water

advertisement
1.vervuiling
“Do we have the courage
to face the reality of our time?”
—
CHRIS JORDAN
FEITEN
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Slechts op 14% van de meetplaatsen in Vlaanderen wordt de waterkwaliteit als ‘aanvaardbaar’
of ‘niet verontreinigd’ bestempeld.
80% van het afvalwater gaat in Vlaanderen richting zuiveringsinstallatie. Twintig jaar
geleden was dit nog maar 30%.
U bespaart 35 liter water door dagelijks 5 minuten te douchen i.p.v. gemiddeld 8,5 minuten.
Jaarlijks wordt wereldwijd 260 miljoen ton plastic geproduceerd.
De laatste 10 jaar is er meer plastic geproduceerd dan in de hele 20ste eeuw.
De helft van al het geproduceerd plastic is voor eenmalig gebruik en wordt onmiddellijk weggegooid.
Kleding uit fleece, nylon, ecryl en polyeste laat plastic vezels los bij het wassen.
Sommige verzorgingsproducten (tandpasta, douchegel,…) zijn voor 10% gevuld met micropastics.
Consumptie van plastic leidt tot verhoogde activiteit van het immuunsysteem.
Ons lichaam reageert met ontstekingsreacties.
Ftalaten worden als weekmakers gebruikt voor plastic. Onderzoek levert aanwijzingen op dat die
de hormoonhuishouding van mens en dier vestoren en kankerverwekkende eigenschappen hebben.
Door grote roterende zeestromingen wordt het drijfvuil in onze oceanen geconcentreerd
op vijf locaties: North Pacific Gyre, South Pacific Gyre, Indian Ocean Gyre, North Atlantic
Gyre en South Atlantic Gyre.
De omgang van de North Pacific Gyre is te vergelijken met de oppervlakte van Frankrijk
en Spanje samen.
© Pinar Yoldas
Pinar Yoldas (TR)
An Ecosystem of Excess
2014
—
www.pinaryoldas.info
De Turkse neurowetenschapper Pinar Yoldas woont en werk als kunstenaar en onderzoeker in Durham, North Carolina (US). Geïnspireerd door
de ontdekking van kolonies nieuwe planten en dieren op de oppervlakte
van plastic afval in de oceanen, ontwerpt ze speculatieve organismen
die plastic opsporen en verteren of schadelijke stoffen uit plastic
halen. Deze hoopvolle, utopische ontwerpen gaan in tegen het ecologische doemdenken. Yoldas gaat uit van de kracht van de natuur om zich
alsmaar aan te passen aan veranderende omstandigheden.
The Ocean Cleanup Array.
Pictured is the center of
the V, including the collection
station
© Erwin Zwart /
The Ocean Cleanup
Boyan Slat (NL)
The Ocean Cleanup
—
www.boyanslat.com
Boyan Slat is een Nederlandse uitvinder en ondernemer. Hij werkt aan
innovatieve oplossingen om plastic afval op te ruimen uit oceanen.
In 2012 ontwierp hij een drijvende installatie die in de vorm van een V
in zee wordt geplaatst. Door de stroming concentreert het afval zich,
waarna schepen het ophalen. In 2016 komt er een proefopstelling voor
de kust van Scheveningen (NL) en nabij het Japanse eiland Tsushima.
In 2020 plaatst The Ocean Cleanup in de Grote Oceaan tussen Californië
en Hawaï een plasticvanger van 100 kilometer lang. Slat wil daarmee de
helft van de plastic soup in dat deel van de oceaan opruimen.
© Lyndsey Housden
Ivan Henriques (BR)
Symbiotic Machine
2014
—
www.ivanhenriques.com
Ivan Henriques is een Braziliaans kunstenaar en wetenschapper. Hij
leeft en werkt in Den Haag (NL). Voor zijn zoektocht naar technologische innovatie, haalt hij inspiratie uit de natuur. Samen met wetenschappers van de Vrije Universiteit Amsterdam ontwierp hij Symbiotic
Machine (2014). Dit prototype voor een zelfstandige biomachine haalt
zijn energie uit de fotosynthese van organismen. De machine werkt
optimaal in meren, kanalen, rivieren en in zee. Ze zuivert het water van
schadelijke algen en gedraagt zich geleidelijk zelf als een levend wezen.
Beyond Food and Design
© Kristof Vrancken
Jan Geboers (BE)
Micro Cloud
2015
—
www.jangeboers.be
De Belgische designer Jan Geboers zoekt naar nieuwe toepassingen
voor wolken. Door trial and error creëert hij een unieke omgeving
waarin waterdeeltjes worden ingesloten tussen luchtlagen. Daardoor
ontstaat een microwolk. Geboers ziet dit werk als een ideeënkwekerij
voor het onderzoek naar micropartikels. Kan men bijvoorbeeld wolken
inschakelen als luchtfilter tegen fijn stof? Wolken vormen zich immers
wanneer waterdamp condenseert op micro stofdeeltjes in de lucht.
