adr specialisatiecursus klasse 7 radioactieve stoffen.

advertisement
ADR SPECIALISATIECURSUS
KLASSE 7
RADIOACTIEVE STOFFEN.
FEDERAAL AGENTSCHAP VOOR NUCLEAIRE CONTROLE
DEPARTEMENT BEVEILIGING EN VERVOER
DIENST INVOER EN VERVOER
RAVENSTEINSTRAAT 36
1000 BRUSSEL
TEL: 02/289.21.11
FAX: 02/289.21.82
E-mail: [email protected]
Website: www.fanc.fgov.be
Maart 2012
Voorafgaande opmerking:
Artikel 25 van het Koninklijk Besluit van 20 juli 2001 houdende algemeen reglement op de
bescherming van de bevolking, van de werknemers en van het leefmilieu tegen de gevaren
van ioniserende stralingen bepaalt dat de werkgever instaat voor de informatie en de
vorming van zijn werknemers. Het volgen van deze ADR opleiding door de werknemers
ontslaat de werkgevers niet van deze verplichting.
Ondanks alle zorgvuldigheid bij het opstellen en de samenstelling van dit cursusboek,
kunnen er als gevolg van de complexiteit van het onderwerp nog materiële vergissingen in
de inhoud geslopen zijn. Daarom zijn, bij eventuele tegenspraak tussen dit cursusboek en de
reglementaire bepalingen, enkel deze laatste de enige rechtsgeldige.
De gebruikte terminologie kan eveneens afwijken van de Nederlandstalige versie van het
ADR. Dit cursusboek bevat Nederlandstalige termen die zo nauw als mogelijk aansluiten bij
de Engelse basistermen.
INHOUDSTABEL.
VOORWOORD: ..........................................................................................................6
INLEIDING: .................................................................................................................7
HOOFDSTUK I: STRALINGSBESCHERMINGSELEMENTEN..................................9
1.
A.
B.
C.
D.
Radioactiviteit: ...................................................................................................................................... 10
Radio-isotopen: ....................................................................................................................................... 10
Radioactieve bron ................................................................................................................................... 11
Activiteit ................................................................................................................................................. 12
Halveringstijd van een radio-isotoop ...................................................................................................... 13
A.
B.
Straling en blootstelling ........................................................................................................................ 14
Soorten straling en hun eigenschappen ................................................................................................... 14
Blootstelling ............................................................................................................................................ 15
2.
3.
Dosis ....................................................................................................................................................... 16
4.
A.
B.
Risico en normering .............................................................................................................................. 18
Risico ...................................................................................................................................................... 18
Normering. .............................................................................................................................................. 19
A.
B.
Beschermingsmiddelen ......................................................................................................................... 19
Uitwendige straling ................................................................................................................................. 19
Inwendige besmetting ............................................................................................................................. 20
5.
HOOFDSTUK II: REGLEMENTERINGEN................................................................21
1.
A.
B.
C.
2.
Nationaal................................................................................................................................................ 22
Koninklijk Besluit van 20 juli 2001. ....................................................................................................... 22
Opleidingsgetuigschrift voor bestuurders. .............................................................................................. 25
Administratieve boetes:........................................................................................................................... 26
Europese Gemeenschap. ....................................................................................................................... 29
3.
A.
B.
Internationaal ........................................................................................................................................ 30
IAEA: Internationaal Atoomenergie Agentschap ................................................................................... 30
ADR – Europees Akkoord betreffende het internationaal vervoer van gevaarlijke goederen over de weg
31
HOOFDSTUK III: VOORSCHRIFTEN VOOR DE COLLI DIE RADIOACTIEVE
STOFFEN BEVATTEN .............................................................................................33
1.
Doelstellingen van de voorschriften..................................................................................................... 34
2.
A.
B.
C.
D.
E.
Soorten colli en hun inhoud.................................................................................................................. 35
Uitgezonderde colli ................................................................................................................................. 36
Industriële colli ....................................................................................................................................... 37
Colli van type A ...................................................................................................................................... 38
Colli van type B ...................................................................................................................................... 39
Colli van type C ...................................................................................................................................... 39
3.
Afschermingscriteria............................................................................................................................. 42
4.
Besmettingscriteria ............................................................................................................................... 43
3.
INHOUDSTABEL.
5.
Markeringen op de colli........................................................................................................................ 43
6.
Markeringen op tankcontainers en tankvoertuigen........................................................................... 45
7.
A.
B.
C.
D.
E.
F.
G.
H.
I.
Etikettering van colli............................................................................................................................. 46
Vereisten ................................................................................................................................................. 46
Splijtstof .................................................................................................................................................. 47
Bijkomende risico’s ................................................................................................................................ 47
Vermeldingen op etiketten ...................................................................................................................... 47
Transportindex ........................................................................................................................................ 47
Categorie van de colli.............................................................................................................................. 48
Kritikaliteitsveiligheidsindex (CSI= Criticality Safety Index) ................................................................ 50
Oriëntatiepijlen........................................................................................................................................ 50
Oververpakkingen:.................................................................................................................................. 51
8.
Etikettering van voertuigen.................................................................................................................. 51
9.
Signalisatie van de voertuigen die colli vervoeren.............................................................................. 52
10.
Signalisatie van de tankvoertuigen en tankcontainers....................................................................... 53
11.
Multimodaal karakter van de reglementering.................................................................................... 53
12.
Stralingsbeschermingsprogramma ...................................................................................................... 54
HOOFDSTUK IV: VOORSCHRIFTEN VOOR HET VERVOER, DE VOERTUIGEN
EN TANKS ................................................................................................................55
1.
A.
B.
C.
Algemene en specifieke voorschriften.................................................................................................. 56
Basisuitrusting......................................................................................................................................... 56
Algemene voorschriften .......................................................................................................................... 57
Specifieke voorschriften.......................................................................................................................... 58
2.
Voorschriften voor tanks ...................................................................................................................... 58
3.
Keuringen .............................................................................................................................................. 59
4.
Verkeersborden ..................................................................................................................................... 60
5.
Tunnelbeperkingen ............................................................................................................................... 62
6.
Beveiliging van het vervoer. ................................................................................................................. 65
HOOFDSTUK V: BOORDDOCUMENTEN ...............................................................69
1.
Algemeen................................................................................................................................................ 70
2.
Vervoersdocument ................................................................................................................................ 70
3.
Schriftelijke richtlijnen......................................................................................................................... 71
HOOFDSTUK VI: BURGERLIJKE AANSPRAKELIJKHEID....................................73
HOOFDSTUK VII: BESCHIKBARE DESKUNDIGHEID BINNEN DE
VERVOERSONDERNEMING ...................................................................................75
4.
INHOUDSTABEL.
HOOFDSTUK VIII: MAATREGELEN IN GEVAL VAN INCIDENT OF ONGEVAL...77
1.
Schriftelijke richtlijnen......................................................................................................................... 78
2.
Alarmering............................................................................................................................................. 79
3.
Interventie.............................................................................................................................................. 79
4.
Kennisgeving bij niet respecteren van de voorschriften .................................................................... 80
5.
Aangifte van incidenten en ongevallen ................................................................................................ 81
LIJST BIJLAGEN EN FIGUREN ..............................................................................83
5.
VOORWOORD.
VOORWOORD:
Het KB van 6 februari 2003 bepaalt dat iedere bestuurder van een voertuig dat radioactieve
stoffen vervoert, met uitzondering van de categorieën die in dit KB bepaalt zijn, in het bezit
moet zijn van een ADR opleidingsgetuigschrift geldig voor de klasse 7. Deze verplichting
vloeit voort uit de bepalingen van het Europees Akkoord voor het vervoer van gevaarlijke
goederen over de weg (het ADR). Deze gevaarlijke goederen zijn opgesplitst in 9
verschillende klassen waarvan de klasse 7 de radioactieve stoffen bevat. Deze
opleidingscursus betreft enkel de radioactieve stoffen.
Deze ADR cursus klasse 7 heeft een dubbel doel:
-
enerzijds het sensibiliseren van de chauffeurs die radioactieve stoffen vervoeren voor
de risico’s verbonden aan dit vervoer
-
anderzijds het bijbrengen van basisbegrippen van radioactieve stoffen, straling en
stralingsbescherming alsook het basisprincipe van het reglement voor het vervoer
van radioactieve stoffen. Dit om de risico’s op ongevallen verkleinen en om, als het
dan toch mis zou lopen, direct de nodige eerste maatregelen te kunnen treffen.
6.
INLEIDING.
INLEIDING:
Radioactiviteit is een verschijnsel dat ontdekt werd op het einde van de 19de eeuw.
Ondertussen is radioactiviteit niet meer weg te denken uit onze maatschappij. Radioactiviteit
wordt niet enkel voor de elektriciteitsproductie gebruikt maar tevens voor een hele reeks van
andere toepassingen zoals er zijn:
o
nucleaire geneeskunde: zowel diagnostische als therapeutische;
o
industriële toepassingen zoals niveaumetingen, diktemetingen;
o
wetenschappelijk onderzoek: laboratoriumanalyses;
o
gebruiksvoorwerpen: zoals bvb rookmelders.
In België is de nucleaire industrie, goed vertegenwoordigd zodat vele transporten
noodzakelijk zijn voor de aan- en afvoer van grondstoffen en afgewerkte producten .
o
7 elektriciteitsproducerende reactoren op 2 verschillende plaatsen;
o
een nucleaire onderzoeksinstelling;
o
een nucleaire brandstofproducerende industrie;
o
een radioactief afvalverwerkend bedrijf;
o
een producent van medische radioactieve stoffen;
De centrale ligging van België “in het hart van Europa”, omringd door andere landen met
een grote nucleaire industrie, maakt dat er veel transitverkeer is, o.a.
o
een grote maritieme haven met veel transit verkeer;
o
de luchthaven van Zaventem;
o
de luchthaven van Bierset met de aanwezigheid van een express koerier bedrijf.
Uit cijfergegevens van het jaar 2001, opgenomen in een Europese studie, blijkt dat het
grootste deel van zowel het aantal transporten alsook het aantal getransporteerde colli te
maken hebben met de medische toepassingen van radioactieve stoffen.
7.
INLEIDING.
aantal transporten
Nucleaire
brandstofcyclus
(inclusief afval)
radio-isotopen
bronnen
niet nucleaire afval
ertsen
aantal colli
Nucleaire
brandstofcyclus
(inclusief afval)
radio-isotopen
bronnen
niet nucleaire afval
ertsen
8.
HOOFDSTUK I: STRALINGSBESCHERMINGSELEMENTEN
Radioactiviteit
Straling en blootstelling
Dosis
Risico en normering
Beschermingsmiddelen
9.
HOOFDSTUK I: STRALINGSBESCHERMINGSELEMENTEN.
1. Radioactiviteit:
A. Radio-isotopen:
Stoffen die de eigenschap bezitten straling uit te zenden worden radioactief
genoemd. Dit verschijnsel vindt zijn oorsprong in het feit dat de bouwstenen van
dezelfde soort, atomen van hetzelfde chemische element (waterstof, zuurstof, ijzer,
enz. …), nog onder verschillende vormen, isotopen genaamd, kunnen voorkomen.
De verschillende chemische elementen worden
voorgesteld door een chemisch symbool. Deze
chemische elementen worden in een tabel
gerangschikt volgens hun atoommassa, van licht
naar
zwaar
en
hebben
elk
hun
eigen
atoomnummer (zie bijlage 1).
Sommige isotopen zijn stabiel, andere zijn onstabiel. Deze onstabiele isotopen gaan
over, of vervallen, naar een meer stabiele vorm die op zijn beurt al dan niet zelf
stabiel is. Bij dit vervalproces wordt er straling uitgezonden. Deze onstabiele isotopen
worden dan ook radio-isotopen genoemd. Het vervalproces noemt men het
radioactieve verval.
Sommige van deze radio-isotopen zijn nog aanwezig in de natuur. Ze zijn
verantwoordelijk voor de natuurlijke radioactiviteit: K-40, U-235, U-238, …
Andere radio-isotopen bestaan niet in de natuur en worden enkel op kunstmatige
wijze verkregen door omvorming van stabiele isotopen of als resultaat van
atoomkernsplijting (zoals bvb gebeurt met een uraanisotoop in een kernreactor).
Uit het vorige volgt eveneens dat het symbool van het chemische element niet
volstaat om een radio-isotoop aan te duiden. Van hetzelfde chemische element
kunnen inderdaad meerdere stabiele en onstabiele isotopen bestaan.
Een radio-isotoop wordt dan ook steeds aangeduid door het symbool van het
chemische element samen met een getal dat wetenschappelijk gezien bovenaan links
van het symbool wordt geschreven (gemakkelijkheidhalve schrijft men dit getal ook
gewoon rechts achter het symbool). Dit getal is eigen aan de bedoelde isotoop.
10.
HOOFDSTUK I: STRALINGSBESCHERMINGSELEMENTEN.
Voorbeelden van veel voorkomende radio-isotopen:
Waterstof: 3H
14
Koolstof:
60
Cobalt:
Ijzer:
59
C
58
55
Fe
Molybdeen:
Caesium
125
137
192
Radium:
226
234
57
Co
(Co-60, Co-58, Co-57)
(Fe-59, Fe-55)
Mo
131
Cs,
(Mo-99)
I
134
(I-125, I-131)
Cs
(Cs-137, Cs-134)
Ir
(Ir-192)
Ra
U,
Plutonium:
Co,
99
I,
Iridium:
Uraan:
(C-14)
Co,
Fe,
Jodium:
(of H-3 ook tritium genoemd)
235
(Ra-226)
U,
238
Pu,
239
238
U
Pu,
(U-234, U-235, U-238)
240
Pu,
241
Pu
(Pu-238, Pu-239, Pu-240, Pu-241)
B. Radioactieve bron
Stoffen die één of meerdere onstabiele isotopen bevatten zijn radioactieve stoffen en
vormen een stralingsbron of een radioactieve bron.
Stoffen
die
natuurlijke
radio-isotopen
bevatten
in
normale
hoeveelheden,
hoeveelheden die in de natuur voorkomen, worden niet als radioactief beschouwd.
Radioactieve bronnen kunnen voorkomen in verschillende vormen o.a.:
o
Verspreide radioactiviteit in relatief grote volumes, zoals radioactieve
afvalstoffen of voorwerpen die besmet zijn met radioactieve stoffen;
o
In aangepaste concentraties in niet-ingekapselde bronnen (bijvoorbeeld onder
de vorm van vloeistoffen die bij het gebruik uit het flesje worden verwijderd)
o
In sterk geconcentreerde vorm in ingekapselde bronnen die dienen als
uitwendige stralingsbron. De radioactieve stoffen worden bij het gebruik niet
uit hun omhulsel gehaald. De radioactieve stoffen blijven in de houder of de
inkapseling samen.
11.
HOOFDSTUK I: STRALINGSBESCHERMINGSELEMENTEN.
C. Activiteit
De eigenschappen van een radioactieve bron worden bepaald door de radioisotopen die ze bevat en de hoeveelheid aan deze radio-isotopen.
De hoeveelheid radio-isotopen aanwezig in een bron wordt uitgedrukt door de
activiteit van deze bron. Deze activiteit is eveneens een maat voor de hoeveelheid
straling die door de bron wordt uitgezonden per tijdseenheid.
De eenheid van activiteit is de Becquerel (Bq)
In een radioactieve bron die een activiteit heeft van 1 Bq vervalt er gemiddeld 1
radioactief atoom per seconde.
De becquerel is een kleine eenheid zodat in praktijk veelvouden van de becquerel
worden gebruikt:
Kilo (k): 1 kBq = 1000 Bq
Mega (M): 1 MBq = 1 miljoen Bq = 1000 kBq
Giga (G): 1 GBq = 1 miljard Bq = 1000 MBq
Tera (T): 1 TBq = 1 biljoen Bq = 1000 GBq
De verouderde eenheid Curie (Ci) wordt soms ook nog gebruikt. Maar deze mag
niet meer op officiële transportdocumenten of etiketten voorkomen.
1Ci = 37 miljard Bq = 37 GBq
1 milli Ci = 1 mCi = 37 miljoen Bq = 37 MBq
1 micro Ci = 1µCi = 37000 Bq = 37 kBq
12.
HOOFDSTUK I: STRALINGSBESCHERMINGSELEMENTEN.
D. Halveringstijd van een radio-isotoop
Iedere radio-isotoop bezit een karakteristieke halveringstijd, dit is de tijd
waarbinnen de activiteit van deze radio-isotoop op de helft terugvalt. Dit betekent
dat na verloop van één halveringstijd de helft van het oorspronkelijke aantal
radioactieve atomen vervallen is. Deze halveringstijd geeft dus aan hoe snel een
isotoop zijn activiteit verliest.
