DSG 3, bind desmosomen)
Complement act, chemotact, aantrek gran, proteolyse en afbraak cement
Geass andere AI, meds geinduc, IgG stijg-ernst stijg, 50% start mucosa
Histo : Tzanck-cellen, ontst cel rond opp vaatplexus
EX! D :directe en indirecte immunofluorescentie, adhv Ag-AS rie
Direct : dierlijk AS tg IgG/compl fluor,incub coupe huid, bind desmosoom HONINGGRAAT
Indirect : autoIgG AS serum isoleer, fluor, coupe rat, bind desmosoom, bewijs autoIgG tg des
DD herpes, acantholyse EN spongiose ballooning,
cave CS als denk pemphigus v  zal dood !!
DERMIS-Subepidermaal
Opstapel oedeemvocht, mech scheid epidermis en dermis(brandwond,insectbeet,mastocytose)
Confluerende vacuolopathie, interface dermatitis, lichen planus bulleus
IC dermo-epid junctie
Bulleus pemphigoid
50 jr/ouderen,
– circ auto IgG bind BP-Ag in hemidesmosomen,
– complementbinding ->
– attractie mastcellen ->
– vrijzetting mastcel-granuli ECF(Eosinophil chemotactic factor) ->
– recrutering eosinofielen!! ->
– vrijzetting proteasen ->
– proteolyse en scheiding epidermis van dermis
D: direct IF: C3 en IgG LINEAIR a junctie
Indirect: IgG autoAS in 70%
Opm reepithelialisatie: > 24 u biopsie, epitheel over blaarbodem, zo vals beeld (intraepid, kn
nt BP… VALS)
28
– Dermatitis herpetiformis, jong erge jeuk elleboog
AI, symm jeuk blaren, strekzijde LM
Geass GLUTENENTEROPATHIE (villus atrofie dd)
Directe IF: Granunlaire IgA depots in toppen dermale papillen
75% respons huidziekte dr glutenvrij dieet
Neutrofielen a junctie, lineair of papill micro-abcesjes, multiloculair
Pathogenese: IgA autoAS, antiGluten IgA+circ, complement bind+act
– Lineaire IgA-dermatose
AI, circ en in vivo IgA tg eiw diepe basale lamina
Histo = BP/DH (neutro en lij/microabces)
Direct IF: Lineaire IgA afzet a junctie
2 vormen: volw (f dr meds, rug en strekzijde LM), kind (BdoC, genitalia)
– Epidermolysis bullosa IC + gen def
verworven AI: circ en in vivo IgG AS tg collageen type VII (in verankerende fibrillen)
Z, aangeboren EB simplex: klieving DOOR basale cellen
Fst, mildst, AD, handen en voeten, blaren dr frictie, tgv mutatie in keratine,
dr basale cel ‘intraepidermaal’
– Junctionale EB: klieving op niveau van basale lamina
Z, AR, perioraal/perianaal, trage heling, vaak lethaal,
splitsing dr lamina lucida, ‘subepidermaal’ (nauwelijks ontst cel, nt compl act, gen defect!)
– Dystrofische EB: klieving door papillaire dermis
AD, littekens, mutatie collageen VII, slechte aanleg/te weinig verankerende fibrillen
(anchoring filaments, kop in lamina basalis) D kijk a verankerende fibrillen
Dus smvt directe IF:
PV bind desmosoom HONINGGRAAT
BP C3 en IgG LINEAIR a junctie
DH Granunlaire IgA depots in toppen dermale papillen
lIgAd Lineaire IgA afzet a junctie
20 MG Bulleuze dermatosen
Dermo-epid junctie
CONGENITAAL
Epidermolysis Bullosa
• Simplex: splijting doorheen basale KC, mildst, handpalm/voetzool