De kleine druppeltjes blijven aanvankelijk zweven (wolk), maar worden
zwaarder en vallen samen met de stofdeeltjes neer (regen).
2.COMMERCIALISERING
“Wasser ist ein lebensmittel,
so wie jedes andere lebensmittel
sollte das einen marktwert haben.”
—
PIETER BRABECK, EX-CEO NESTLÉ
FEITEN
•
•
•
•
•
•
•
De Vlaamse economie creëert toegevoegde waarde dankzij water en draagt zo bij aan
onze welvaart.
Vijftien waterintensieve sectoren (o.a. drinkwatersector, landbouw, voeding, chemie, textiel,…)
genereren 20% van de totale tewerkstelling in Vlaanderen.
De waterbeschikbaarheid in Vlaanderen en Brussel bedraagt slechts 1.700 m³ per inwoner.
Dat is minder dan de helft van het Europese gemiddelde (3.930 m³) en niet ver boven
de grens van 1.000 m³ die de Verenigde Naties als een ernstig watertekort beschouwen.
Slechts enkele OESO-landen waaronder Zuid-Korea, Italië en Tsjechië beschikken over nog
minder water per inwoner. Zelfs in zuiderse landen als Spanje, Portugal en Griekenland is
de waterbeschikbaarheid per inwoner groter dan in Vlaanderen en Brussel.
Als wij onze omgang met water niet veranderen, zal de wereldwijde vraag naar water
de beschikbare bronnen met 40% overschrijden in 2030.
Vlaanderen is de grootste Europese producent van diepvriesgroenten (25% van het Europese
aanbod) en huisvest in de haven van Antwerpen één van de grootste chemische clusters
wereldwijd. Dit zijn economische activiteiten die sterk waterafhankelijk zijn.
Voor de ontginning van het goud dat in 1 GSM zit is 115 liter water nodig.
NuReSys (BE)
Extracting phosphorus
from waste water
—
www.nuresys.be
Het Waregemse bedrijf NuReSys (Nutrient Recovery Sytems) ontwikkelde een revolutionaire technologie die met behulp van een kristallisatieproces fosfor in een zuivere vorm uit afvalwater recupereert. Fosfor
is noodzakelijk om wereldwijd de toenemende voedselvoorziening te
garanderen. De voorraad fosforerts is evenwel beperkt en zal binnen
afzienbare tijd uitgeput zijn. Daarenboven bevindt 90% van alle reserves zich in vijf landen (vooral VS, China en Marokko), wat aanleiding
zal geven tot geopolitieke onzekerheid. Door fosfor uit alternatieve
stromen te herwinnen, levert het bedrijf een positieve en substantiële
bijdrage aan deze mondiale uitdaging.
Tekening © Jo Caimo
Pollet Water Group (BE)
Make Water Count
—
www.polletwatergroup.com
Water is leven. Water betekent groei. Al meer dan vier decennia legt
Pollet Water Group zich toe op water. Het is hun missie om uw levenskwaliteit te verbeteren, industriële processen te optimaliseren en uw
dagdagelijks comfort te verhogen dankzij gespecialiseerde waterbehandeling. Dat doen ze via hun wereldwijd netwerk van eigen bedrijven.
Hun oplossingen vermijden waterschade en beschermen uw huis en uw
onderneming. Hun technologieën maken het mogelijk om zeewater om
te zetten in drinkwater. Zo draagt hun knowhow bij tot het optimaliseren van de levenskwaliteit van nierdialysepatiënten. Met hoofdkwartier
in Waregem (BE), levert Pollet Water Group zowel componenten als
volledige oplossingen in heel Europa, Afrika en het Midden-Oosten.
© UV 2000 Profil,
verdeeld door Van Marcke (BE)
De Regenwaterdouche
—
www.vanmarcke.com
Ook innovatieve ondernemers zoeken continu naar energievriendelijke
waterbesparende oplossingen. De Groep Van Marcke is een Belgisch familiebedrijf dat in 1929 werd opgericht in Kortrijk. Het voert
commerciële activiteiten in België, Frankrijk, Luxemburg, Zwitserland,
de Verenigde Staten en Malta. In 2009 richtte Van Marcke Big Blue op,
een uniek expertisecentrum dat alle haalbare ecologische oplossingen
voor warmte en water samenbrengt. Er zijn al heel wat waterbesparende kranen op de markt en het gebruik van regenwater voor toiletten,
wasmachine en buitenkraantjes is ingeburgerd. Recent maakt een
UV-filter het ook mogelijk een douche of bad te nemen met gefilterd
regenwater. Deze lamp wordt geïnstalleerd na de regenwaterpomp en
biedt bescherming tegen micro-organismen.