Na twee halveringstijden wordt de activiteit dus een vierde deel van de
oorspronkelijke waarden; na 3 halveringstijden een achtste deel, …
halveringstijd
120
100
80
60
40
20
0
0
1
2
3
Er komen radio-isotopen voor met zeer korte halveringstijden (seconden of zelfs
fracties van seconden), andere hebben een halveringstijd van miljarden jaren en
liggen aan de basis van de aanwezigheid van de natuurlijke radio-isotopen op
aarde.
Voorbeelden:
Co-60:
5,27 jaar
Ir-192:
73,8 dagen
I-131:
8,02 dagen
Tc-99m:
6,01 uur
U-238:
4,47 miljard jaar
Ra-226:
1600 jaar
K-40:
1,28 miljard jaar
13.
HOOFDSTUK I: STRALINGSBESCHERMINGSELEMENTEN.
2. Straling en blootstelling
A. Soorten straling en hun eigenschappen
Iedere radio-isotoop wordt tevens gekenmerkt door de soort straling die wordt
uitgezonden en de energie die deze straling meedraagt.
Men onderscheidt voornamelijk:
Alfastraling:
relatief
zware
elektrisch
deeltjes
geladen
met
gering
doordringingvermogen;
ze
worden
tegengehouden door enkele centimeter
lucht, een blad papier, de opperhuid.
Bètastraling: zijn lichtere deeltjes (elektronen) die
in
lucht
afleggen
enkele
en
ze
tegengehouden
meter
kunnen
worden
volledig
door
enkele
millimeter metaal. Ze kunnen de
menselijke
huid
doordringen
beschadigen,
om
te
voldoende
deze
ernstig
vergelijken
diep
te
met
brandwonden.
Gammastraling: is elektromagnetische straling die zeer
doordringend
intensiteit
is
alleen
en
kan
waarvan
de
verminderd
worden door het gebruik van massieve
schermen uit beton of bestaande uit
zware atomen zoals lood of verarmde
uraan.
Neutronenstraling: zijn relatief zware niet elektrisch
geladen deeltjes die een groot doordringingsvermogen
14.
HOOFDSTUK I: STRALINGSBESCHERMINGSELEMENTEN.
bezitten. Komt enkel vrij bij een atoomkernreactie of
kernsplijting. Door de combinatie van een geschikte
radioactieve bron met een geschikt ander materiaal kan
men een neutronenbron maken. De meest bekende zijn
de Americium-241/Beryllium of Radium-226/Beryllium
bronnen.
Samen met alfa- of bètastraling wordt in de meeste gevallen ook gammastraling
uitgezonden door radioactieve stoffen.
B. Blootstelling
Radioactieve stoffen vormen voor de mens een risico op uitwendige en inwendige
bestraling of blootstelling die schadelijk is voor de gezondheid.
Radioactieve stoffen die zich buiten het lichaam bevinden geven aanleiding tot
uitwendige bestraling of blootstelling. Hierbij zijn de alfastralers niet belangrijk
gezien deze straling het menselijke lichaam niet kunnen binnendringen. Door het
verwijderen van de radioactieve bron of door voldoende afstand te nemen van de
radioactieve bron wordt een einde gesteld aan deze blootstelling.
Wanneer radioactieve stoffen in het lichaam geraken door inademing, ingestie
(opeten) of via kwetsuren dan wordt het lichaam van binnenuit bestraald. Men
spreekt dan van inwendige blootstelling. Hierbij zijn ook de alfastralers van groot
belang, gezien ze nu de stralingsgevoelige lichaamcellen van binnenuit kunnen
bestralen.
15.
HOOFDSTUK I: STRALINGSBESCHERMINGSELEMENTEN.
De radioactieve stoffen kunnen enkel uit het lichaam verdwijnen door het
gecombineerde effect van het radioactieve verval en het biochemische
verwijderingsproces uit het lichaam.
Sommige chemische stoffen kunnen dit verwijderingsproces versnellen of kunnen
het
achterblijven
van
radioactieve
stoffen
in
het
lichaam
verhinderen.
Bijvoorbeeld: het innemen van stabiel, niet radioactief, jodium vermijdt de inname
van radioactief jodium wegens oververzadiging van de schildklier.
3. Dosis
Radioactieve straling veroorzaakt in het menselijk weefsel ionisaties of vorming van
ionen, vandaar dat deze straling ook gekend is onder de benaming ioniserende
straling. Deze ionisaties liggen aan de basis van chemische reacties die
beschadigingen en veranderingen veroorzaken in de celstructuren van het menselijk
lichaam.
Twee soorten gezondheidseffecten zijn te onderscheiden:
•
Directe of acute gezondheidseffecten
•
Uitgestelde of late gezondheidseffecten
De directe gezondheidseffecten treden slechts op bij een grote hoeveelheid
beschadigde of gedode cellen, waardoor één of ander orgaan zijn normale functie
niet meer naar behoren kan uitoefenen. Dergelijke effecten treden slechts op
wanneer een bepaalde hoeveelheid straling of een drempeldosis wordt overschreden.
Ze treden echter op bij iedereen die deze dosis ontvangen heeft.
Het lichaam beschikt echter over herstelmechanismen waardoor beschadigde cellen
worden hersteld. Bepaalde lichaamscellen worden constant bijgemaakt, zodat
beschadigde of gedode cellen steeds vervangen worden. Wordt het systeem voor het
bijmaken van deze cellen beschadigd dan is de schade onomkeerbaar, hetgeen
uiteindelijk tot de dood kan leiden.
Blijvend beschadigde cellen of verkeerd herstelde cellen kunnen, wanneer het gaat
om
voortplantingscellen,
nakomelingen.
Ze
de
kunnen
oorzaak
eveneens
zijn
van
aanleiding
erfelijke
geven
afwijkingen
tot
bij
de
celwoekering
of
kankervorming. Voor deze laatste effecten werd er geen drempeldosis vastgesteld. In
16.
HOOFDSTUK I: STRALINGSBESCHERMINGSELEMENTEN.
de stralingsbescherming wordt er vanuit gegaan dat de kans op het optreden van
deze effecten evenredig toeneemt met de hoeveelheid straling of dosis waaraan men
werd blootgesteld. Dit wil zeggen dat, hoe meer dosis men krijgt, hoe groter de kans
is dat een effect optreedt. Dit zijn de uitgestelde of late gezondheidseffecten (de
meeste kankers doen zich voor op latere leeftijd).
Voor het meten van de hoeveelheid uitwendige straling die door het menselijk
lichaam wordt opgevangen, zal men beroep doen op meettoestellen die een resultaat
geven dat zo goed mogelijk evenredig is met het overeenstemmende uitgestelde
gezondheidsrisico.
De dosis veroorzaakt door inwendige bestraling wordt via berekening bekomen,
uitgaande van een bepaling van de in het lichaam opgenomen hoeveelheid radioisotopen.
De gebruikte eenheid voor dosis is de Sievert (Sv). Dit is een grote eenheid zodat
men dikwijls gebruik maakt van fracties van een Sievert:
1 mSv = 0,001 Sv
1 µSv = 0,001 mSv
Soms ontmoet men nog de verouderde eenheid in rem:
1 rem = 0,01 Sv
De meettoestellen die gebruikt worden om de dosis te meten worden dosimeters
genoemd.
Ze
zijn
onder
te
verdelen
in
personendosimeters
en
dosissnelheidsmonitors.
Bij
een
werknemer
die
tijdens
zijn
werkzaamheden
permanent
zijn
personendosimeter draagt ter hoogte van de borst zal die dosimeter aangeven
welke dosis hij heeft ontvangen. Men maakt hierbij gebruik van een wettelijk
erkende filmdosimeter, een TLD dosimeter of elektronische zakdosimeter; deze
laatste wordt meestal bijkomend als direct afleesbaar toestel gedragen of als
alarmdosimeter. De eerste twee worden als basisdosimeter gebruikt met het oog
op de vaststelling van de dosissen, die vermeld moeten worden op de individuele
bestralingsfiches van de werknemer. Deze dienen voor de wettelijke controle op
de naleving van de dosislimieten.
17.
HOOFDSTUK I: STRALINGSBESCHERMINGSELEMENTEN.
Met dosissnelheidsmonitors meet men de dosissnelheid of het dosisdebiet (bvb
µSv per uur direct afleesbaar). Hiermee kan men de dosis voorspellen voor een
persoon die zich gedurende een bepaalde tijd op die plaats zou bevinden. Met
deze toestellen wordt eveneens gecontroleerd of de stralingsnormen aan de
buitenkant van de colli of aan de buitenzijde van het voertuig gerespecteerd
worden.
4. Risico en normering
A. Risico
Acute stralingsziektes komen voor, onder vorm van misselijkheid en braakneiging,
wanneer het volledige lichaam bij gammastraling een dosis van 1 Sv oploopt binnen
een korte periode.
Zonder specifieke behandeling sterft na een aantal weken de helft van de personen
die aan een dosis van ongeveer 3,5 Sv werden blootgesteld.
Boven de 6 tot 7 Sv is de overlevingskans zonder medische tussenkomst nagenoeg
onbestaande.
Door beenmergtransplantatie, waardoor de bloedvormende organen worden hersteld,
zou een dosis van 12 Sv kunnen overleefd worden.
Zeer intense bètastraling kan ernstige huidverbranding veroorzaken en dodelijk zijn
wanneer ze over het gehele lichaam optreedt.
In tegenstelling tot de acute gezondheidseffecten die zich boven een bepaalde
drempeldosis bij alle blootgestelde personen voordoen, gaat het bij de late of
uitgestelde effecten (vooral kanker en genetische afwijkingen) om een bepaalde
kans, of probabiliteit, dat het effect zich bij een bepaalde persoon manifesteert.
Deze kans is evenredig met de opgelopen dosis.
Hoe meer dosis hoe groter de kans dat een gezondheidseffect kan optreden.
Zo bedraagt de schatting van het kankerrisico voor de bevolking in het algemeen 5%
per Sv (iets lager voor de categorie van de werkende bevolking). Dit betekent dat
gemiddeld gezien wanneer 100 personen werden blootgesteld aan een totale dosis
van 1 Sv, men verwacht dat 5 van deze personen later zullen overlijden ten gevolge
van een kanker veroorzaakt door die blootstelling.
18.
HOOFDSTUK I: STRALINGSBESCHERMINGSELEMENTEN.
Het risico op ernstige afwijkingen in het nakomelingschap wordt geschat op 3 per
duizend nakomelingen van de eerste twee volgende generaties voor een blootstelling
van 1 Sv.
B. Normering.
De stralingsbeschermingsnormen zijn gebaseerd op 3 basisprincipes:
Justificatie of verantwoording van praktijken waarbij stralingsdosis
wordt opgelopen;
Het optimaliseren van de bescherming;
Dosislimieten die niet mogen overschreden worden;
Dit betekent dat elke blootstelling aan straling zo laag mogelijk moet gehouden
worden en dat de dosislimiet in elk geval niet als een te consumeren dosiskrediet kan
gezien worden. Er bestaan inderdaad geen drempels waaronder het risico
onbestaande zou zijn.
Dit beschermingssysteem moet ervoor zorgen dat het risico aanvaardbaar blijft.
De jaarlijkse dosislimieten zijn onlangs verlaagd naar 20 mSv voor de werknemers en
1 mSv voor de bevolking. Vroeger waren deze limieten respectievelijk 50 en 5 mSv.
Dezelfde principes liggen aan de basis van de afgeleide normen die specifiek voor het
vervoer van radioactieve stoffen gehanteerd worden op niveau van de verpakking en
de voertuigen.
De bescherming van het ongeboren kind vereist dat de blootstelling tijdens de duur
van de zwangerschap beperkt wordt tot 1 mSv.
Het is dan ook van belang om als zwangere vrouw de werkgever zo snel als mogelijk
op de hoogte te stellen van een zwangerschap. Deze is ertoe gehouden de
tewerkstellingsomstandigheden dusdanig aan te passen, dat er geen risico is op
overschrijding van de dosislimiet voor het ongeboren kind.
5. Beschermingsmiddelen
A. Uitwendige straling
De blootstelling aan uitwendige bestraling kan verminderd worden door:
19.
HOOFDSTUK I: STRALINGSBESCHERMINGSELEMENTEN.
Afstand tot de bron te vergroten;
Blootstellingtijd zo kort mogelijk te houden;
Afscherming te gebruiken;
Bij een bron van kleine afmetingen (een zogenaamde puntbron) neemt de dosis
een factor 4 af telkens de afstand tot de bron verdubbeld wordt.
B. Inwendige besmetting
Dit kan bij het vervoer van radioactieve stoffen alleen voorkomen in onvoorziene
omstandigheden, bij incident of ongeval daar waar de radioactieve stoffen uit hun
verpakking zijn.
Dit kan vermeden worden door:
Het contact met mogelijk besmette oppervlakken te vermijden;
Zich uit de windrichting te plaatsen;
Indien een besmetting op het lichaam of op kledij gevreesd wordt, zich laten
controleren door bevoegde personen en indien nodig ontsmetten en kledij
vervangen.
20.
HOOFDSTUK II: REGLEMENTERINGEN
Nationaal
Europese Gemeenschap
Internationaal: IAEA, ADR
21.
Hoofdstuk II: Reglementeringen
Het reglementeren van het vervoer van radioactieve stoffen heeft tot doel de veiligheid van
het leefmilieu, van het betrokken vervoerpersoneel en van de bevolking te verzekeren. Dit
door het ongecontroleerd verspreiden van radioactieve stoffen te verhinderen, bescherming
te verzekeren tegen straling en besmetting en bij het vervoer van splijtstoffen te voorkomen
dat kritische configuraties kunnen ontstaan waarin ongecontroleerde splijtingsreacties
kunnen op gang gebracht worden.
1. Nationaal
A. Koninklijk Besluit van 20 juli 2001.
Het vervoer van radioactieve stoffen wordt gereglementeerd door het Koninklijk Besluit
van 20 juli 2001 houdende algemeen reglement op de bescherming van de bevolking,
van de werknemers en van het leefmilieu tegen het gevaar van ioniserende stralingen
(ARBIS). Dit KB is niet van toepassing op de transporten van radioactieve stoffen
opgelegd door de Minister van landsverdediging.
De bepalingen van dit reglement hebben voornamelijk betrekking op de vergunningen
die vereist zijn bij het vervoer van radioactieve stoffen. Er worden geen gedetailleerde
technische vereisten opgenomen in verband met verpakkingen, colli, voertuigen,
containers of tanks waarmee deze stoffen worden vervoerd. Hiervoor wordt verwezen
naar de bepalingen van de Internationale Overeenkomsten voor het vervoer van
gevaarlijke goederen.
Naast het vervoer (hoofdstuk VII van dit reglement) is ook het nauw verbonden domein
van de invoer van radioactieve stoffen aan regels onderworpen.
Ieder vervoer van radioactieve stoffen, waarbij bepaalde minimale hoeveelheden, die in
de reglementering opgenomen zijn, overschreden worden, is onderworpen aan een
voorafgaandelijke vergunning van het Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle
(FANC).
Deze minimale hoeveelheden of vrijstellingslimieten zijn isotoop afhankelijk. Voor iedere
isotoop zijn er twee limieten bepaald namelijk: een totale activiteit (in Bq) en een
22.
Hoofdstuk II: Reglementeringen
activiteitsconcentratie (in Bq/gram). Indien aan één van deze limieten voldaan is, heeft
men geen vergunning nodig voor het vervoer en ook niet voor de invoer.
Voorbeelden:
I-131
Totale
(Bq)
106
activiteit Activiteitsconcentratie
(Bq/g)
102
Mo-99
106
102
Ir-192
104
10
4
Pu-239
10
1
De volledige lijst vindt U in bijlage 2.
Zijn eveneens vrijgesteld van een voorafgaandelijke vergunning:
elektronische buizen en toestellen met radioactieve stoffen onder strikte
voorwaarden;
natuurlijke radio-isotopen indien 10 x de vrijstellingslimieten niet overschreden
worden op voorwaarde dat ze niet gebruikt worden voor hun radioactieve
eigenschappen;
toestellen die een radioactieve bron bevatten en van een goedgekeurd type zijn;
Indien er geen gebruik kan gemaakt worden van de vrijstellingen moet er door het
FANC voorafgaandelijk een vergunning voor het vervoer afgeleverd worden.