• Junctionele: splijting doorheen lamina lucida, vaak lethaal
• Dystrofische: splijting onder lamina densa, diepe blaren, ernstige verlittekening, fusie
van vingers en tenen + kans hoog jong SCC!!
Gemeenschappelijk kenmerk: mechanische fragiliteit, blaren/erosies, verlittekening
29
VERWORVEN autoAS  aantoon directe=huid/indirecte=serum IF
• Pemphigus Vulgaris en Pemphigus Vulgaris ziektespectrum
Eerder HONINGGRAAT, antiDSG3, man=vrouw, 40-60jr
Initieel mond >50% pijnlijke erosies, trage heling
Huid: NT JEUK, gelaat, intertrigineus
slappe, broze blaren en erosies op ogenschijnlijk normale huid, nikolsky POSITIEF
plooien, vegeterende vorm- pemphigus vegetans
• Pemphigus foliaceus (erythematiodes)
IgG DSG 1, SUBCORNEAAL, HONINGGRAAT
Klin: mucosa ZZ, huid gelok + gegen  seborrhoisch
Efflor, opp zeer fragiele blaren (erytheem korst), Nikolsky pos
DUS VERSCHIL:
PV: huid en mucosa, suprabasaal, aggressiever, hoge dosis CS syst + CSsparend
azathioprine/cyclosporine
PF: enkel huid, subcorneaal, beter prognose, sterke lokale CS/syst
• Bulleus Pemphigoid
Ouderen, m=v, meer f PV
Eerder: IgG BPA hemidesmosomen, subepidermaal, Lineair a junctie!
JEUK, vaak eerste, grote gespannen blaren, omgevend huid urticarieel/ecz/papels
Lokal: liezen, oksel, LM, handpalm, voetzool, mucosa ZZZ
Nikolsky –
Verloop chronisch over jaren
D Huidbiopt, pathol
B sterke topische CS, po als nodig (lager dosis PV), Z ander i.s., CSpo vrij dikw kn stop
• Dermatitis Herpetiformis
Chron, INTENS JEUK, GLUTENENTEROPATHIE maar ZZ SYMPT MALABS!
Symm, l, extensorzijde, schouders, elleboog, knie, sacrum,vrouw 2*, mstl jong volw
GRANULAIR IgA toppen dermale papillen
Klin: JEUK eerst, polymorf: -(urticarieel) erytheem, papels
herpetiform gerangschikte vesikels, urticarieel, excoriaties, restpigmentaties
 Landlopershuid
+ stijg GI lymfoom, AI SK, DMtypeI
B: VOORKEUR DAPSONE antiinfl-gn accum neutrofielen (nevenw hemolyse, methBemie,
agranulocytose, irrev polyneuritis) goede respons
, sulfapyridine (als intol, glc6P DH intol, cardiaal belast) + altijd glutenvrij dieet
D klin, biopt, direct IF
• Lineaire IgA Dermatose
Eerder: Liniear a junctie
Volw: meds, chronisch, annulair parelsnoer, B dapsone evt + CS
Chronic BDoC: genitalia, liezen/dijen
• Herpes/Pemphigoid Gestationis
Subepidermaal, IgG antistoffen gericht tegen Pemphigoid Gestationes-related proteïne
ZW 2-3e trimester, jeuk,
initieel urticariële plaques, nadien gespannen blaren+vesicels, vaak in rand (parelmoeraspect)
Lokalisatie: in of rond navel, armen en benen, geen mucosale/gelaat aantast
B Syst CS (lokaal + antiH ineff),
Vlg ZW sneller en heviger, prognose kind: mild huid, premat, SFGA moeder: goed kn
opflakker (na beval, prementrueel, pil)
30
Download
Random flashcards
fff

2 Cards Rick Jimenez

Test

2 Cards oauth2_google_0682e24b-4e3a-44be-9bca-59ad7a2e66a4

kinderdagverblijf Wiekwijs

2 Cards oauth2_google_7b80f232-43ab-4a38-be6e-61287e4cdb0a

Create flashcards