3.WORLDWIDE
“Whisky is for sipping,
water is for war.”
—
MARK TWAIN
FEITEN
•
•
•
•
•
•
•
•
•
97,5% van alle water op aarde is zout water.
Het overgrote deel van het 2,5% zoet water is opgeslagen in ijs of bevindt zich op plaatsen
waar oppompen niet evident is.
Van alle water op aarde is slechts 0,26% toegankelijk zoet water.
In het dunbevolkte Amazonegebied en in Canada liggen zoetwatervoorraden die het honderdvoudige zijn van de voorraden waarover China of het Midden Oosten kunnen beschikken.
70% van het gebruikte zoet water gaat naar de landbouw, terwijl de industrie wereldwijd 20%
naar zich toetrekt. Gezinnen en kleine familiale ondernemingen verbruiken zo’n 10% van
het zoet water.
De behoefte aan drinkbaar water neemt tweemaal sneller toe dan de bevolkingsgroei.
Het gebruik van water zal tussen nu en 2025 met 40% toenemen.
De voorbije 25 jaar kregen 2,6 miljard mensen directe toegang tot drinkwater. In 1990 had 24%
van de wereldbevolking geen toegang tot zuiver drinkwater. Dat aandeel is nu gedaald tot 9%,
waarmee subdoel 7 van de Millenniumdoelstellingen is behaald.
Minder positief verloopt de toegang tot sanitaire voorzieningen: dagelijks sterven wereldwijd
meer dan 3.000 kinderen onder de vijf jaar aan watergebonden ziektes als diarree.
The Yes Man (US)
Shell: We Are Sorry
2010
—
www.theyesmen.org
The Yes Men is een Amerikaanse groep politiek activisten. Ze werkt aan
identiteitscorrectie door zich voor te doen als invloedrijke personen van
belangrijke organisaties of bedrijven zoals de Wereldhandelsorganisatie, McDonald’s en ExxonMobil. De groep ontwerpt nepwebsites, die
lijken op de sites die ze wil parodiëren. Vervolgens accepteert ze uitnodigingen die ze op deze sites ontvangt, om te spreken op conferenties
en in televisieprogramma’s. In Shell: We are Sorry, verontschuldigt de
“woordvoerder” van Shell zich op een persconferentie in Den Haag (NL)
voor de toxische verontreiniging van rivieren, visgronden en akkers die
de oliewinning van Shell veroorzaakt in de Nigerdelta (NG).
© Theresa Dankovich
Theresa Dankovich (US)
The Drinkable Book
—
www.foliawater.com
Voor haar PhD in scheikunde aan de McGill Universiteit van Montreal
(CA) ontwikkelde Theresa Dankovich The Drinkable Book, een filterboek. Elke pagina is geïmpregneerd met onder meer nanodeeltjes
zilvernitraat, waardoor het bescherming biedt tegen ziekmakende
bacteriën. Met één pagina kan 100 liter water gefilterd worden. Het is
milieuvriendelijk en door zijn lage kostprijs (minder dan € 0,01 per blad)
is het een adequaat middel tegen biologische verontreiniging van drinkwater. Na succesvolle tests in Ghana, Haïti en Kenia worden de filters
technisch verder op punt gezet.
Lucy + Jorge Orta,
OrtaWater - MIU Mobile
Reservoir, 2007,
Courtesy of the Artists.
Photo © Bertrand Huet
Studio Orta (FR)
OrtaWater
M.I.U. Mobile Reservoir
—
www.studio-orta.com
De Britse Lucy Orta en de Argentijn Jorge Orta werken vanuit hun Parijse
studio aan een collaboratieve praktijk die zich richt op sociale en ecologische vraagstukken. Ze maakten ruim 25 installaties rond water. De
M.I.U. Mobile Reservoir uit 2005-2007 is een prototype voor een mobiele
interventie eenheid voor waterzuivering en –distributie. Het beklemtoont het belang van de kostbare vloeistof en suggereert poëtische mogelijkheden voor het duurzaam verzamelen en distribueren van water in
de toekomst. Het werk van de Studio Orta wordt gekenmerkt door een
intense en spannende samenwerking met NGO’s over de hele wereld.
4.TRANSPORT
“It’ all about migration, about escape,
about hope. About all the stuff that
drives people to leave, to move,
to find something better and different.”
—
HANS SHABUS
FEITEN
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
1.393 kilometer aan bevaarbare waterwegen doorkruisen in Vlaanderen 182 steden
en gemeenten.
80% van de Vlaamse bedrijven bevindt zich op minder dan tien kilometer van een waterweg.
Eén ton goederen over het water vervoeren kost gemiddeld € 4 à € 9 minder dan over de weg.