Er bestaan drie soorten vervoervergunningen:
Algemene vergunning: wordt toegekend voor het regelmatig vervoer van
beperkte hoeveelheden
Bijzondere vergunning: wordt toegekend voor het eenmalig vervoer van
beperkte hoeveelheden
Speciale vergunning wordt toegekend voor:
o
Het vervoer van radioactieve stoffen waarvan de hoeveelheden de
limieten van de algemene of bijzondere vergunning overschrijden;
o
Het vervoer van radioactieve stoffen die zelfontbrandend of explosief
zijn;
23.
Hoofdstuk II: Reglementeringen
o
Het vervoer van radioactieve stoffen die door ongecontroleerde
verhoging van de temperatuur de toestand van de verpakking kunnen
veranderen
of
het
smelten
of
de
vernieling
van
de
beschermingsmiddelen veroorzaken;
o
Het vervoer van radioactieve afvalstoffen indien de Europese
procedure voor de overbrenging van afval dient toegepast te worden;
o
Het vervoer van splijtstoffen (U-233, U-235, Pu-239 en Pu-241 en
mengsels van één of meerdere van deze isotopen zoals verrijkt uraan,
MOX) in hoeveelheden groter dan de helft van de minimale kritische
massa;
o
Het vervoer van colli waarbij de dosissnelheid aan het oppervlak groter
is dan 2 mSv per uur en op één meter groter dan 0,1 mSv per uur;
o
Het vervoer van verpakkingen die niet voldoende waarborg kunnen
bieden tegen het verspreiden van radioactieve stoffen buiten het collo
(en waar bijkomende veiligheidsmaatregelen van technische en/of
toezichtsaard dienen te worden voorzien);
Beperkte hoeveelheden
Dit zijn hoeveelheden die onder een algemene of een bijzondere vergunning
kunnen vervoerd worden, voor zover er geen speciale vergunning nodig is
voor andere redenen dan de activiteit.
Deze beperkte hoeveelheden worden bepaald aan de hand van het al dan niet
ingekapseld zijn van de bron en aan de hand van het atoomnummer van het
isotoop voor de niet-ingekapselde bronnen.
Voor radioactieve stoffen in ingekapselde vorm bedraagt deze limiet 20 TBq.
Ingekapselde bronnen zijn deze die in normale gebruiksomstandigheden niet
uit hun omhulsel gehaald worden.
Voor niet-ingekapselde radioactieve bronnen die isotopen bevatten met een
atoomnummer < 88 is deze limiet 2 TBq.
Voor niet-ingekapselde radioactieve bronnen die isotopen bevatten met een
atoomnummer ≥ 88 is deze limiet 200 GBq.
Wanneer verschillende isotopen samen worden vervoerd, wordt de maximale
activiteit die onder dekking van een algemene of bijzondere vergunning
vervoerd kan worden, bepaald door de volgende weegformule:
24.
Hoofdstuk II: Reglementeringen
∑ Ai+ 10 ∑ Bni + 100 ∑ Cni ≤ 20 000 GBq
waarbij :
∑ Ai de som van de activiteiten is, uitgedrukt in GBq, van alle isotopen
onder ingekapselde vorm;
∑ Bni de som van de activiteiten is, uitgedrukt in GBq, van alle isotopen,
met een atoomnummer kleiner dan 88, onder niet-ingekapselde
vorm;
∑ Cni de som van de activiteiten is, uitgedrukt in GBq, van alle isotopen
met een atoomnummer gelijk of groter dan 88 (Ra, Ac, Th, Pa, U,
Np, Pu, Am, Cm, Bk, Cf, Es, Fm, Md, ….), of de niet-gekende
isotopen, onder niet-ingekapselde vorm.
De vergunningen die door het FANC worden afgeleverd zijn maximaal 5 jaar geldig.
In deze vergunningen worden algemene en bijzondere voorwaarden opgelegd
waaraan moet worden voldaan bij het vervoer.
Een voorbeeld van een algemene vergunning voor het vervoer is opgenomen in
bijlage 3.
Het invoeren van radioactieve stoffen kan vanaf april 2009 enkel gebeuren door
geregistreerde invoerders. Deze geregistreerde invoerders dienen dan voor specifieke
gevallen (ingekapselde bronnen, splijtstoffen, radioactief afval en bestraalde
kernbrandstof) ook nog een voorafgaandelijke vergunning te bekomen.
B. Opleidingsgetuigschrift voor bestuurders.
Iedere bestuurder van een voertuig dat radioactieve stoffen over de weg vervoert
dient in het bezit te zijn van een opleidingsgetuigschrift geldig voor de gevaarlijke
goederen van de klasse 7, radioactieve stoffen.
Uitzonderingen:
1. Bestuurders die vrijgestelde radioactieve stoffen vervoeren. Dit wil zeggen deze
radioactieve stoffen met een totale activiteit (in Bq) of een activiteitsconcentratie
25.
Hoofdstuk II: Reglementeringen
(in Bq/gram) lager dan de vrijstellingslimieten die voor ieder isotoop zijn
vastgesteld. Of indien het gaat om natuurlijke stoffen die niet bedoeld zijn om te
worden gebruikt voor hun radioactieve eigenschappen lager dan 10x deze
limieten. Dit zijn dus deze radioactieve stoffen waar geen vervoervergunning voor
nodig is.
2. De radioactieve stoffen die in uitgezonderde colli worden vervoerd.
3. De radioactieve stoffen die in type A colli vervoerd worden, voor zover het aantal
colli beperkt is tot maximum 10 en de totale transportindex niet groter is dan 3.
De bestuurders die van deze uitzondering willen gebruik maken dienen echter wel
in het bezit te zijn van een attest, afgeleverd door hun werkgever, waarin wordt
verklaard dat de bestuurder een gepaste interne opleiding heeft gekregen
waardoor hij zich bewust is van de gevaren verbonden aan het vervoer van deze
radioactieve stoffen.
Er zijn twee soorten opleidingsgetuigschriften:
•
Vervoer in tanks (eveneens geldig voor het vervoer op andere wijze)
•
Vervoer op een andere wijze dan in tanks.
Deze opleidingsgetuigschriften geldig voor de klasse 7 worden bekomen door een
uitbreiding van het certificaat dat voor het vervoer van andere gevaarlijke goederen
in tanks of op andere wijze dan in tanks wordt afgeleverd door de Federale
Overheidsdienst (FOD) Mobiliteit en Vervoer.
De certificaten afgeleverd door de Federale Overheidsdienst (FOD) Mobiliteit en
Vervoer zijn 5 jaar geldig. De uitbreiding tot de klasse 7 is even lang geldig als het
basiscertificaat.
Hernieuwing van de getuigschriften vergt het volgen van vervolmakingscursussen,
zowel de basiscursus als de specialisatie klasse 7, tijdens het jaar voor vervaldatum
van het opleidingsgetuigschrift.
C. Administratieve boetes:
Nieuwe bepalingen in de wet van 15 april 1994 werden in werking gesteld. Deze
voorzien, naast het bestaande strafrechtelijke sanctiesysteem voor inbreuken op de
26.
Hoofdstuk II: Reglementeringen
regelgeving, nu ook in een systeem van administratieve geldboetes. De keuze voor de
administratieve of strafrechtelijke procedure wordt overgelaten aan de juridische
instanties. Daarnaast wordt ook nog een vereenvoudigde administratieve procedure
voorzien
De vereenvoudigde administratieve procedure is enkel van toepassing bij een aantal
goed afgelijnde inbreuken. Deze procedure geldt ondermeer voor de bepalingen die
rechtstreeks betrekking hebben op de voorschriften voor het vervoer van radioactieve
stoffen en de bijzondere voorwaarden van de vergunningen voor het vervoer.
Deze vereenvoudigde procedure houdt in dat bij de vaststelling van de hierna bepaalde
overtredingen, de FANC inspecteur de betaling van een geldboete van 125 € tot 500 €
naargelang de inbreuk kan voorstellen. Bij meerdere gelijktijdige inbreuken is de boete
tot een totaal maximum bedrag van 2500 € beperkt. Deze betaling dient binnen de vijf
dagen te gebeuren. Zoniet wordt de normale administratieve procedure opgestart. (met
de mogelijkheid dat er beslist wordt tot vervolging voor de strafrechter en het risico op
een hogere boete)
In de tabel hieronder worden de inbreuken en boetes waarvoor de vereenvoudigde
procedure kan gevolgd worden weergegeven
Inbreuken op het Koninklijk Besluit van 20 juli 2001 houdende algemeen
reglement op de bescherming van de bevolking, van de werknemers en het
leefmilieu tegen het gevaar van de ioniserende stralingen
Geldboetes
Inbreuken op de artikelen 12, 15, 23.2, 25, 26, 27, 29, 30, 31, 34, 35, 36, 37,
500€ per inbreuk
52, 54 (met uitzondering van 54.9), 55.1, 66, 67, 68, 69 et 78
Hierna opgesomde bijzondere inbreuken m.b.t. het vervoer (artikelen 57 en
58.4):
Boorddocumenten:
op artikel 57:
•
•
•
•
vervoersdocumenten
schriftelijke richtlijnen
500€ per
gespecificeerde type
ADR-keuringsdocument indien van toepassing
inbreuk
ADR-opleidingsgetuigschrift voor de chauffeur of attest indien van
toepassingop artikel 58.4, bijzondere voorschriften van de vervoersvergunning:
•
•
•
kopie van de vervoersvergunning
waarschuwingsschema bij incident of ongeval
verzekeringsattest
Uitrusting
125€ per
gespecificeerde
27.
Hoofdstuk II: Reglementeringen
op artikel 57:
•
•
•
•
groep uitrusting
brandblussers (brandblusmiddelen)
stopblok
uitrusting die nodig is om de maatregelen van algemene aard te treffen die
aangegeven zijn in de schriftelijke richtlijnen (zaklamp, fluorescerende vest,
waarschuwingstekens die uit zichzelf rechtop kunnen staan, reflecterende
kegels of driehoeken, of oranje knipperlichten)
uitrusting die nodig is om bijkomende en speciale maatregelen te treffen
Voorschriften voor het vervoer en de voertuigen
op artikel 57:
•
•
•
•
ontbrekend etiket of UN-nummer op de colli/oververpakkingen
besmetting van het voertuig
voorschriften voor het gebruik van de tank
stuwage van de colli
op artikel 57 en/of op artikel 58.4, bijzondere voorschriften van de
vervoersvergunning:
•
•
•
500€ per
gespecificeerde type
inbreuk
etiket en signalisatie voor voertuig, tank, tankvoertuig
samenlading met levensmiddelen, medicijnen, chemische producten en andere
gevaarlijke stoffen
dosisdebiet buitenzijde voor voertuig, bestuurderscabine / het dragen van een
individuele dosimeter
Andere voorschriften
op artikel 57:
•
•
•
•
•
•
Vergrendelde laadruimte
motor afgezet tijdens het laden/ontladen
rookverbod in de laadruimte tijdens de lading en lossing van colli;
parkeren buiten het verkeer,
aanwezigheid in het voertuig van iemand die vreemd is aan het vervoer,
verbod op het openen van colli
125€ per
gespecificeerde type
inbreuk
op artikel 58.4, bijzondere voorschriften van de vervoersvergunning:
•
•
alarm op de deur van de laadruimte
voorschriften m.b.t. de scheiding van andere goederen,
De vereenvoudigde procedure mag niet worden toegepast in de twee volgende gevallen:
•
één van de vastgestelde inbreuken is niet opgenomen in voorgaande tabel
•
het totale bedrag is hoger dan 2500 €
De werkgevers zijn burgerlijk aansprakelijk voor de betaling van de administratieve
geldboetes die worden voorgesteld zowel volgens de vereenvoudigde procedure als volgens
de normale administratieve procedure.
28.
Hoofdstuk II: Reglementeringen
Bij de normale administratieve procedure wordt de geldboete bepaald door de Directeurgeneraal van het FANC voor zover er geen vervolging voor de strafrechter wordt ingesteld.
De overtreder of de burgerlijk aansprakelijke persoon heeft bij deze procedure de
mogelijkheid om zijn verweermiddelen te laten gelden en o.a. de getroffen beslissing aan te
vechten bij de rechtbank.
2. Europese Gemeenschap.
Via verschillende richtlijnen van de Europese Commissie worden aan de Lidstaten
uniforme vereisten opgelegd die betrekking hebben op het vervoer van gevaarlijke
goederen en dus eveneens van toepassing zijn op de radioactieve stoffen o.a.
1. De vereisten van het ADR zijn van toepassing op “alle” transporten van
gevaarlijke goederen dus ook voor de binnenlandse transporten in de Lidstaat.
Ieder Lidstaat heeft nochtans het recht afwijkingen van de bepalingen van het
ADR toe te passen mits expliciet akkoord van de Europese Commissie.
2. Voor de overbrenging van radioactieve afvalstoffen en bestraalde kernbrandstof
tussen de verschillende Lidstaten van de Europese Gemeenschap bestaan er zeer
strikte procedures die dienen gevolgd te worden, zowel voor wat betreft de
voorafgaandelijke toelatingen van de verschillende overheden, als voor wat
betreft de documenten die tijdens het vervoer moeten aanwezig zijn.
3. Sinds 1 januari 1997 is een richtlijn betreffende uniforme procedures voor de
controle op het vervoer van gevaarlijke goederen over de weg van toepassing. Dit
houdt in dat de controlerende instanties in de verschillende Lidstaten van de
Europese Gemeenschap aan de hand van een uniforme lijst de controles moeten
uitvoeren. Deze richtlijn werd recentelijk nog geactualiseerd en omgezet in een
Koninklijk
besluit
van
23
maart
2006.
Er
worden
3
risicocategorieën
onderscheiden en elke inbreuk wordt in deze 3 categorieën ingedeeld.
De risicocategorie I bevat overtredingen van de voorschriften van het ADR
waarvan de vastgestelde inbreuk een hoog risico op dodelijke slachtoffers, ernstig
letsel voor personen of significante aantasting van het milieu als gevolg kan
hebben.
Er
zullen
normaal
gezien
onmiddellijk
afdoende
corrigerende
maatregelen moeten getroffen worden zoals o.a. het blokkeren van het voertuig.
De risicocategorie II bevat overtredingen van de voorschriften van het ADR
waarvan de vastgestelde inbreuk een risico voor personen of aantasting van het
milieu als gevolg kan hebben. Er worden normaal gezien corrigerende
29.
Hoofdstuk II: Reglementeringen
maatregelen genomen zoals het ter plaatse aanpassen van de situatie of ten
laatste bij het voltooien van het vervoertraject.
De risicocategorie III bevat overtredingen van de voorschriften van het ADR
waarvan de vastgestelde inbreuk een gering risico voor personen of aantasting
van het milieu als gevolg kan hebben en de corrigerende maatregelen moeten
niet op de controleplaats genomen worden maar kan ook later bij de
onderneming.
Dit uniform document vindt u in bijlage 4 alsook de lijst met de inbreuken
gecatalogeerd volgens risico.
Eenmaal gecontroleerd, wordt aan de bestuurder een kopij van deze controlelijst
overhandigd of wordt door de controle-instantie een bewijs van de controle
opgesteld en aan de bestuurder gegeven om alzo latere controles te
vereenvoudigen of te vermijden.
Naast reglementeringen voor het vervoer worden ook standaardvereisten opgelegd
betreffende normen voor stralingsbescherming, overbrenging van ingekapselde
bronnen tussen Lidstaten van de Europese Gemeenschap, …
3. Internationaal
A. IAEA: Internationaal Atoomenergie Agentschap
Deze organisatie speelt een centrale rol in de ontwikkeling en bijsturing van de
voorschriften die het veilig vervoer van radioactieve stoffen moeten verzekeren.
Deze voorschriften hebben betrekking op de technische en administratieve vereisten
inzake verpakkingen en colli, etikettering, het vervoer en de tijdelijke opslag van
radioactieve stoffen. Dit blijven echter aanbevelingen zonder wettelijk karakter.
De Internationale Overeenkomsten die het vervoer van gevaarlijke goederen voor de
verschillende vervoermodes (weg, lucht, spoor en zee) reglementeren baseren zich
volledig op deze IAEA voorschriften voor de klasse 7 goederen.
30.
Hoofdstuk II: Reglementeringen
B. ADR – Europees Akkoord betreffende het internationaal vervoer van
gevaarlijke goederen over de weg
Het ADR regelt het vervoer van gevaarlijke goederen over de weg voor alle landen
die dit Akkoord ondertekend hebben (Europees moet hier ruimer gezien worden dan
de Europese Gemeenschap).
In dit ADR Akkoord zijn de IAEA aanbevelingen vrijwel ongewijzigd overgenomen
voor het vervoer van radioactieve stoffen die ingedeeld worden onder de klasse 7.