Een containerschip kan tot 250 vrachtwagens van de weg halen, goed voor 4.500 ton goederen.
De 1.263 Vlaamse binnenvaartschepen vervoeren jaarlijks 63 miljoen ton goederen,
waardoor 930.000 vrachtwagenritten vermeden worden.
Een kwart van alle vervoerde containers over land en over water is leeg. De gemiddelde
vullingsgraad is 57%.
Tussen 1998 en 2014 is het aantal over het water vervoerde containers verzevenvoudigd.
De Leie wordt uitgebouwd tot een Europese hoofdvaartas, bevaarbaar voor schepen
tot 4.500 ton.
Wanneer in Frankrijk na de aanleg van het kanaal tussen Compiègne en Cambrai, de SeineSchelde doorgang wordt gerealiseerd, zou het vervoer over water op die as verviervoudigen.
Het grootste containerschip ter wereld is 400 meter lang en 60 meter breed en kan ruim
19.000 containers vervoeren.
Kleinschalige en lokale productie is de beste keuze voor een echt duurzame samenleving.
Edward Burtynsky (CA)
Shipbreaking
2000 – 2001
—
www.edwardburtynsky.com
Edward Burtynsky (1955) is een Canadese fotograaf en beeldend kunstenaar. Hij maakt
grootformaat foto’s van industriële landschappen, die ingrijpend veranderen door menselijke activiteiten. De serie Shipbreaking (2000-2001) brengt de sloop in beeld van olietankers op stranden in Bangladesh. Blootvoets, zonder oogbescherming en onbewust van de
schadelijke invloeden van asbest, ontmantelen werknemers gigantische schepen. Landen
in het zuiden knappen het vuile werk op voor de rijkere industrielanden in het noorden.
Burtynski betrekt de kijker in de contradicties van het laat-kapitalistische systeem:
schoonheid en vervuiling, orde en chaos, medeplichtigheid en hulpeloosheid.
“It all happens
under the waterline.
If you haven’t got it
done there, it doesn’t much matter what
you do to the topside.”
CLARK MILLS
Stefaan Dheedene (BE)
Half An Optimist
2016
—
www.stefaandheedene.com
In 1947 ontwierp en bouwde de Amerikaan Clark Mills een eenvoudige, goedkope boot.
De Optimist bleek een ideale initiatieboot voor zeilers die leren omgaan met de impact
van de natuurelementen. De boot kan met beperkte middelen door één persoon gebouwd
worden. Net als bij de kratmeubelen van Gerrit Rietveld werden de plannen voor de bouw
vrijgegeven. Dit versterkt zijn symboolwaarde als vaartuig naar vrijheid en autonomie.
Kunstenaar Stefaan Dheedene is vooral geïnteresseerd in deze mentale constructie,
waarbij de naamgeving Optimist een belofte of een potentieel inhoudt. Hij bouwde zijn
boot op schaal ½: een halve optimist, de eventuele kanteling naar teleurstelling. Zo wordt
de kleinste boot nog verkleind tot een object van kijken en dromen dat zich blijft verhouden tot een concrete en menselijke maat.
Hans Vandekerckhove
The MAERSK Experience 1,
142x190, O/C, 2016
Hans Vandekerckhove (BE)
The MAERSK Experience
2016
—
www.hansvandekerckhove.be
Triple E schepen van MAERSK, de grootste rederij te wereld, beroemen zich op schaalvergroting en efficiëntie. Zij maken deel uit van een ingenieus economisch netwerk van
havens, rederijen, terminals en douanedepots. Op verloren zondagen bezoekt kunstenaar Hans Vanderkerckhove het Verdronken Land van Saeftinghe aan de Westerschelde
in Zeeland. Zware containerschepen glijden er traag door een landschap van geulen en
schorren, tussen hoogriet en laagwei en fragiele broedplekken. Deze Maersk Experience
draagt bij tot de spirituele beleving van een apocalyptisch landschap tussen natuur en
industrie, tussen het vrije spel van de Westenwind en de drukke geluiden van de gigantische haven aan het einder.
Gent
Gent
Buda
Schelde
Buda
?
Leie
lde
Schelde
Bossuit
he
Leie
Kortrijk
Sc
Leie
Mogelijke
oplossing 3
ie
Mogelijke
oplossing 2
Le
Mogelijke
oplossing 1
Schelde
Kortrijk
Cambrai
Bossuit
Le Havre
Sluizen= Bottleneck
Se
Nieuwe sluis
ine
Compiègne
Winst:
3 uur + 3 sluizen
+ bedrijfszekerheid
Parijs
5L
500km
5L
1200
TON
1TON
333km
100km
6,6km
40 treinwagons
60 vrachtwagens
SEDIVAL
Kanaal Bossuit-Kortrijk
imo
Het kanaal Bossuit-Kortrijk fungeert op vandaag als
insteekdok vanuit de Schelde richting de Leie. In Kortrijk
verhinderen drie beschermde sluizen een volwaardige verbinding met de Leie. De realisatie van deze
missing link is voor de economische ontwikkeling van
Zuid-West-Vlaanderen belangrijk. De verbinding biedt
kansen voor meer watergebonden bedrijvigheid langs het
kanaal en zorgt voor bedrijfszekerheid
voor de aanwezige bedrijven.
Met het project Seine-Schelde realiseert Europa een
binnenvaartverbinding tussen het Seine- en het Scheldebekken. Tussen Compiègne en Cambrai wordt een
nieuw
Gent
kanaal gegraven. Die verbetering van het waterwegennet
in Noord-Frankrijk moet leiden tot een verdubbeling van
het vervoer over water in Frankrijk en tot een verviervoudiging op de Noordzee-as. DeKortrijk
transportkosten zouden
acht miljard euro lager liggen en de milieuvoordelen
zorgen voor twee miljard besparingen.
Gent
Buda
?
Schelde
Cambrai
Bossuit
Le Havre
Sluizen= Bottleneck
Leie
lde
Buda
Schelde
Bossuit
he
Leie
Schelde
Kortrijk
Sc
Leie
Mogelijke
oplossing 3
ie
Mogelijke
oplossing 2
Le
Mogelijke
oplossing 1
Aan Belgische zijde wordt de Leie uitgebouwd tot een EuWinst:
ropese hoofdvaartas, bevaarbaar voor
schepen
3 uur +
3 sluizen tot 4.500
+ bedrijfszekerheid
ton. Studies wijzen op het economisch
potentieel van de
verbreding van het kanaal Bossuit-Kortrijk op het grondgebied van Kortrijk. De Vlaamse regering neemt dit op
als prioritair infrastructuurproject. Om een antwoord te
bieden op het probleem van de drie beschermde sluizen
liggen momenteel nog twee varianten
1200 voor de verbreding
voor: de rechtdoorvariant op hetTON
kanaal of een bypass.
Se
Nieuwe sluis
ine
Compiègne
Parijs
5L
5L
1TON
De eerste voorstudie en het projectplan van Waterwegen
& Zeekanaal worden verwacht tegen juli 2017.
500km
333km
100km
6,6km
40 treinwagons
SEDIVAL
imo
60 vrachtwagens
5. LANDSCHAPPEN EN
INFRASTRUCTUUR
“Er was eens een druppel die oefende
om in het water de vorm van een fontein
te zwemmen.”
—
HONORÉ D’O
FEITEN
•
•
•
•
•
•
Water was ooit de belangrijkste vormgever van onze landschappen. Vandaag zijn dat vooral
wegen en andere harde infrastructuren.
In het Vlaamse waterlopennetwerk zijn nog maar weinig natuurlijke waterlandschappen over.
Infrastructurele projecten moeten gecompenseerd worden door natuurinrichting langs
het water. Het project Seine-Schelde verloopt idealiter hand in hans met het project
Rivierherstel Leie, maar dit botst op tegenstrijdige belangen.
De Vlaamse regering besliste in 2006 om ter compensatie van het Seine-Scheldeproject
500 ha. natuurgebied te herstellen in de Leievallei tussen Wervik en Deinze. De huidige
Vlaamse regering wil dit terugbrengen naar 300 ha.
In 1988 was 11,7% van de totale oppervlakte in Vlaanderen bebouwd. Op vandaag is
dat al 20%. Indien deze bebouwingstrend doorzet, zal tegen 2025 bijna 30% van Vlaanderen
verhard zijn.
Door die verharding zakt het grondwaterpeil en neemt overstromingsgevaar toe.
Charles Lim Yi Yong (SG)
SEA STATE 6: phase 1
2015
—
www.seastate.sg
Niklas Goldbach (DE)
The World
2012
—
www.niklasgoldbach.de
SEA STATE is een project in negen delen, in 2005 geïnitieerd door de
Singaporese kunstenaar en voormalig Olympisch zeiler Charles Lim
Yi Yong, waarin hij de perceptie van wat tot de zee en wat tot het land
behoort in Singapore omkeert. Lim Yi Yong onderzoekt de biofysische,
politieke en fysieke contouren van deze Zuidoost-Aziatische stadstaat. Ontstaan door koloniale en moderne maritieme handel, bevindt
Singapore zich in het centrum van het debat over zowel het gebruik van
hulpbronnen, klimaatverandering als territoriale soevereiniteit. In zijn
video neemt hij de kijker mee langs de Jurong Rock Grot in Singapore,
een recent gecreëerde massieve ondergrondse infrastructuur voor olie
en brandstof opslag, gebouwd om de commerciële activiteiten van de
olie-industrie in de regio te ondersteunen.