In bijlage A worden de algemene en de specifieke voorschriften betreffende de
stoffen behandeld.
Bijlage B bevat de voorschriften betreffende het vervoer en de voertuigen.
Dit ADR bepaalt ook de opleidingsvereisten van het personeel betrokken bij het
vervoer van gevaarlijke goederen: o.a. voor de bestuurders maar ook voor het ander
personeel betrokken bij het vervoer van gevaarlijke goederen in het algemeen.
Voor deze laatste categorie bepaalt het ADR dat alle personen die te maken hebben
met het vervoer van radioactieve stoffen een opleiding moeten krijgen met
betrekking tot de voorschriften voor het vervoer van deze goederen, aangepast aan
hun verantwoordelijkheden. Dit is van toepassing op zowel het personeel van de
vervoerders, van de afzenders, als diegene die laden en lossen en het personeel van
transitfirma’s en expeditiebedrijven, …
Deze opleiding moet gevolgd zijn vooraleer de verantwoordelijkheden met betrekking
tot het vervoer van gevaarlijke goederen worden opgenomen.
Zowel werkgever als werknemer dienen een gedetailleerde beschrijving van de
gehele opleiding bij te houden.
Het doel van deze opleiding is het sensibiliseren van het personeel voor:
•
de manipulatie van de colli onder veilige omstandigheden;
•
de procedures te volgen bij noodgevallen;
•
de voorschriften die van toepassing zijn op andere vervoerswijzen bij
multimodaal vervoer.
Deze opleiding moet de volgende vorm bezitten:
INITIATIE: vertrouwd maken met de algemene bepalingen van het vervoer
van radioactieve stoffen.
31.
Hoofdstuk II: Reglementeringen
SPECIFIEKE OPLEIDING: gedetailleerde opleiding aangepast aan de
verantwoordelijkheden en taken
OPLEIDING IN VERBAND MET VEILIGHEID: risico’s en gevaren bij het
vervoer (laden en lossen inbegrepen) van radioactieve stoffen.
32.
HOOFDSTUK III: VOORSCHRIFTEN VOOR DE COLLI DIE
RADIOACTIEVE STOFFEN BEVATTEN
Doelstellingen van de voorschriften
Soorten colli en hun inhoud
Afschermingscriteria
Besmettingscriteria
Markeringen op colli
Markeringen op tankcontainers en tankvoertuigen
Etikettering van colli
Etikettering van voertuigen
Signalisatie van voertuigen die colli vervoeren
Signalisatie van tankvoertuigen en tankcontainers
Multimodaal karakter van de reglementering
Stralingsbeschermingsprogramma
33.
HOOFDSTUK III: VOORSCHRIFTEN VOOR DE COLLI DIE RADIOACTIEVE STOFFEN BEVATTEN.
1. Doelstellingen van de voorschriften
Het basisprincipe van het vervoerreglement voor radioactieve stoffen is:
de veiligheid van het vervoer wordt op het niveau van het collo zelf
gegarandeerd, en
de veiligheid van het vervoer is zo weinig mogelijk afhankelijk van controles en
toezicht tijdens het transport,
dit onder alle vervoersomstandigheden, voorzienbare ongevallen inbegrepen.
De vereisten die aan een verpakking worden gesteld, zullen dus afhankelijk zijn van de
aard en de activiteit van de radioactieve stoffen die ze moeten bevatten. Hoe meer
radioactieve stoffen in een verpakking vervoerd moet worden, hoe hoger de eisen zijn
die eraan gesteld worden.
De beperking van het risico, de veiligheid van het vervoer van radioactieve stoffen kan
enkel gegarandeerd worden wanneer de verpakkingen strikt binnen hun ontwerpcriteria
en volgens voorgeschreven procedures gebruikt worden.
De verantwoordelijkheid voor het juist gebruiken van de verpakkingen ligt dus bij
diegene die de verpakkingen klaarmaakt voor het vervoer, namelijk de afzender. Dit
houdt in dat hij een verpakking moet gebruiken die ontworpen is om de welbepaalde
inhoud, zowel naar de aard als naar de activiteit, op een veilige manier te bevatten, en
dat hij deze verpakking moet gebruiken volgens de voorgeschreven procedure.
Een adequaat ontworpen verpakking moet, rekening houdend met de aard en de
activiteit van de inhoud, de volgende doelstellingen waarmaken:
De insluiting van de radioactieve stoffen in de verpakking verzekeren zodat, in
routine
en
normale
vervoersomstandigheden,
de
verspreiding
van
de
radioactieve stoffen en de opname door de mens verhinderd wordt en dit ook in
ongevalomstandigheden binnen aanvaardbare perken blijft.
Het stralingsniveau aan de buitenzijde van de verpakking beperken door
afscherming in de verpakking in te bouwen en tezelfdertijd door aangepaste
etikettering
het
externe
stralingsniveau
aangeven,
zodat
een
gepaste
bescherming tegen uitwendige bestraling van bij het vervoer betrokken
personeel en van de bevolking kan gegarandeerd worden.
34.
HOOFDSTUK III: VOORSCHRIFTEN VOOR DE COLLI DIE RADIOACTIEVE STOFFEN BEVATTEN.
Het voorkomen van kritische configuraties bij het vervoer van splijtstoffen, zowel
bij routine, bij normale als bij ongevalomstandigheden, zowel op niveau van het
individuele collo als tijdens het groeperen van meerdere colli. Het aantal colli met
splijtstoffen dat mag samengebracht worden, wordt aangegeven door gepaste
etikettering.
Voldoende warmteafvoer verzekeren zodat een veilige temperatuur van de
inhoud en van de verpakkingsonderdelen verzekerd is. De temperatuur aan de
buitenzijde van ieder collo moet eveneens beperkt blijven.
De voorschriften van het ADR zijn gebaseerd op de in 2005 editie van het IAEA
vervoersreglement.
2. Soorten colli en hun inhoud
Er zijn in het vervoersreglement 5 basistypes van colli gedefinieerd:
Uitgezonderde colli;
Industriële colli, verder onderverdeeld in type 1, type 2 en type 3;
Colli van type A;
Colli van type B;
Colli van type C.
De term collo betekent steeds het geheel van de verpakking met zijn radioactieve
inhoud.
De inhoud van ieder van deze colli types wordt beperkt door een activiteitslimiet die
afhankelijk is van het radio-isotoop en van het feit of de bron in speciale vorm of in
weinig verspreidbare vorm is of niet.
Bij de bronnen in speciale vorm verzekeren de bronnen zelf de insluiting van de
radioactieve stoffen en dient dit niet meer op het niveau van de verpakking te gebeuren.
Dichtgelaste capsules waarin de radioactieve stoffen zitten kunnen voldoen aan de
bepalingen van speciale vorm indien het model van de capsules een aantal testen
weerstaat en goedgekeurd worden door de bevoegde overheid.
Voor ieder radio-isotoop worden dan ook 2 activiteitslimieten gedefinieerd in het
vervoersreglement, de zogenaamde A1 en A2 waarden:
35.
HOOFDSTUK III: VOORSCHRIFTEN VOOR DE COLLI DIE RADIOACTIEVE STOFFEN BEVATTEN.
A1 = de maximale activiteit van het radio-isotoop in speciale vorm dat in een collo van
type A mag vervoerd worden.
A2 = de maximale activiteit van het radio-isotoop niet in speciale vorm dat in een collo
van type A mag vervoerd worden
Deze bronnen in speciale vorm zijn niet te verwarren met ingekapselde bronnen. De
speciale vorm is een specifieke bepaling uit het internationaal vervoerreglement terwijl
ingekapselde bronnen op het gebruik slaan. Men kan echter wel stellen dat iedere bron
in speciale vorm een ingekapselde bron is maar het omgekeerde is niet altijd waar.
De inhoudbeperkingen van elk type van collo wordt bepaald aan de hand van deze A1 en
A2 waarden.
Isotoop
I-131
Ir-192
Mo-99
Pu-238
Pu-241
Natuurlijk uraan
U <20% U-235
A1 (TBq)
3
1
1
10
40
Onbeperkt
Onbeperkt
A2 (TBq)
0,7
0,6
0,6
0,001
0,06
Onbeperkt
Onbeperkt
A. Uitgezonderde colli
De inhoud van deze colli kan beperkt zijn tot fracties van de A1 of A2 afhankelijk van de
fysische vorm van het isotoop. Dit kan in geval van een toestel met een radioactieve
bron oplopen tot een waarde van A1 of A2.
De inhoud is dus zodanig beperkt dat ze bij ongevalomstandigheden geen
noemenswaardig risico inhouden.
De vereisten die aan deze colli gesteld worden zijn dan ook minimaal en beperken zich
tot de basisvereisten die in het algemeen aan alle colli gesteld worden, nl:
Voorzien zijn van middelen om ze vast te zetten in het vervoermiddel;
Schok- en trillingsbestendig zijn;
Waterbestendig zijn;
De gebruikte materialen moeten stralingsbestendig zijn en aangepast zijn aan de
chemische karakteristieken van de inhoud;
36.
HOOFDSTUK III: VOORSCHRIFTEN VOOR DE COLLI DIE RADIOACTIEVE STOFFEN BEVATTEN.
B. Industriële colli
Deze colli mogen enkel gebruikt worden voor het vervoer van:
Relatief grote volumes met lage specifieke activiteit (LSA of Low Specific
Activity). Dit zijn radioactieve stoffen waarbij de radioactiviteit per massaeenheid laag is (fracties van A2 per gram) en
Voorwerpen die aan het oppervlak besmet zijn met radioactieve stoffen (SCO –
Surface Contaminated Objects). Dit zijn materialen waarbij de activiteit per
oppervlakte-eenheid laag is.
Er wordt rekening gehouden met het al dan niet gemakkelijk verspreidbaar zijn van de
radioactieve stoffen, zodat zelfs in ongevalomstandigheden deze stoffen een beperkt
risico inhouden voor interne besmetting.
Deze stoffen worden nog verder ingedeeld: LSA-I, LSA-II, LSA-III en SCO-I en SCO-II.
Gezien het grote volume dat kan vervoerd worden, kan de totale radioactieve inhoud
belangrijk worden, zodat beperkingen per verpakking en/of per voertuig worden
opgelegd vanuit het oogpunt van uitwendig stralingsrisico en verspreidingsrisico bij
ongeval.
Men onderscheid 3 types industriële colli: IP-1, IP-2 en IP-3; deze dienen aan steeds
strengere criteria te voldoen, waardoor de IP-1 colli eerder aanleunen bij de
uitgezonderde colli en IP-3 colli beantwoorden aan de basisvereisten van type A colli.
De modellen van colli dienen aan een aantal eenvoudige testen te worden onderworpen.
LSA-I en SCO-I kunnen onder strikte voorwaarden onverpakt vervoerd worden in een
gesloten voertuig. Als ze verpakt vervoerd worden moet dat gebeuren in een IP-1 collo.
LSA-II en SCO-II materiaal wordt in een IP-2 collo vervoerd en LSA-III in een IP-3 collo.
Vloeibaar LSA-I en LSA-II wordt respectievelijk in een IP-2 en IP-3 collo vervoerd.
Hiervan kan afgeweken worden wanneer het vervoer gebeurd onder de bepalingen van
“uitsluitend gebruik”, dit wil zeggen: het gebruik van een vervoermiddel door éénzelfde
afzender waarbij alle laad- en losoperaties volgens de instructies van de afzender of de
bestemmeling dienen te gebeuren. Ook tanks en containers kunnen gekwalificeerd
worden als industriële colli van het type 2 en 3.
37.
HOOFDSTUK III: VOORSCHRIFTEN VOOR DE COLLI DIE RADIOACTIEVE STOFFEN BEVATTEN.
LSA materiaal kan als het gaat om niet splijtstoffen of splijtstof uitgezonderd vervoerd
worden in tanks (tankcontainers/mobiele tanks) of tankvoertuigen. Deze tanks moeten
minstens aan de volgende vereisten voldoen:
•
Ontworpen zijn met een minimale berekeningsdruk van 2,65 bar;
•
geen ventilatie-inrichting hebben;
•
voor vaste stoffen: vul- en losopeningen met een dubbele sluiting hebben. Deze
mogen zich aan de onderzijde van de tank bevinden.
•
Voor vloeistoffen: geen vul- of losopeningen onder de vloeistofspiegel. Er mag
wel een reinigingsopening zijn die hermetisch afgesloten moet zijn met een flens
of eender ander door de overheid goedgekeurd systeem.
Ieder van deze tanks heeft ook een minimale tankcode: S2.65AN(+) voor de vaste
stoffen en L2.65CN(+) voor de vloeistoffen.
Als deze LSA materialen over de zee in tanks moeten vervoerd worden dan moeten deze
tanks gekwalificeerd zijn als “mobiele tank type T5”. Deze tanks moeten aan strengere
eisen voldoen dan voor het wegvervoer. De grootste verschillen zijn dat:
•
Alle vul – en losopeningen zich aan de bovenzijde moeten bevinden;
•
De sluiting van alle openingen voorafgegaan moeten zijn door een breekplaat.
C. Colli van type A
De inhoud van deze colli is beperkt tot de A1 of A2 waarde van het betrokken radioisotoop naargelang het gaat om een bron in speciale vorm of niet in speciale vorm.
Deze colli dienen hun integriteit te bewaren in normale transportomstandigheden, dit wil
zeggen ze dat in normale transportomstandigheden aan de basisdoelstellingen moeten
blijven voldoen. De normale transportomstandigheden zijn inclusief kleine incidenten
zoals: val van het voertuig, impact van een scherp voorwerp, samendrukking door
andere colli.
Deze normale transportomstandigheden worden nagebootst door een reeks testen
waaraan ieder model van colli van type A dient te weerstaan zoals de valtest van een
hoogte tussen de 0,3 en 1,2 meter afhankelijk van de massa van het collo, een
stapelingstest, een regensimulatie test en een penetratietest.
Indien het gaat om vloeistoffen of gassen dient het collo ook nog weerstand te bieden
aan een val van 9 m hoogte op een onvervormbaar oppervlak.
38.
HOOFDSTUK III: VOORSCHRIFTEN VOOR DE COLLI DIE RADIOACTIEVE STOFFEN BEVATTEN.
In ongevalomstandigheden gaat met ervan uit dat een type A collo geen weerstand
biedt en aldus zijn integriteit niet behoudt.
D. Colli van type B
Indien de activiteit van de te vervoeren isotopen groter is dan de A1 of A2 waarde van
het betrokken radio-isotoop, dan dient een type B collo gebruikt te worden.
Deze type B colli worden speciaal ontworpen voor een welgedefinieerde radioactieve
inhoud. Ze moeten ook door de bevoegde overheid goedgekeurd worden.
Ze dienen hun integriteit te behouden of aan de basisdoelstellingen te voldoen onder
ongevalomstandigheden zodanig dat de gevolgen van een ongeval beperkt blijven tot
deze van een zwaar ongeval met een type A collo.
De ongevalomstandigheden worden door testen gesimuleerd:
Valtest van 9 m op een onvervormbaar oppervlak of een val van een plaat van
500 kg van een hoogte van 9 meter op het collo;
Penetratietest;
Brandtest 800°C gedurende 30 min;
Wateronderdompelingstest;
E. Colli van type C
Dit type van collo wordt speciaal ontworpen voor het luchtvervoer van grote
hoeveelheden radioactieve stoffen. Indien de activiteit van het radio-isotoop groter is
dan:
Voor radioactieve stoffen in speciale vorm: 3000 A1 of 100000 A2 al naargelang
wat het meest beperkend is;
Voor radioactieve stoffen niet in speciale vorm: 3000 A2,
is voor het luchtvervoer van deze stoffen een type C collo nodig.
Aan deze type C colli worden nog hogere eisen gesteld, zij moeten weerstand bieden
aan een mogelijk luchtvaartongeval.
De testen die deze luchtvaartongevallen moeten simuleren zijn:
Ingraaftest;
9 m valtest op onvervormbaar oppervlak;
9 m impacttest van stalen plaat van 500 kg;
39.
HOOFDSTUK III: VOORSCHRIFTEN VOOR DE COLLI DIE RADIOACTIEVE STOFFEN BEVATTEN.
doorboringtest met een staaf van 250 kg van op 3 meter hoogte;
doorgedreven thermische test gedurende 1 uur;
zware impacttest waarbij het collo met een snelheid van 90 m/s of 324 km/uur op
een onvervormbaar oppervlak wordt losgelaten;
Deze type C colli dienen goedgekeurd te worden door de bevoegde overheid van het
land van herkomst.
Indien de radioactieve stoffen in een weinig verspreidbare vorm voorkomen en voldoen
aan de bepalingen van LDM: Low Dispersible Material is er geen type C collo nodig voor
het luchtvervoer van grote hoeveelheden radioactieve stoffen. LDM zijn radioactieve
stoffen met een lage verspreidbaarheid: vaste radioactieve stoffen al dan niet in een
capsule geplaatst, geen poeder.
Om aan te tonen dat een materiaal kan gekwalificeerd worden als LDM dient het aan
een aantal voorwaarden te voldoen:
maximum 10 mSv/u op 3 meter afstand van het onafgeschermde materiaal
niet meer dan 100 A2 vrijzetten in de vorm van kleine deeltjes na:
o
de gevorderde thermische test;
o
de impacttest van 90 m/s
niet meer dan 100 A2 vrijzetten in het water bij de onderdompelingstest, na de
mechanische testen, gedurende 7 dagen.
LDM materiaal dient multilateraal goedgekeurd te worden.
De verschillende types van colli kunnen in een oververpakking geplaatst worden.
Een oververpakking wordt gedefinieerd als: een omsluiting die door één afzender gebruikt
wordt om één of meerdere colli te bevatten en om een eenheid te vormen die tijdens het
vervoer gemakkelijker gemanipuleerd en gestouwd kan worden. Voorbeelden:
o
een kartonnen doos;
o
een kist;
o
een pallet waarop meerdere colli geplaatst of gestapeld worden en die door
middel van banden uit kunststof, folie of eender ander geschikt middel vastgezet
worden.
40.
HOOFDSTUK III: VOORSCHRIFTEN VOOR DE COLLI DIE RADIOACTIEVE STOFFEN BEVATTEN.
Alle types van colli behalve de uitgezonderde colli kunnen eveneens gebruikt worden voor
het vervoer van splijtstoffen indien deze daarvoor ontworpen zijn en door alle betrokken
bevoegde overheden werden goedgekeurd.
Voor deze zogenaamde “fissiele colli” moet aangetoond worden dat er, zelfs in
ongevalomstandigheden, inclusief luchtvaartongevallen voor deze die door de lucht vervoerd
worden, geen nucleaire kettingreactie kan optreden.
Tanks worden naargelang hun radioactieve inhoud op dezelfde wijze en volgens dezelfde
criteria ingedeeld.
Bij het vervoer van uraanhexafluoride (UF6) worden er bijkomende eisen gesteld aan de
verpakkingen, aangezien UF6 ook corrosief is. Deze modellen van colli moeten dan ook
onderworpen zijn aan een goedkeuring.
Indien de te vervoeren stoffen om een of andere reden niet kunnen vervoerd worden
volgens de indeling van de types van colli hierboven, is er nog steeds een mogelijkheid dit
vervoer uit te voeren onder “speciale overeenkomst”. Dit wil zeggen dat niet aan alle
bepalingen van het reglement voldaan is en dat er bijkomende maatregelen opgelegd
worden om minimum een zelfde niveau van veiligheid te garanderen. Deze maatregelen
kunnen van operationele alsook van administratieve aard zijn.
In onderstaande tabel worden het typische gebruik en de typische omvang van de
verschillende collitypes weergegeven
Collotype
Gebruik
Massa
Radio-isotopen in research en medische diagnose
Uitgezonderd
100
g
tot
enkele kg
Lege
verpakking
met
lage
residuele
interne Onbepaald
besmetting
Uraanertsen en samenstellingen van natuurlijk
Industrieel
uraan (uraanhexafluoride)
Radioactieve afvalstoffen met lage concentratie
Type A
Van 100 kg tot
20 ton
Radio-isotopen voor medische en laboratorium Minder
gebruik
100 kg
Niet bestraalde uraanbrandstof
Ongeveer
dan
10
ton
41.
HOOFDSTUK III: VOORSCHRIFTEN VOOR DE COLLI DIE RADIOACTIEVE STOFFEN BEVATTEN.
Radioactief afval
Grote
bronnen
onbepaald
voor
radiotherapie,
industriële
gammagrafie, bestralingstoestellen
Type B
Nucleaire brandstofcyclus (bestraalde brandstof,
plutonium)
Van 10 kg tot
100 ton
Radioactief afval met hoge activiteit
Type C
Grote bronnen door de lucht, Co-60 therapie onbepaald
bronnen, plutonium, MOX brandstof.
In bijlage 5 wordt een overzicht gegeven van de verschillende groepen radioactieve stoffen
gegroepeerd volgens de vereisten die aan de colli gesteld zijn.
De UN identificatienummers van de radioactieve stoffen zijn eveneens opgenomen in bijlage
5. Deze UN nummers worden gebruikt op de vervoersdocumenten, op de colli en in sommige
gevallen op de oranje signalisatieschilden.
3. Afschermingscriteria
Ieder collo dient voldoende afschermingsmaterialen te bevatten zodat aan de volgende
limieten voor de dosissnelheden wordt voldaan:
Uitgezonderde colli: maximum 5 µSv/u aan het buitenoppervlak.
Andere colli:
o
2 mSv/uur aan het buitenoppervlak en
o
0,1 mSv/uur op 1 meter afstand van dit buitenoppervlak
Colli waarbij de dosissnelheid aan het oppervlak tussen de 2 en 10 mSv/uur ligt kunnen
enkel vervoerd worden onder de voorwaarden van uitsluitend gebruik.
De dosissnelheid aan de buitenzijde van het voertuigen is beperkt tot:
2 mSv/uur in contact met het buitenoppervlak
0,1 mSv/u op 2 meter van dit buitenoppervlak.
Bij afwezigheid van reële zijwanden dienen de denkbeeldige zijwanden van het voertuig
als referentieoppervlak gebruikt te worden.
42.
HOOFDSTUK III: VOORSCHRIFTEN VOOR DE COLLI DIE RADIOACTIEVE STOFFEN BEVATTEN.
Op de plaats van de bestuurder mag de dosissnelheid de 20 µSv/uur (0,02 mSv/uur)
niet overschrijden voor de in België geregistreerde voertuigen. De bestuurder moet een
individuele dosimeter dragen als de 2,5 µSv/u overschreven wordt (0,0025 mSv/uur).
Volgens het ADR moet de individuele dosimeter slechts gedragen worden bij een
dosissnelheid van meer dan 20 µSv/u (0,02 mSv/u) en is er geen bovenlimiet opgelegd
op de plaats van de bestuurder. Uiteraard moeten de jaarlijkse limieten gerespecteerd
worden en moeten alle mogelijke maatregelen getroffen worden om de dosis voor de
bestuurder zo laag als mogelijk te houden (ALARA principe).
4. Besmettingscriteria
De besmetting langs de buitenzijde van de colli moet zo laag mogelijk gehouden worden
en de transfereerbare of afwrijfbare activiteit mag in geen enkel geval hoger zijn dan:
4 Bq/cm2 voor bèta en gamma stralers en laag toxische alfa stralers
0,4 Bq/cm2 voor andere alfastralers.
Dezelfde besmettingscriteria zijn geldig voor de voertuigen die radioactieve stoffen
vervoeren. Bovendien mag de dosissnelheid in contact met elk oppervlak van een leeg
voertuig niet meer bedragen dan 5 µSv/uur.
5. Markeringen op de colli.
Volgende aanduidingen dienen op de buitenzijde van het collo op een leesbare en
blijvende wijze aangebracht te zijn:
Identificatie van afzender of bestemmeling of beide;
Bruto massa indien meer dan 50 kg;
In voorkomend geval de woorden: “type IP-1”, “type IP-2”, “type IP-3”, “type A”,
“type B(U)”, “type B(M)”, “type C”; de hoofdletters U en M duiden op een
unilaterale en multilaterale goedkeuring dit wil zeggen: een goedkeuring enkel
door de bevoegde overheid van het land van herkomst of door alle betrokken
bevoegde overheden;
In geval van type IP-2, IP-3 of type A: identificatie van het land van oorsprong
van het model van collo (door middel van officiële voertuigen registratie code) en
de naam van de fabrikant;
43.
HOOFDSTUK III: VOORSCHRIFTEN VOOR DE COLLI DIE RADIOACTIEVE STOFFEN BEVATTEN.
In geval van LSA-I of SCO-I dat onverpakt vervoerd wordt volgens de bepalingen
van uitsluitend gebruik moeten de woorden “radioactive LSA-I” of “radioactive
SCO-I” aangebracht zijn (onverpakt wil hier ook zeggen dat de radioactieve
materialen kunnen verpakt zijn in recipiënten of verpakkingen die niet voldoen
aan de criteria voor reglementaire vervoersverpakkingen zoals o.a. zak, folie, …);
Identificatiemerk(en) van het/de collo/colli waarvoor het model onderworpen is
aan de goedkeuring van de bevoegde overheid(heden). Dit identificatiemerk
bestaat steeds uit een prefix voor het land dat het model heeft goedgekeurd, een
nummer, het type collo en de aanduiding van de editie van de reglementering
volgens welke het collo is goedgekeurd.
Voorbeeld: B/9999/B(U)-96
Dit betekent een door de Belgische bevoegde overheid goedgekeurd model
van collo type B(U) nummer 9999 volgens de editie 1996 van het
internationaal vervoerreglement. In de 2005 editie van het IAEA reglement
dat nu van toepassing is wordt er nog steeds gebruik gemaakt van deze “-96”
aanduiding aangezien er tussen de 1996 editie en 2005 editie geen
fundamentele wijzigingen voor wat betreft voorschriften voor colli gebeurd
zijn.
Voor een model van collo goedgekeurd volgens de vorige editie van het
vervoersreglement wordt de aanduiding “-85” aangegeven. Voor de nog
vroegere edities vindt men geen jaarindicatie.
Dit identificatiemerk kan aangevuld worden met de letter “F” indien het collo
goedgekeurd is voor splijtstoffen.
H(U)
en
H(M)
zijn
de
aanduidingen
voor
de
goedgekeurde
colli
die
uraanhexafluoride bevatten.
Gelijkaardige identificatiemerken kunnen voorkomen op de vervoersdocumenten
waarbij de aanduiding van het verpakkingstype vervangen is of aangevuld is door:
“S” : voor radioactieve stoffen in speciale vorm
“T” : voor een goedkeuringscertificaat voor het vervoer
“X” : voor een goedkeuringscertificaat voor het vervoer bij speciale overeenkomst
Serienummer van de verpakking die volgens het specifieke model vervaardigd is
Voor colli van type B(U) en B(M) en C: het klaverbladsymbool (zoals op de
etiketten) aangebracht op een blijvende wijze die bestand is tegen water en vuur
(bvb gegraveerd of ingeslagen)
44.
HOOFDSTUK III: VOORSCHRIFTEN VOOR DE COLLI DIE RADIOACTIEVE STOFFEN BEVATTEN.
De letters “UN” gevolgd door het identificatienummer van de radioactieve stof
gevolgd door de juiste benaming van de radioactieve stoffen. Voor de
uitgezonderde colli is de juiste benaming niet vereist, enkel het UN nummer
(tenzij deze colli door de lucht vervoerd worden).
Voor oververpakkingen:
1. het woord “OVERVERPAKKING” in een officiële taal van het land van
oorsprong en in het Frans, Engels of Duits (de officiële ADR talen);
2. de letters “UN” gevolgd door het identificatienummer van de radioactieve
stof, voor elke radioactieve stof in de oververpakking, tenzij deze
markeringen op de colli van buitenaf zichtbaar zijn.
6. Markeringen op tankcontainers en tankvoertuigen.
Op iedere tank moet, op een permanente wijze, een kenplaatje uit een corrosievast
metaal bevestigd zijn. Dit kenplaatje moet op een plaats bevestigd zijn die makkelijk
bereidbaar is voor controle. Deze gegevens mogen ook op de wand van de tank zelf
gegraveerd worden indien hierdoor de stevigheid van de tank niet aangetast wordt. De
volgende gegevens moeten op dit plaatje ingeslagen zijn:
•
Het gestileerd klaverbladsymbool;
•
Het goedkeuringsnummer van de tank;
•
Naam of merk van de fabrikant;
•
Het serienummer;
•
Het bouwjaar;
•
De beproevingsdruk;
•
De berekeningsdruk;
•
De capaciteit;
•
Eventueel berekeningstemperatuur (indien meer dan 50°C of minder dan –20°C);
•
Datum en type van de meest recente keuring:
•
o
Maand, jaar, P voor periodieke keuring;
o
Maand, jaar, L voor dichtheidsbeproeving;
Het materiaal van de tank en eventueel het bekledingsmateriaal.
Voor een tankvoertuig komt hier nog bij:
45.
HOOFDSTUK III: VOORSCHRIFTEN VOOR DE COLLI DIE RADIOACTIEVE STOFFEN BEVATTEN.
•
De naam en telefoonnummer van de eigenaar op de achterzijde (dit is een
Belgische vereiste);
•
De massa in lege toestand;
•
De hoogst toegelaten massa.
Voor een tankcontainer moet er op een bord nog de volgende informatie voorkomen:
•
De naam van de eigenaar en exploitant;
•
De capaciteit;
•
Het tarra gewicht;
•
De hoogst toegelaten massa;
•
De tankcode;
•
De officiële vervoersnaam van de stoffen die erin vervoerd mogen worden;
•
Eventueel de code met bijzondere bepalingen.
7. Etikettering van colli.
A. Vereisten
Uitgezonderde colli:
Geen reglementair vervoersetiket op buitenzijde maar wel:
o
Bij opening van de colli dient de aanwezigheid van radioactieve
stoffen aangeduid te zijn door het woord “radioactief” op de
binnenzijde en uiteraard ook in de vervoersdocumenten.
o
De UN markering op de buitenzijde van het collo (zie hiervoor);
Andere colli:
Minstens 2 etiketten op tegenover elkaar gelegen zijden
Model 7A, 7B of 7C (I-wit, II-geel, III-geel) zie figuur 1 in bijlage
Afmetingen 10x10 cm
Containers, tankcontainers en mobiele tanks:
Vier etiketten 7A, 7B of 7C met afmetingen 10x10 cm en
Vier etiketten 7D met afmetingen 25x25 cm
of
Vier 7A, 7B of 7C uitvergroot tot afmetingen 25x25 cm
46.
HOOFDSTUK III: VOORSCHRIFTEN VOOR DE COLLI DIE RADIOACTIEVE STOFFEN BEVATTEN.
Tankvoertuigen: op 3 zijden zelfde etiketten als voor containers of tanks.
B. Splijtstof
Ieder collo dat splijtstoffen bevat, in hoeveelheden boven de uitzonderingen voor
een fissiel collo evenals de oververpakkingen van dergelijke colli, dienen naast elk
7A, 7B of 7C etiket ook nog een 7E etiket te dragen.
C. Bijkomende risico’s
Radioactieve stoffen die tevens andere gevaarseigenschappen, die tot een andere
klasse van gevaarlijke goederen behoren, bezitten dienen eveneens voor deze
bijkomende risico’s geëtiketteerd te worden, zie figuur 2 in bijlage.
Voorbeeld: colli die uraanhexafluoride bevatten dienen eveneens de etiketten van de
klasse 8, corrosief te dragen.
D. Vermeldingen op etiketten
De 7A, 7B en 7C etiketten dienen ingevuld te zijn met de benaming van de
voornaamste radio-isotopen, de activiteit en voor de 7B en 7C etiketten ook de
transportindex.
Bij de radioactieve stoffen van de groep LSA-I vervangt deze afkorting de vermelding
van de radio-isotopen. De vermelding van de belangrijkste radio-isotopen wordt in
voorkomend geval aangevuld met de afkortingen LSA-II, LSA-III, SCO-I of SCO-II.
E. Transportindex
De transportindex (TI) van een collo wordt bepaald door de getalwaarde van de
maximale dosissnelheid op 1 meter afstand van het collo, uitgedrukt in millisievert per
uur en vermenigvuldigd met 100.
De TI geeft dus een aanduiding van de dosissnelheid in de omgeving van het collo.
De transportindex van oververpakkingen wordt bepaald door de som van de
transportindices van de colli die erin verpakt zitten. De oorspronkelijke afzender van
47.
HOOFDSTUK III: VOORSCHRIFTEN VOOR DE COLLI DIE RADIOACTIEVE STOFFEN BEVATTEN.
de oververpakking mag de transportindex echter eveneens bepalen door een meting
van de dosissnelheid op 1 meter.