Niklas Goldbach studeerde sociologie en fotografie aan de universiteit van Bielefeld (DE).
Hij woont en werkt in Berlijn. The World is een 13 minuten durende video uit 2012, gefilmd
op een kunstmatige archipel van diverse kleine eilandjes aangelegd in de ruwe vorm van
een wereldkaart, vier kilometer uit de kust van Dubai (AE). De film verwijst naar de Duitse
Romantiek, waarbij de nietige mens in relatie tot de almachtige natuur wordt geplaatst.
Alleen, deze eilanden zijn het resultaat van het grootste baggerproject ooit in de wereld
en bijgevolg een menselijke ingreep op de natuur. Vandaag verdwijnen de eilanden terug
onder water, de tragedie van het landschap.
Testbassin met schaalmodel
zeesluis IJmuiden (NL)
© Deltares
Deltares (NL)
—
www.deltares.nl
Deltares is een onafhankelijk, toegepast kennisinstituut op het gebied
van water en ondergrond, gevestigd in Delft (NL) en Utrecht (NL). Deltares richt zich voornamelijk op delta’s, kustregio’s en riviergebieden. In
Delft bouwt het bedrijf gigantische schaalmodellen om de effecten van
water of extreme weeromstandigheden op infrastructuur te bestuderen.
Zo construeerde Deltares een miniatuur zeesluis om de krachten op
schepen in de nieuwe sluis van IJmuiden en de uitwisseling van zout- en
zoetwater te onderzoeken. In hun Atlantic Basin, bouwde Deltares dan
weer een miniatuur voor de toekomstige stormkering die Venetië (IT)
tegen toenemend overstromingsgevaar moet beschermen. Water.War
toont historisch en hedendaags beeldmateriaal van hun onderzoek.
Om dienst te doen als een kanaal voor meer en groter vrachtvervoer wordt de Leie
verdiept. Negatieve gevolgen voor de natuur blijven niet uit: het grondwaterniveau
zakt en de waterbergingscapaciteit van de vallei vermindert. Drainagewerken voor
intensievere landbouw zorgen voor een versnelde afvoer van regenwater en verdroging van de Leievallei. Industrieterreinen en appartementen aan de waterkant
rukken op ten nadele van wat ooit een open rivierlandschap was.
Met de lancering van het Seine-Scheldeproject, dat twee van Europa’s sterkste industriële regio’s verbindt met een vaarweg voor container- en duwvaartschepen tot
4.400 ton, zou er een keerpunt komen in deze evolutie. De Vlaamse Regering besliste
in 2006 om tegelijk 500 hectare natuurgebied te herstellen in de Leievallei. Daarmee
werd ook invulling gegeven aan de Europese wetgeving - de ‘Kaderrichtlijn Water’ –
die oplegt om de rivieren in Europa zo goed mogelijk in hun natuurlijke toestand te
herstellen.
Oude Leiemeanders zouden worden aangesloten op het Leiekanaal om migratie en
voortplanting van vissen opnieuw mogelijk te maken. In de vallei tussen Wervik en
Deinze resten een tiental gebieden waar natuurherstel kan gerealiseerd worden
en waar natte bloemrijke hooilanden kunnen ontstaan. Typische planten en vogels
zoals ooievaars en kieviten zouden hier opnieuw hun stek kunnen vinden. Vlinders
en bijen zouden weer floreren in hun specifieke biotopen. Landbouwers kunnen
meehelpen met het beheer van de hooilanden en aan extensieve veeteelt doen. De
meeste van deze tien projectgebieden hebben de bestemming ‘Natuurgebied’ op het
gewestplan.
Rivierherstel Leie
—
www.natuurkoepel.be
www.seineschelde.be
Tien jaar na deze regeringsbeslissing is echter nog niets gerealiseerd. De Vlaamse
Regering wil nu het project van 500 naar 300 ha terugbrengen. Een petitie voor meer
natuur langs de Leie leverde in 2015 ruim 15.000 handtekeningen op. Rivierherstel
is niet alleen een natuurproject maar ook een klimaatproject. De klimaatverandering vergroot de kans op overstromingen en waterschaarste en zet de biodiversiteit
onder druk. Om hieraan het hoofd te bieden, hebben we nood aan grotere en intern
verbonden natuurgebieden.
6. VOEDSEL en ENERGIE
“My fake plants died because
I did not pretend to water them.”
—
MITCH HEDBERG
FEITEN
•
•
•
•
•
•
•
•
•
De volgende 40 à 50 jaar verdubbelt de vraag naar voedsel. Daarvoor moet de productie
met 2% per jaar groeien en is 10% meer landbouwgrond nodig.
Een Belg eet gemiddeld 270 gram vlees per dag, een Amerikaan 310 gram en een Chinees
170 gram.
Voor de productie van 1 kg rundsvlees is 15.000 liter water nodig;
voor 1 kg rijst 3.000 liter water, voor 1 kg aardappelen 500 liter, voor 1 kg tarwe 900 liter
en voor 1 kop koffie 140 liter.
Door de groei van de wereldeconomie stijgt de vraag naar energie tegen 2050 wereldwijd
met 80%.
Er is veel minder energie nodig om grondwater of oppervlaktewater op te pompen dan
om afvalwater te hergebruiken of zeewater te ontzilten.
Wereldwijd is de landbouw verantwoordelijk voor 70% van de zoetwaterconsumptie.
In sommige landen stijgt dit tot 80 à 90%.
Uit het afvalwater wordt energie gerecupereerd onder de vorm van biogas.
Ons afvalwater zit vol schaarse en waardevolle grondstoffen waarvan we nieuwe
producten kunnen maken: papier, bioplastics, bouwstoffen voor asfalt en kunstmest.
Micro-organismen die het afvalwater zuiveren vormen een waardevolle bron van eiwitten.
Wake and Sea, 2015,
from the series Fish-Work
Corey Arnold (US)
Fish-work
—
www.coreyfishes.com
Corey Arnold is een Amerikaanse visser en fotograaf. Sinds 1995 werkt
hij als visser in Alaska, waarvan zeven winters in de krabbenvangst
op de Beringzee. Vrieskou, de opeenvolging van slapeloze nachten en
onvoorspelbare stormen maken dit tot een van de meest gevaarlijke
jobs ter wereld. Fish-Work, zijn levenswerk, is een continue fotoreeks
waarin hij het leven van commerciële vissers op zee documenteert. Met
belangstelling volgt Arnold hoe het Amerikaanse bedrijf AquaBounty
Technologies genetisch gemanipuleerde zalm op de markt bracht.
Wordt natuurlijke visvangst hierdoor overbodig?
Thomas Feuerstein (AT)
NYMPHAE (Manna Sculpture)
—
www.thomasfeuerstein.net
Mediakunstenaar Thomas Feuerstein studeerde
kunstgeschiedenis en filosofie aan de universiteit van
Innsbruck (AT). Hij opereert op het grensgebied tussen
natuur, kunst en wetenschap. Zijn werken functioneren
als laboratoriumexperimenten waarin hij realiteit en fictie verweeft. Nymphae ziet er dan wel uit als een hybride
of futuristische kamerplant en een lamp, het vertelt
bovenal het verhaal van een kunstenaar die zelf instaat
voor zijn voedsel en pigment produceert waarmee hij
schildert. Tegelijkertijd haalt zijn installatie koolstofdioxide uit de atmosfeer en zuivert het water.
Thomas Feuerstein,
NYMPHAE (Manna Sculpture), 2016.
Courtesy Gallery Elisabeth & Klaus Thoman Innsbruck, Vienna
Sioen Industries (BE)
AT~SEA
—
www.sioen.com
Sioen Industries NV is een gediversifieerde beursgenoteerde groep,
met een uitgebreid portfolio aan activiteiten en producten: spinnen,
weven en coaten van technisch textiel, confectie van kledij, productie
van fijnchemicaliën. Het bedrijf participeerde in het door de Europese
Unie mee gefinancierde AT~SEA consortium, dat de ontwikkeling van
geavanceerd technisch textiel onderzoekt om in de Europese open
wateren zeewier (macroalgen) te kweken.
PTI . Howest . UGent . Aqua4C .
Urbancrops . Vink . Aquatic Nature (BE)
Aquacultuur Kreeften
—
www.pti.be
www.howest.be
www.ugent.be
www.omegabaars.be
www.urbancrops.be
www.vink.be
www.aquatic-nature.be
Drie kennisinstellingen (PTI Kortrijk, Howest en UGent) en vier
bedrijven (Aqua4C, Urbancrops, Vink en Aquatic Nature) voeren onderzoek naar de meest optimale ritmes voor het kweken van kreeften in aquacultuur. De groei van kreeften wordt sterk beïnvloed
door de daglichtcyclus en de maanlichtcyclus. Kreeften groeien
enkel wanneer ze vervellen. Dat proces gebeurt in de natuur bij
nieuwe maan. Een speciaal gestuurde led-verlichting kan dit proces versnellen. Het creëert optimale kweekomstandigheden: een
lange dag met een beperkte daglichtintensiteit en tijdens de nacht
wordt de natuurlijke maancyclus gevolgd.
Red Claw rivierkreeften kunnen op een volledig vegetarisch dieet
gekweekt worden. Het kweekwater wordt gebruikt om met een
periodiek eb en vloed systeem sla te kweken onder een geoptimaliseerde led-verlichting. Een gesimuleerd rietveld verwijdert het
overschot aan nutriënten.