Bij de bepaling van de transportindex van omvangrijke ladingen, containers en tanks
wordt de gemeten dosissnelheid vermenigvuldigd met een correctiefactor die bepaald
wordt door de grootste oppervlakte van een dwarsdoorsnede van de lading.
Deze factoren zijn :
Oppervlakte doorsnede
Tot 1m2
1 – 5 m2
5 – 20 m2
Meer dan 20 m2
Vermenigvuldigingsfactor
1
2
3
10
Per voertuig wordt de som van de transportindices beperkt tot 50, behalve voor LSA-I
materiaal.
Er kan van afgeweken worden wanneer het vervoer plaatsvindt volgens de
bepalingen van uitsluitend gebruik.
Deze beperking geldt ook tijdens opslag, de colli mogen samen gegroepeerd worden
in groepen van TI = 50. Tussen deze groepen dient een minimale afstand van 6
meter gerespecteerd te worden.
F. Categorie van de colli
De categorie van ieder collo, waardoor bepaald wordt welk etiket dient aangebracht
te worden, is afhankelijk van de transportindex en de maximale dosissnelheid aan het
oppervlak van het collo.
Etikettype
TI*
Dosissnelheid
aan
oppervlak collo
I- wit (etiket 7A)
0**
Niet groter dan 0,005
mSv/uur
II-geel (etiket 7B)
Groter dan 0** en niet Groter dan 0,005 en niet
groter dan 1
groter dan 0,5 mSv/uur
III-geel (etiket 7C)
Groter dan 1 en niet groter Groter dan 0,5 en niet
dan 10
groter dan 2 mSv/uur
III-geel (etiket 7C) in Groter dan 10
Groter dan 2 en niet groter
uitsluitend gebruik
dan 10 mSv/uur
*
Afgerond naar het onmiddellijk hogere 1ste cijfer na de komma
**
Minder dan 0,05, gelijkgesteld met 0.
Een collo dat onder speciale overeenkomst wordt vervoerd, behoort automatisch tot
de categorie III-geel.
48.
HOOFDSTUK III: VOORSCHRIFTEN VOOR DE COLLI DIE RADIOACTIEVE STOFFEN BEVATTEN.
Het aanbrengen en invullen van de passende etiketten op de colli behoort tot de
verantwoordelijkheid van de afzender.
Dosissnelheid aan
Dosissnelheid
oppervlak collo
op 1m
minder dan
5 µSv/h
ja
minder dan
0,5 µSv/h
7A
ja
RADIOACTIVE I
CONTENU:...................................
ACTIVITE:...............................
7
nee
tussen
5 µSv/h en
0,5 mSv/h
nee
ja
minder dan
10 µSv/h
7B
ja
RADIOACTIVE I I
CONTENU:...................................
ACTIVITE:...............................
INDICE DE
TRANSPORT
nee
tussen
0,5 mSv/h
en 2 mSv/h
7
nee
ja
minder dan
0,1 mSv/h
7C
ja
RADIOACTIVE I I I
CONTENU:...................................
ACTIVITE:...............................
INDICE DE
TRANSPORT
7
nee
tussen
2 mSv/h en
10 mSv/h
7C
ja
RADIOACTIVE I I I
CONTENU:...................................
ACTIVITE:...............................
INDICE DE
TRANSPORT
7
in uitsluitend gebruik
Elk gevaarsetiket dat geen betrekking heeft op de inhoud van het collo dient
verwijderd te worden.
49.
HOOFDSTUK III: VOORSCHRIFTEN VOOR DE COLLI DIE RADIOACTIEVE STOFFEN BEVATTEN.
G. Kritikaliteitsveiligheidsindex (CSI= Criticality Safety Index)
Een CSI wordt toegekend aan een collo, een oververpakking of een container die
splijtstoffen bevat. Dit cijfer wordt gebruikt om het samenladen of samenplaatsen van
colli, oververpakkingen en containers te controleren, en zo te vermijden dat
gedurende het vervoer een nucleaire kettingreactie zou optreden. Dit cijfer dient op
het etiket 7E ingevuld te worden, zie figuur 1 in bijlage.
Per voertuig wordt de som van de kritikaliteitsveiligheidsindices beperkt tot 50. Er kan
van afgeweken worden wanneer het vervoer plaatsvindt volgens de bepalingen van
uitsluitend gebruik.
Deze beperking geldt ook tijdens opslag, de colli mogen samen gegroepeerd worden
in groepen van CSI = 50. Tussen deze groepen of voertuigen dient een minimale
afstand van 6 meter gerespecteerd te worden.
H. Oriëntatiepijlen
Zijn enkel vereist voor samengestelde uitgezonderde colli en colli van type IP1 die
vloeistoffen bevatten behalve indien het maximale volume minder is dan 120 ml en er
voldoende absorberend materiaal aanwezig is.
De etiketten hebben het model zoals hieronder aangegeven en moeten op twee
tegenover elkaar gelegen zijden aangebracht zijn.
De etiketten moeten duidelijk zichtbaar zijn en evenredig met de grootte van het
collo.
De binnenverpakkingen dienen in overeenstemming met deze oriëntatiepijlen in de
buitenverpakking geplaatst te zijn.
50.
HOOFDSTUK III: VOORSCHRIFTEN VOOR DE COLLI DIE RADIOACTIEVE STOFFEN BEVATTEN.
I. Oververpakkingen:
Een oververpakking dient op twee tegenover elkaar gelegen zijden de etiketten te
dragen die overeenstemmen met de colli in de oververpakking (7A, 7B, 7C, 7E)
alsook het UN nummer van deze colli voorafgegaan door de letters “UN” tenzij alle
etiketten en UN nummers zichtbaar zijn van buitenaf. Dit geldt eveneens voor de
oriëntatiepijlen en de etiketten voor de bijkomende risico’s, indien van toepassing.
Indien hetzelfde UN nummer of hetzelfde etiket voor meerdere colli gelden moet dit
maar éénmaal herhaald worden op buitenzijde van de oververpakking.
Voor stijve oververpakkingen wordt de transportindex voor de oververpakkingen:
•
ofwel bepaald door de som van de transportindexen van de in de
oververpakking aanwezige colli,
•
ofwel door rechtstreekse meting van het stralingsniveau.
Voor niet-stijve oververpakkingen mag de transportindex uitsluitend bepaald worden
door de som van de transportindexen van de colli aanwezig in de oververpakking.
De CSI wordt voor oververpakkingen uitsluitend bepaald door de som van de CSI’s
van de aanwezige colli.
8. Etikettering van voertuigen
Ieder voertuig dat radioactieve stoffen vervoert moet op de beide zijkanten en
achteraan een etiket model 7D dragen, afmetingen 25 cm x 25 cm (zie figuur 1 in
51.
HOOFDSTUK III: VOORSCHRIFTEN VOOR DE COLLI DIE RADIOACTIEVE STOFFEN BEVATTEN.
bijlage). Deze mogen kleiner zijn, namelijk: 10 x 10 cm, voor kleine voertuigen, daar
waar er plaatsgebrek is.
Op voertuigen die in België geregistreerd zijn en enkel uitgezonderde colli vervoeren
moeten eveneens deze 7D etiketten aangebracht worden. Dit is enkel zo op Belgisch
grondgebied.
Het woord «radioactief» mag vervangen worden door het UN identificatienummer van
de vervoerde radioactieve stoffen indien deze allen onder ditzelfde nummer vervoerd
worden.
Voor de bijkomende risico’s dient eveneens geëtiketteerd te worden.
9. Signalisatie van de voertuigen die colli vervoeren.
Alle transporteenheden (voertuig of voertuig+aanhangwagen die een eenheid vormen),
behalve deze die enkel uitgezonderde colli vervoeren, dienen aan de voor- en achterzijde
voorzien te zijn van oranje signalisatieschilden met afmetingen 40cm x 30cm (lengte x
hoogte) met een zwarte rand van maximum 15 mm. Voor kleinere voertuigen mag dit
30cm x 12cm (lengte x hoogte) met een zwarte rand van maximum 10 mm zijn. Deze
signalisatieborden moeten van een materiaal gemaakt zijn dat weerbestendig is en
duurzaam is. De bevestiging van deze signalisatieborden op het voertuig moet zodanig
zijn dat deze niet loskomen bij een brand van 15 min. Op deze oranje schilden moeten
geen inschrijvingen voorkomen.
Deze schilden moeten op het voertuig aanwezig blijven eender welk de oriëntatie van het
voertuig is.
Wanneer het oranje schild aangebracht is op neerklapbare borden, moeten deze zodanig
ontworpen en vastgezet zijn dat ze gedurende het vervoer niet kunnen neerklappen of
loskomen van hun houder (in het bijzonder ten gevolge van schokken of niet bedoelde
handelingen).
Wanneer het een transport onder uitsluitend gebruik betreft van vaste, niet verpakte,
radioactieve stoffen of van radioactieve stoffen in colli waarbij alle vervoerde stoffen één
zelfde UN-identificatienummer dragen, dienen het UN-identificatienummer van het
gevaar en het UN-identificatienummer van de vervoerde stof op oranje schilden
aangebracht te worden en wel op de volgende wijze:
52.
HOOFDSTUK III: VOORSCHRIFTEN VOOR DE COLLI DIE RADIOACTIEVE STOFFEN BEVATTEN.
a.
Voor transporteenheden:
-
op de oranje schilden vooraan en achteraan,
of
-
op de bijkomende oranje schilden aangebracht op de zijkanten van de
transporteenheid.
b.
Voor containers: op de bijkomende oranje schilden op de zijkanten van de
container.
Het UN-identificatienummer van het gevaar dient op de bovenste helft van het schild
ingevuld
te
zijn.
(Zie
bijlage
7
voor
deze
identificatienummers).
Het
UN-
identificatienummer van de radioactieve stof dient op de onderste helft ingevuld te zijn.
De oranje borden met inschrijving zijn in het midden voorzien van een zwarte band van
maximum 15 mm dik.
Deze inschrijvingen moeten gebeuren met karakters van 100 mm hoog en 15 mm dik. Ze
moeten onuitwisbaar zijn en leesbaar blijven na een brand van 15 minuten.
Verwisselbare cijfers en letters op de schilden, die het identificatienummer van het
gevaar en het UN-identificatienummer van de stof weergeven, moeten op hun plaats
blijven tijdens het vervoer en bij om het even welke oriëntatie van het voertuig. Schilden
die geen betrekking hebben op de vervoerde goederen moeten verwijderd of afgedekt
worden. Indien deze afgedekt worden moet de afdekking totaal zijn en voldoende om
een brand van ten minste 15 minuten te weerstaan.
10.
Signalisatie van de tankvoertuigen en tankcontainers
De tankvoertuigen of transporteenheden met één of meerdere tanks dienen eveneens
uitgerust te zijn met de oranje signalisatieschilden langs de voor- en achterzijde alsook
langs de zijkanten.
Op de schilden aan de zijkanten dient het identificatienummer van het gevaar op de
bovenste helft ingevuld te zijn. Het identificatienummer van de radioactieve stof dient op
de onderste helft ingevuld te zijn.
Indien de lading uit één enkele radioactieve stof bestaat mogen deze nummers worden
aangebracht op de oranje schilden voor- en achteraan. In dit geval dienen de oranje
schilden niet aangebracht te worden op de zijkanten van de tank(s).
11.
Multimodaal karakter van de reglementering
Gezien het uitgangspunt van de vervoersreglementering voor radioactieve stoffen erin
bestaat dat de veiligheid, door de integriteitsvereisten op niveau van de colli dient
53.
HOOFDSTUK III: VOORSCHRIFTEN VOOR DE COLLI DIE RADIOACTIEVE STOFFEN BEVATTEN.
verzekerd te worden, zijn er weinig voorschriften, met betrekking tot de colli, die
specifiek zijn voor een bepaalde vervoersmode, met uitzondering voor het vervoer van
grote hoeveelheden door de lucht.
De specifieke voorschriften van de Internationale Overeenkomsten die, analoog met het
ADR, het luchtvervoer, het maritiem vervoer, het spoorvervoer en het vervoer over de
binnenwateren van gevaarlijke goederen regelen, vertonen weinig verschillen op het
vlak van vereisten voor de colli. De verschillen situeren zich voornamelijk op het vlak van
operationele voorschriften die specifiek zijn voor iedere vervoersmode.
De colli die eveneens per vliegtuig worden vervoerd moeten aan enkele meer
beperkende voorschriften voldoen op het vlak van oppervlakte temperatuur, interne
druk en, voor de grotere hoeveelheden, ook testvereisten.
Het maritieme roll-on roll-off vervoer wordt uitgevoerd onder de voorschriften van het
ADR.
Voor het tankvervoer zijn er echter wel bijkomende vereisten voor o.a. het maritieme
vervoer.
Containers die ook maritiem vervoerd worden moeten vergezeld zijn van een
containerverpakkingscertificaat waarin o.a. bevestigd wordt dat de colli in de container
op een correcte wijze werden vastgezet.
12.
Stralingsbeschermingsprogramma
Het doel van een stralingsbeschermingsprogramma (SBP) is het verzekeren dat alle
stralingsbeschermingmaatregelen getroffen worden en nageleefd worden om zo een
betere veiligheid te garanderen. De omvang van zo’n programma is afhankelijk van
de omvang van de transporten die door de vervoerder worden uitgevoerd.
De voornaamste elementen van een SBP zijn:
bepalen van de verantwoordelijkheden: het duidelijk afbakenen wie waarvoor
verantwoordelijk is.
dosisbepaling en optimalisatie van de dosissen, eveneens voor de oppervlakte
besmettingen: het registreren van de dosis van het personeel op een
maandelijkse basis, het maken van een evaluatie van deze dosissen, het
controleren van voertuigen op mogelijke besmetting, …
scheiding en andere beschermende maatregelen.
noodplan voorzieningen.
opleiding en informatie verstrekking.
kwaliteitsverzekering.
54.
HOOFDSTUK IV: VOORSCHRIFTEN VOOR HET VERVOER,
DE VOERTUIGEN EN TANKS
Algemene en specifieke voorschriften
Tanks
Keuringen
Verkeersborden
Tunnelbeperkingen
Beveiliging
55.
HOOFDSTUK IV : VOORSCHRIFTEN VOOR HET VERVOER, DE VOERTUIGEN EN TANKS.
1. Algemene en specifieke voorschriften
De algemene voorschriften die moeten nageleefd worden bij het vervoer van andere
gevaarlijke goederen zijn ook van toepassing op het vervoer van radioactieve stoffen.
Specifieke voorschriften, die enkel voor radioactieve stoffen gelden, worden opgelegd
in de vervoervergunning (waarvan een voorbeeld in bijlage 3)
A. Basisuitrusting
De basisuitrusting van een voertuig dat radioactieve stoffen vervoert omvat:
1. minimum 2 brandblusapparaten (aangepast aan de brandbaarheidsklasse A, B
en C – elk brandblusapparaat heeft een minimale capaciteit van 2 kg):
a) 1 apparaat van minimum 2 kg voor het bestrijden van brand in de
motor of in de bestuurderscabine;
b) één of meerdere toestellen waarvan de capaciteit varieert naargelang
de maximaal toegelaten massa van het voertuig en naargelang de
capaciteit van het toestel hierboven vermeld onder a), namelijk:
o
voor voertuigen met een maximaal toegelaten massa lager dan 3,5
ton, dient de som van de capaciteit van de brandblusapparaten ten
minste 4 kg poeder of een equivalent hoeveelheid van een ander
geschikt blusmiddel te bedragen (vb: 2 kg+2 kg);
o
voor voertuigen met een maximaal toegelaten massa tussen 3,5 en
7,5 ton, dient de som van de capaciteit van de brandblusapparaten
ten minste 8 kg poeder of een equivalent hoeveelheid van een
ander geschikt blusmiddel te bedragen, waarbij de capaciteit van
het toestel onder b) minimum 6 kg moet bedragen (vb: 2 kg +
6 kg);
o
voor voertuigen met een maximaal toegelaten massa hoger dan
7,5 ton, dient de som van de capaciteit van de brandblusapparaten
ten minste 12 kg poeder of een equivalent hoeveelheid van een
ander geschikt blusmiddel te bedragen, waarbij de capaciteit van
één van de toestellen onder b) ten minste 6 kg dient te bedragen
(vb: 2 kg + 6 kg + 4 kg of 3 kg + 9 kg).
56.
HOOFDSTUK IV : VOORSCHRIFTEN VOOR HET VERVOER, DE VOERTUIGEN EN TANKS.