7.KLIMAATVERANDERING
“The underlying question that sits
at the core of my exploration is:
to what degree can we shape water
before it begins to shape us?”
—
EDWARD BURTYNSKY
FEITEN
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Onze watervoorraden slinken en tegelijkertijd kunnen riolen en rivieren de hevige
regenbuien niet meer aan.
Het peil van de Noordzee dreig door klimaatverandering tegen 2100 met meer
dan een meter te stijgen.
De mogelijkheid om de Westkust met de steden De Panne, Koksijde, Veurne,
Nieuwpoort en Middelkerke onder te laten lopen is één van de vier scenario’s in
de studie Metropolitaan Kustlandschap 2100.
In tegenstelling tot de laaggelegen polders en de regio Brugge, zal de zeespiegelstijging
geen directe impact hebben op de regio Kortrijk.
De grondwatervoorraden zijn in onze regio sterk verminderd. Landbouwers en
ondernemers ervaren nu al waterschaarste.
Wanneer we in de regio Kortrijk grondwater oppompen, wordt een watervoorraad
aangesproken die zich uitstrekt onder Noord-Frankrijk.
Nu al zoeken 20 miljoen watervluchtelingen uit Bangladesh onderkomen in India.
Tegen 2050 worden 250 miljoen mensen verwacht die op de vlucht zijn het
veranderende klimaat.
70% van de slachtoffers van natuurrampen komen door overstromingen en
water gerelateerde rampen.
Johansons Voldemārs (LV)
Aero Torrents
2007
—
www.johansons.info
Johansons Voldemārs (LV)
Thirst
2015
—
www.johansons.info
De Letse kunstenaar Johansons Voldemārs zet experimenten op op de
snijlijn van kunst, wetenschap en technologie. Hij heeft een fascinatie
voor het visuele en voor geluid. De installatie Aero Torrents (2007) toont
golven op het wateroppervlak. De sonore trillingen die de golven veroorzaken zijn afkomstig van meteorologische data die tijdens extreme
stormen in Europa werden verzameld. Door middel van lucht, water en
geluid creëert Voldemārs een chaotisch ecosysteem.
Voor de opnames van Thirst, trok de Letse kunstenaar Johansons
Voldemārs naar de Faeröer eilanden (DK). Hij documenteert de Atlantische Oceaan tijdens een sterke storm. Het beeld werd in “one single
shot” opgenomen vanop één vast punt op een rots. Dit versterkt het
aanwezigheidsgevoel bij de toeschouwer. Thirst toont water, wind, regen
en lawaai. De ervaring slaat snel over van bewondering naar angst.
Leeroy New (PH)
Polyp Immersive Aqua-Space
—
www.leeroynew.com
www.kortrijk.be/stedenband
Leeroy New is een Filipijnse kunstenaar, beeldhouwer en modeontwerper. Hij is gefascineerd door mythologie, film en monsters uit Japanse
animatiefilms en games. Voor Water.War maakt hij met verzameld
plastic restmateriaal een massief onderwaterlandschap. Hij luidt de
alarmbel. De Filipijnen zijn met hun 34.500 kilometer kustlijn bijzonder
gevoelig voor maritieme vervuiling door plastic en voor de gevolgen van
de klimaatopwarming. Zo verwacht de stad Cebu, waarmee Kortrijk een
stedenband heeft, een verviervoudiging van de watervraag tegen 2050.
Door het onttrekken van grondwater, treedt er nu al verzilting van de
watervoorraden op. I.s.m. Kapow vzw.
WATER.WAR
PRAKTISCH
–
–
–
–
–
–
–
Loopt tot en met woensdag 30 juni 2016
Aanbod aan educatieve rondleidingen basis- en secundair onderwijs
Duur van de rondleiding: ± 90 minuten
Kostprijs onderwijs: € 4 per leerling/scholier, gratis voor leerkrachten
Kostprijs groepen: € 5 per persoon
Rondleidingen op donderdag- en vrijdagnamiddag
Andere momenten na overleg
WATER.WAR
CONTACT
Hannah Maddens
publieksmedewerker
0477 19 97 51
[email protected]
Larissa Viaene
projectmedewerker
0485 99 60 86
[email protected]
Franky Devos
opdrachthouder Budafabriek, projectleider Water.War
0476 24 94 59
[email protected]
Sarah Verzele
pers en communicatie
0476 57 51 88
[email protected]
Download
Random flashcards
fff

2 Cards Rick Jimenez

Rekenen

3 Cards Patricia van Oirschot

Test

2 Cards oauth2_google_0682e24b-4e3a-44be-9bca-59ad7a2e66a4

Create flashcards