2. een wielklemblok aangepast aan de diameter van de wielen en de toegelaten
maximale bruto massa van het voertuig;
3. twee waarschuwingstekens die op zichzelf rechtop kunnen staan (bvb:
reflecterende kegels of driehoeken of oranje knipperlichten)
4. een oogspoelvloeistof;
5. een fluorescerend vest voor ieder lid van de bemanning;
6. een draagbaar verlichtingsapparaat (zaklamp) voor ieder lid van de bemanning;
7. een paar veiligheidshandschoenen voor ieder lid van de bemanning
8. een oogbescherming (bvb een veiligheidsbril);
9. de bijkomende uitrusting voorgeschreven voor bepaalde klassen die eventueel
als bijkomend risico aanwezig kunnen zijn: ontsnappingsmasker, schop,
rioolafdichting, opvangreservoir uit kunststof.
B. Algemene voorschriften
De algemene voorschriften die van toepassing zijn tijdens het vervoer van
gevaarlijke goederen, gelden eveneens voor het vervoer van radioactieve stoffen:
personen die niet betrokken zijn bij het vervoer mogen niet plaatsnemen in het
voertuig. De bestuurder mag begeleid worden door eender welk persoon die
aanwezig
is
omwille
van
veiligheids-,
beveiligings-,
opleidings-
of
exploitatieredenen.
het voertuig en de bestuurder moeten voldoen aan de reglementaire
bepalingen bij aankomst op de laad- en losplaatsen.
de bemanning van het voertuig moet weten hoe de brandblustoestellen
gebruikt moeten worden;
het is verboden colli te openen tijdens het vervoer;
het is verboden een voertuig binnen te gaan met verlichtingsapparaten die
gebruik maken van een vlam;
bij het laden en lossen moet de motor stilgelegd worden;
bij het laden en lossen moeten de colli
beschermd worden
tegen
beschadigingen.
bij het stationeren moet de handrem van het voertuig steeds vastgezet worden;
alle colli moeten vastgezet worden in het voertuig, zodanig dat elke
verplaatsing van de colli, elke wijziging in oriëntatie van de colli verhinderd
wordt alsook elke beschadiging van colli vermeden wordt.
colli mogen niet gestapeld worden tenzij ze daarvoor ontworpen zijn.
57.
HOOFDSTUK IV : VOORSCHRIFTEN VOOR HET VERVOER, DE VOERTUIGEN EN TANKS.
C. Specifieke voorschriften
De specifieke voorschriften die tijdens het vervoer van radioactieve stoffen moeten
nageleefd worden, zijn opgenomen in de vervoervergunning.
een alarmeringssysteem op de sluiting van de deuren van de laadruimte voor
de in België ingeschreven voertuigen;
een jaarlijkse besmettingscontrole van de voertuigen en een controle iedere
keer als er een vermoeden van besmetting is. De ontsmetting van het voertuig
dient in ieder geval te gebeuren voor het voertuig terug in gebruik wordt
genomen;
een scheiding van de laadruimte en de stuurruimte;
de laadruimte moet makkelijk te ontsmetten zijn;
rookverbod in de laadruimte en tijdens de behandeling van de colli;
samenladingsverbod
met
voedingswaren,
geneesmiddelen
(behalve
radiofarmaca), chemische producten, andere gevaarlijke goederen (zoals
gedefinieerd door het ADR) en/of fotografisch materiaal. Andere objecten zijn
enkel toegelaten indien de radioactieve stoffen in speciale vorm zijn of in een
type B collo verpakt zijn.
vergrendeling van de laadruimte en beveiliging tegen diefstal
het voertuig moet buiten het verkeer gestationeerd worden en mag niet
onbewaakt of ongesloten achtergelaten worden;
2. Voorschriften voor tanks
Voor tanks (inclusief tankcontainers, mobiele tanks en tankvoertuigen) gelden
specifieke voorschriften:
•
Het prototype van een tank moet goedgekeurd worden;
•
Er moet voor de ingebruikname een eerste keuring plaatsvinden;
•
Iedere tank moet vervolgens periodiek gekeurd worden. Deze periodieke
keuring omvat o.a.:
o
Een controle van de inwendige en uitwendige toestand;
o
Hydraulische drukproef: elke 6 jaar voor vaste tanks (tankvoertuigen)
of elke 5 jaar voor tankcontainers.
58.
HOOFDSTUK IV : VOORSCHRIFTEN VOOR HET VERVOER, DE VOERTUIGEN EN TANKS.
•
Iedere tank met zijn uitrusting moet ook op regelmatige tijdstippen een
dichtheidsbeproeving
ondergaan:
elke
3
jaar
voor
vaste
tanks
(tankvoertuigen) en elke 2,5 jaar voor tankcontainers.
•
Eenmaal een tank gebruikt is voor radioactieve stoffen mag deze niet meer
voor andere stoffen gebruikt worden tenzij deze aan de binnenzijde volledige
werd gedecontamineerd.
•
Een tank mag geen stoffen vervoeren waarvoor ze niet goedgekeurd werd.
•
Een
tank
mag
niet
meer
dan
93%
gevuld
worden
bij
een
referentietemperatuur van 15°C (voor mobiele tanks, deze die ook maritiem
vervoerd worden, is dit maximum 90%). Bij tanks voor vloeistoffen met een
capaciteit van meer dan 7500 liter waarin geen compartimentering werd
aangebracht en ook geen slingerschotten moet de tank minstens 80% gevuld
zijn of maximum 20%.
•
De vuller van de tank moet nagaan of de afsluitinrichtingen in degelijke
toestand zijn.
•
Indien er verschillende afsluitingen in serie staan moet deze het dichtst bij de
stof eerst gesloten worden.
•
Er mogen geen resten van gevaarlijke goederen aan de buitenzijde van de
tank kleven.
•
Ongereinigde lege tanks moeten dezelfde sluitingsgaranties bieden als
geladen tanks.
3. Keuringen
Voertuigen die enkel colli met radioactieve stoffen vervoeren moeten geen specifieke
ADR keuring ondergaan. Een jaarlijkse of halfjaarlijkse technische controle volstaat.
Wanneer voertuigen radioactieve stoffen vervoeren in vaste tanks (tankvoertuigen) met
een capaciteit van meer dan 1000 liter of in tankcontainers of mobiele tanks met een
capaciteit van meer dan 3000 liter moet het voertuig een specifieke ADR keuring
ondergaan.
De voertuigen die radioactieve stoffen in tankcontainers of mobiele tanks vervoeren en
tankvoertuigen moeten van het type AT zijn. Tijdens de ADR keuring zal nagegaan
worden of aan de vereisten voor zulk een type voertuig voldaan is.
59.
HOOFDSTUK IV : VOORSCHRIFTEN VOOR HET VERVOER, DE VOERTUIGEN EN TANKS.
Er worden o.a. eisen gesteld voor wat betreft antiblokeringssystemen, remvertragers,
snelheidsbegrenzers, …
Door het keuringstation wordt een specifiek keuringsdocument afgeleverd. Dit
keuringsdocument moet bij de boorddocumenten aanwezig zijn tijdens het vervoer.
Indien het gaat om een trekker/oplegger combinatie moet voor beide een
keuringsdocument afgeleverd worden.
.
4. Verkeersborden
In het verkeersreglement zijn er 3 verkeersborden opgenomen die specifiek het
vervoer van gevaarlijke goederen aangaan.
Het verkeersbord C24a is een algemeen verbod voor alle voertuigen voorzien van
oranje schilden die gevaarlijke goederen vervoeren.
Zie verder
C24a
Het verkeersbord C24b houdt een verbod in voor alle voertuigen voorzien van oranje
schilden die ontplofbare stoffen in colli of brandbare stoffen in tanks vervoeren. Dit is
dus niet van toepassing op de radioactieve stoffen tenzij de radioactieve stoffen ook
deze subsidiaire risico’s hebben.
C24b
60.
HOOFDSTUK IV : VOORSCHRIFTEN VOOR HET VERVOER, DE VOERTUIGEN EN TANKS.
Het verkeersbord C24c houdt een verboden toegang in voor alle voertuigen voorzien
van oranje schilden, die vloeibare of vaste gevaarlijke goederen verpakt in colli of in
tanks vervoeren en die de wateren kunnen verontreinigen.
C24c
Voor wat betreft de radioactieve stoffen vallen de volgende stoffen onder dit verbod:
−
met UN identificatienummers:
o
o
2912, LSA-I niet splijtstof of splijtstof uitgezonderd;
2913, oppervlakte besmet materiaal, SCO-I en SCO-II niet splijtstof
of splijtstof uitgezonderd;
o
2919, vervoer onder speciale overeenkomst, niet splijtstof of
splijtstof uitgezonderd;
o
2977, uraanhexafluoride splijtstof;
o
2978, uraanhexafluoride niet splijtstof of splijtstof uitgezonderd;
o
3321, LSA-II niet splijtstof of splijtstof uitgezonderd;
o
3322, LSA-III niet splijtstof of splijtstof uitgezonderd;
o
3324, LSA-II splijtstof;
o
3325, LSA-III splijtstof;
o
3326, oppervlakte besmet materiaal, SCO-I en SCO-II splijtstof;
o
3327, type A splijtstof niet speciale vorm;
o
3328, type B(U) splijtstof;
o
3329, type B(M) splijtstof;
o
3330, type C splijtstof;
o
3331 speciale overeenkomst splijtstof;
o
en 3333 type A splijtstof speciale vorm.
−
de radioactieve stoffen vervoerd in tanks;
−
de niet-splijtstoffen van de nucleaire brandstofcyclus;
−
het radioactief afval.
61.
HOOFDSTUK IV : VOORSCHRIFTEN VOOR HET VERVOER, DE VOERTUIGEN EN TANKS.
5. Tunnelbeperkingen
Sinds 1 januari 2010 is de nieuwe reglementering en de signalisatie voor het gebruik of
het verbod op het gebruik van tunnels van kracht.
Aan elke wegtunnel werd een categorie toegekend. Deze indeling in categorieën moet
rekening houden met:
o
Karakteristieken van de tunnel;
o
De evaluatie van de risico’s;
o
Beschikbaarheid van alternatieve reiswegen;
o
Verkeersmanagement.
Een tunnel kan ingedeeld zijn in verschillende klassen afhankelijk van het tijdstip van
de dag of de dag van de week.
De indeling is gebaseerd op de hypothese dat er drie hoofdgevaren bestaan die een
groot
aantal
slachtoffers
kunnen
veroorzaken
of
ernstige
schade
aan
de
tunnelstructuur kunnen veroorzaken.
Deze drie hoofdgevaren zijn:
1. ontploffingen;
2. vrijkomen van giftige gassen of vluchtige giftige vloeistoffen;
3. branden.
Er zijn vijf tunnelcategorieën:
o
Tunnelcategorie A: geen enkele beperking voor het vervoer van
gevaarlijke goederen, dus ook niet voor de klasse 7 goederen.
o
Tunnelcategorie B: beperking van het vervoer van de gevaarlijke
goederen die een zeer grote ontploffing kunnen veroorzaken.
Springstoffen worden hier voornamelijk geviseerd.
o
Tunnelcategorie C: beperking van het vervoer van de gevaarlijke
goederen die een zeer grote ontploffing, een grote ontploffing of het
vrijkomen van een belangrijke hoeveelheid giftige stoffen kunnen
veroorzaken. Voor de klasse 7 vallen hier de UN nummer UN2977 en
UN2978 onder, uraanhexafluoride.
o
Tunnelcategorie D: beperking van het vervoer van de gevaarlijke
goederen die een zeer grote ontploffing, een grote ontploffing, het
vrijkomen van een belangrijke hoeveelheid giftige stoffen of een
grote brand kunnen veroorzaken. Voor de klasse 7 vallen hier nog
62.
HOOFDSTUK IV : VOORSCHRIFTEN VOOR HET VERVOER, DE VOERTUIGEN EN TANKS.
steeds
de
UN
nummers
UN2977
en
UN2978
onder,
uraanhexafluoride.
o
Tunnelcategorie E: beperking van het vervoer van alle gevaarlijke
goederen behalve UN2919, UN3291, UN3331, UN3359, UN3373. voor de
klasse 7 goederen zijn hier UN2919 en UN3331 van toepassing. Dit zijn de
UN identificatie nummer voor de transporten van radioactieve stoffen
onder speciale overeenkomst niet splijtstoffen of splijtstof uitgezonderd
enerzijds en anderzijds de splijtstoffen die onder speciale overeenkomst
vervoerd worden.
De signalisatie gebeurt met behulp van het verkeersteken C24a aangevuld met de
identificatie van de categorie van de betrokken tunnel. Uiteraard dient deze signalisatie
zodanig geplaatst te zijn dat er nog voor een alternatieve reisweg gekozen kan worden.
Deze signalisatie is aangebracht op een plaats waar er nog een mogelijkheid bestaat tot
het nemen van een alternatieve weg. Hieronder de bijkomende signalisatie.
De signalisatie is uitgebreid met een bord C4 in combinatie met een letter
Aan iedere lading van radioactieve stoffen, behalve de uitgezonderde colli, wordt er een
tunnelbeperkingscode toegekend in het ADR.
63.
HOOFDSTUK IV : VOORSCHRIFTEN VOOR HET VERVOER, DE VOERTUIGEN EN TANKS.
Tunnelbeperkingscode
die van toepassing is op
de hele lading van de
transporteenheid
Beperking
B
Doorgang verboden door de tunnels van categorie
B, C, D en E
B1000C
Vervoer waarbij de totale netto massa van
ontplofbare stoffen per transporteenheid :
– groter is dan 1.000 kg : doorgang verboden door
de tunnels van categorie B, C, D en E ;
– niet groter is dan 1.000 kg: doorgang verboden
door de tunnels van categorie C, D en E.
B/D
Vervoer in tanks : doorgang verboden door de
tunnels van categorie B, C, D en E ;
Ander vervoer: doorgang verboden door de tunnels
van categorie D en E.
B/E
Vervoer in tanks: doorgang verboden door de
tunnels van categorie B, C, D en E;
Ander vervoer: doorgang verboden door de tunnels
van categorie E.
C
Doorgang verboden door de tunnels van categorie
C, D en E
C5000D
Vervoer waarbij de totale netto massa van
ontplofbare stoffen per transporteenheid :
– groter is dan 5.000 kg : doorgang verboden door
de tunnels van categorie C, D en E ;
– niet groter is dan 5.000 kg : doorgang verboden
door de tunnels van categorie D en E.
C/D
Vervoer in tanks : doorgang verboden door de
tunnels van categorie C, D en E ;
Ander vervoer : doorgang verboden door de tunnels
van categorie D en E.
C/E
Vervoer in tanks : doorgang verboden door de
tunnels van categorie C, D en E ;
Ander vervoer : doorgang verboden door de tunnels
van categorie E.
D
Doorgang verboden door de tunnels van categorie D
en E
D/E
Losgestort vervoer of vervoer in tanks : doorgang
verboden door de tunnels van categorie D en E ;
Ander vervoer : doorgang verboden door de tunnels
van categorie E.
E
Doorgang verboden door de tunnels van categorie E
–
Doorgang toegelaten door alle tunnels (zie hieronder
de bijzondere regeling voor UN-nummers UN2919
en UN3331)
64.
HOOFDSTUK IV : VOORSCHRIFTEN VOOR HET VERVOER, DE VOERTUIGEN EN TANKS.
Indien er radioactieve stoffen met een verschillende tunnelbeperkingscode aan boord
van het voertuig zijn, moet de meest restrictieve worden toegepast.
Voertuigen die enkel uitgezonderde colli (UN2908, UN2909, UN2910 en UN2911) aan
boord hebben, mogen door alle tunnels rijden.
De andere radioactieve stoffen, behalve UN2977, UN2978, UN2919, UN3331, hebben
allen een tunnelbeperkingscode E, wat wil zeggen dat voertuigen die radioactieve
stoffen vervoeren ook het tankvervoer van radioactieve stoffen, behalve de hierboven
genoemde UN nummers, door alle tunnels behalve deze van categorie E mogen
rijden.
UN2977 en UN2978 hebben een tunnelbeperkingscode C, dus mogen de voertuigen
die UF6 vervoeren niet doorrijden aan tunnels met classificatie C, D en E.
Voor UN2919 en UN3331 is er geen tunnelbeperkingscode gegeven maar is de
mogelijkheid voorzien om deze code op te nemen in het goedkeuringscertificaat voor
het vervoer onder speciale overeenkomst.
Voor deze bepalingen is er een overgangsperiode tot 31 december 2009 gedefinieerd.
In België is het voorzien deze bepalingen in te voeren in de loop van 2009.
6. Beveiliging van het vervoer.
Vanaf de editie 2005 van het ADR zijn er naast de veiligheidsbepalingen voor een
eerste maal ook beveiligingsvoorschriften opgenomen. Beveiliging is gedefinieerd als
de te nemen maatregelen en voorzieningen om, diefstal en verkeerd gebruik te
vermijden van die gevaarlijke stoffen die personen, goederen of het leefmilieu in
gevaar kunnen brengen. Deze voorschriften zijn het gevolg van de groeiende onrust
ten gevolge van de gebeurtenissen in de Verenigde Staten op 11 september 2001 en
in
Spanje
op
11
maart
2004.
Tengevolge
van
deze
aanslagen
zijn
de
beveiligingshypothesen die tot dan toe werden aangenomen grondig herzien.
Tijdens het vervoer van gevaarlijke goederen moeten algemene maatregelen
getroffen worden ter beveiliging van het vervoer.
Daarenboven werd er een lijst met “hoge risico” hoeveelheden van gevaarlijke
goederen opgemaakt die:
o
mogelijk door terroristen kunnen misbruikt worden of,
o
serieuze gevolgen kunnen hebben zoals massavernietiging of veel slachtoffers
kunnen maken.
65.
HOOFDSTUK IV : VOORSCHRIFTEN VOOR HET VERVOER, DE VOERTUIGEN EN TANKS.
Tijdens het vervoer van deze hoeveelheden aan gevaarlijke goederen moeten
bijkomende maatregelen getroffen worden voor de beveiliging van het vervoer. Voor
alle gevaarlijke goederen moeten er in ieder geval een aantal algemene maatregelen
getroffen worden.
Voor de radioactieve stoffen werden “hoge risico hoeveelheden” gedefinieerd als
zijnde die radioactieve stoffen die vervoerd worden met een activiteit groter dan 3000
A1 of 3000 A2 in een collo van type B of van type C.
Welke zijn de voorschriften:
o
algemene voorzieningen;
o
beveiligingsopleiding;
o
voorzieningen voor belangrijke bronnen.
Algemene voorzieningen:
o
iedereen die met het vervoer te maken heeft is betrokken partij: zowel
afzender, vervoerder als bestemmeling;
o
de vervoerder moet geïdentificeerd zijn;
o
opslag- en overslagruimten mogen niet toegankelijk zijn voor het grote
publiek.
Beveiligingsopleiding:
o
doel hiervan is het sensibiliseren van de betrokkenen voor de problematiek
van beveiliging, het erkennen van de risico’s en het aanleren van methodes
om deze risico’s te verminderen;
o
deze opleiding dient te gebeuren bij aanwerving van de betrokkenen en dient
op regelmatige tijdstippen herhaald te worden.
Voorziening voor belangrijke bronnen:
o
algemene voorzieningen;
o
beveiligingsopleiding;
o
beveiligingsplannen moeten opgesteld worden. Deze plannen dienen de
volgende punten te bevatten:
aanduiding van de verantwoordelijkheden;
bijhouden van lijsten van vervoerde goederen;
66.
HOOFDSTUK IV : VOORSCHRIFTEN VOOR HET VERVOER, DE VOERTUIGEN EN TANKS.
beoordeling van de werkmethodes naar hun kwetsbaarheid;
maatregelen om beveiligingsrisico’s te verminderen;
procedures voor rapportering;
procedures voor het evalueren van de efficiëntie van deze plannen;
beperking van de verspreiding van de informatie over het transport.
67.
HOOFDSTUK V: BOORDDOCUMENTEN
Algemeen
Vervoerdocument
Schriftelijke richtlijnen
69.
HOOFDSTUK V: BOORDDOCUMENTEN.
1. Algemeen
De volgende documenten dienen in ieder voertuig dat radioactieve stoffen vervoert aanwezig
te zijn:
1) het vervoersdocument in de taal van het land van verzending en indien dit niet het
Frans, Engels of Duits is, ook in één van deze drie talen (eventueel aangevuld met
het containerverpakkingscertificaat indien van toepassing);
2) schriftelijke richtlijnen ingeval van ongeval of incident, indien van toepassing (deze
zijn niet vereist indien enkel uitgezonderde colli vervoerd worden). Deze richtlijnen
moeten opgesteld zijn in een taal (talen) die ieder lid van de bemanning kan lezen en
begrijpen;
3) een afschrift van de vervoersvergunning;
4) een identiteitsbewijs dat voorzien is van een foto voor ieder lid van de bemanning;
5) het ADR opleidingsgetuigschrift indien van toepassing of het attest van de
werkgever;
6) het verzekeringsbewijs;
7) het verwittigingsschema bij ongeval of incident, dit dient op een zichtbare plaats in
de bestuurderscabine aangeplakt te zijn.
8) het ADR keuringsdocument indien van toepassing;
2. Vervoersdocument
Het vervoersdocument dient ten minste de volgende informatie te bevatten:
1) De beschrijving van de radioactieve stoffen: “UN….”, de officiële vervoersnaam,
7,(klasse van het subsidiaire risico), (tunnelbeperkingscode);
Voorbeelden:
UN2915, RADIOACTIEVE STOFFEN IN COLLI VAN TYPE A ,7,(E)
UN2977, RADIOACTIEVE STOFFEN, URAANHEXAFLUORIDE, SPLIJTSTOF, 7 (8), (E)
(de lijst met UN-nummers en de officiële vervoersnaam is bijgevoegd in bijlage 5).
2) de voornaamste radio-isotopen (benaming of symbolen);
3) de fysische en chemische vorm of vermelding van radioactieve stoffen in speciale
vorm of in weinig verspreidbare vorm;
4) de
maximale
activiteit
of,
wanneer
het
gaat
om
splijtstoffen,
de
totale
splijtstofmassa;
5) de categorie van de colli (I-wit, II-geel of III-geel);
70.
HOOFDSTUK V: BOORDDOCUMENTEN.
6) de transportindex;
7)
de kritikaliteitsveiligheidsindex, in geval van splijtstoffen in hoeveelheden die niet
vrijgesteld zijn van de bijkomende splijtstofvereisten;
8) het identificatiemerk van alle betrokken goedgekeurde colli;
9) in geval van het gebruik van een oververpakking, container of voertuig:
gedetailleerde lijst van de colli;
10) in voorkomend geval, de tekst: “uitsluitend gebruik”;
11) ingeval van LSA-II, LSA-III, SCO-I, SCO-II: de totale activiteit van de zending
uitgedrukt in meervouden van A2;
12) het aantal en beschrijving van de colli;
13) de naam en het adres van de afzender(s);
14) de naam en het adres van de bestemmeling(en);
15) eventueel verklaringen van bilaterale akkoorden.
In geval van distributie (meerdere bestemmelingen), dient de naam van ieder van de
bestemmelingen en de geleverde hoeveelheden vermeld te worden. Dit moet toelaten om op
ieder ogenblik gedurende het vervoer een evaluatie te kunnen maken van de hoeveelheden
radioactieve stoffen die zich nog aan boord van het voertuig bevinden. Deze informatie kan
ook op andere documenten vermeld worden.
Indien er enkel uitgezonderde colli vervoerd worden, kan het vervoerdocument simpeler
opgesteld worden.
Het is niet nodig om de tunnelbeperkingscode op het vervoerdocument te vermelden
wanneer op voorhand geweten is dat het vervoer geen gebruik zal maken van een tunnel
waarop beperkingen van toepassing zijn voor de doorgang van voertuigen die gevaarlijke
goederen vervoeren.
3. Schriftelijke richtlijnen
De schriftelijke richtlijnen in geval van incident of ongeval moeten in het bezit zijn van
iedere bestuurder die radioactieve stoffen vervoerd.
In het ADR van 2009 werden de voorschriften voor deze schriftelijke richtlijnen volledig
herwerkt. Er werden in de versie 2011 kleinere wijzigingen aangebracht. Voornamelijk
over de milieu-gevaarlijke producten.
Deze richtlijnen moeten door de vervoerder aan de bemanning van het voertuig
overhandigd worden voor het vertrek.
71.
HOOFDSTUK V: BOORDDOCUMENTEN.
De vervoerder moet er op toezien dat elk lid van de bemanning op de hoogte is van deze
richtlijnen en in staat is deze te begrijpen en correct uit te voeren.
Deze richtlijnen moeten opgesteld worden in een taal of talen die elk lid van de
bemanning kan lezen en begrijpen.
De richtlijnen moeten zich in de bestuurderscabine binnen handbereik bevinden.
De schriftelijke richtlijnen dienen zowel voor wat betreft vorm alsook inhoud overeen te
stemmen met het model van 4 pagina’s opgenomen in bijlage 6. (zie ook verder in
hoofdstuk VIII).
72.
HOOFDSTUK VI: BURGERLIJKE AANSPRAKELIJKHEID
73.
Bij het vervoer van radioactieve stoffen dient de verzekeringspolis dit risico expliciet te
voorzien. Dit is niet het geval voor het vervoer van radioactieve stoffen uit de nucleaire
brandstofcyclus, afvalstoffen inbegrepen, die onder de aansprakelijkheidsregeling van de
Conventie van Parijs vallen en waarvoor de verzekering door de nucleaire exploitant wordt
afgesloten.
Eventueel kan de vervoerder ook erkend worden met het oog op het afsluiten van een
verzekering onder de Conventie van Parijs.
74.
HOOFDSTUK VII: BESCHIKBARE DESKUNDIGHEID
BINNEN DE
VERVOERSONDERNEMING
75.
HOOFDSTUK VII: BESCHIKBARE DESKUNDIGHEID BINNEN DE VERVOERSONDERNEMING
Binnen de vervoersonderneming ziet de aangestelde voor het vervoer toe op de naleving van
de vervoersvoorschriften en de bijzondere voorwaarden opgelegd in de vervoersvergunning.
Sinds 2009 werd de veiligheidsadviseur klasse 7, als functie binnen de onderneming
verplicht.
Voor de bestuurder van een voertuig waarmee radioactieve stoffen vervoerd worden, is deze
persoon de aangewezen contactpersoon waar men terecht kan met vragen om informatie en
het signaleren, voor verder onderzoek, van vermoede niet-conformiteiten, vastgesteld bij het
in ontvangst nemen van de colli of tijdens het vervoer.
Verder dient elke vervoersonderneming een fysische controle op het vervoer in te richten
met als specifieke opdracht toezicht houden op:
het vastmaken van de colli in of op het voertuig;
de besmetting van het voertuig;
de stralingsintensiteit aan de buitenkant van het voertuig en op de plaats van de
bestuurder;
de etikettering en de signalisatieschilden van het voertuig;
het naleven van de bijzondere vergunningsvoorwaarden.
In geval van een incident of ongeval tijdens het vervoer van radioactieve stoffen dient de
vervoerder een beroep te doen op de dienst fysische controle, die hem zal adviseren en
bijstaan bij het nemen van de beschermingsmaatregelen die de omstandigheden vereisen.
76.
HOOFDSTUK
VIII:
MAATREGELEN
IN
GEVAL
VAN
INCIDENT OF ONGEVAL
Schriftelijke richtlijnen
Alarmering
Interventie
Kennisgeving bij niet respecteren van de voorschriften
Aangifte van incidenten en ongevallen
77.
HOOFDSTUK VIII: MAATREGELEN BIJ INCIDENT OF ONGEVAL.
Wanneer voertuigen die radioactieve stoffen vervoeren bij incidenten of ongevallen
betrokken zijn en er gevaar dreigt voor de veiligheid van de bevolking of het leefmilieu ten
gevolge van de aanwezigheid van de vervoerde radioactieve stoffen, of wanneer tijdens het
vervoer beschadigingen of lekken van colli worden vastgesteld of vermoed worden, dienen
onmiddellijk de schriftelijke richtlijnen ingeval van incident of ongeval uitgevoerd te worden
evenals het aanwezige verwittigingschema in geval van incident of ongeval.
Deze richtlijnen dienen de efficiënte alarmering van de nodige hulpdiensten en bevoegde
instanties te verzekeren. Deze instanties staan in voor de coördinatie en de deskundige
begeleiding van de eventuele interventie. Bovendien moeten deze richtlijnen de bestuurder
inlichten over de te nemen acties en voorzorgsmaatregelen om verergering van de situatie te
voorkomen met in acht name van de eigen veiligheid.
Wanneer bepaalde veiligheidsvoorschriften niet werden gerespecteerd voorziet het ADR in
een specifieke procedure van kennisgeving en opvolging, waarbij ook de bestuurder zijn
inbreng heeft om zijn vaststellingen of bezorgdheden aan de aangestelde voor het vervoer
over te maken.
Het ADR heeft bovendien ook een standaard formulier vastgelegd bestemd voor de
rapportering van zware ongevallen of incidenten met mogelijks belangrijke gevolgen.
Dergelijke rapportering dient te gebeuren door de vervoerder en is gericht aan de betrokken
bevoegde overheid of in internationaal vervoer meerdere betrokken overheden, met het oog
op eventuele gevolgtrekkingen naar de efficiëntie van de reglementaire voorschriften en hun
eventuele aanpassing.
1. Schriftelijke richtlijnen
Deze schriftelijke richtlijnen dienen voor het vertrek door de vervoerder aan de bemanning
van het voertuig overhandigd te worden, in een taal of talen die elk lid van de bemanning
kan lezen en begrijpen. De vervoerder moet er zich van verzekeren dat ieder lid van de
bemanning deze richtlijnen begrijpt en in staat is deze toe te passen. Deze richtlijnen
moeten zich binnen handbereik in de chauffeurscabine bevinden.
78.
HOOFDSTUK VIII: MAATREGELEN BIJ INCIDENT OF ONGEVAL.
In het ADR van 2009 werden deze schriftelijke richtlijnen helemaal herzien. Ze bestaan nu
uit een enkel formaat van 4 pagina’s, eender welke klasse van gevaarlijke goederen er
vervoerd wordt.
Ze bevatten basisinformatie betreffende:
o
Maatregelen te treffen in noodgeval of ongeval;
o
Bijkomende
inlichtingen
voor
de
bemanningsleden
van
de
voertuigen
betreffende de gevaarseigenschappen van de gevaarlijke goederen per klasse
en betreffende de te nemen maatregelen in functie van de overheersende
omstandigheden.
o
Uitrusting voor persoonlijke en algemene bescherming tijdens het uitvoeren van
algemene maatregelen en noodmaatregelen met betrekking tot specifieke
gevaren die zich aan boord van het voertuig moeten bevinden.
2. Alarmering
Voor
wat
betreft
de
alarmering
in
België
dienen
de
instructies
van
het
waarschuwingsschema volgens bijlage 9 gevolgd te worden. Daarin is de alarmering
voorzien van:
de dienst 100 voor medische hulp of brandweer;
de dienst 101 of 112 voor hulp van de politie;
de aangestelde voor het vervoer.
Bij de alarmering dienen tenminste de volgende gegevens meegedeeld te worden:
nauwkeurige plaatssituering van het ongeval;
aard en de omvang van het probleem (brand, lekkende colli, ongeval,
aanwezigheid van gekwetsten, …);
inlichtingen betreffende de aard van de lading.
3. Interventie
De bestuurder dient zelf, indien mogelijk, de eerste maatregelen te treffen om
slachtoffers te redden, brand te voorkomen of te bestrijden en preventief op te treden
ten overstaand van de risico’s die zouden kunnen leiden tot een verergering van de
toestand. Dit houdt in dat de bestuurder:
De ongevalplaats beveiligt:
o
Motor afzetten;
79.
HOOFDSTUK VIII: MAATREGELEN BIJ INCIDENT OF ONGEVAL.
o
Noodknipperlichten aanzetten;
o
Waarschuwingssignalen plaatsen;
Gekwetsten uit de gevaarzone verwijdert, rekening houdend met de aard van de
kwetsuren en het blootstellingrisico;
Brand bestrijdt en voorkomt;
De schriftelijke richtlijnen uitvoert.
Hierbij dient de bestuurder zijn eigen veiligheid in acht te nemen en terdege rekening te
houden met de middelen voor bescherming tegen uitwendige (afstand – tijd –
afscherming) en inwendige (uit de windrichting – contact vermijden) blootstelling,
gebruik makend van de minimale beschermingsmiddelen die steeds in het voertuig
aanwezig zijn.
Hij staat verder de hulpdiensten bij en wijst hen op de eventuele risico’s voor uitwendige
of inwendige blootstelling en mogelijk besmetting. In voorkomend geval informeert hij
hen over de voorgeschreven beperkingen inzake brandbestrijdingsmiddelen.
Ingeval gevreesd wordt voor verspreiding van radioactieve stoffen of voor verlies van
efficiëntie van de afscherming van de radioactieve bron, dient een verbodszone rond de
plaats van het ongeval afgebakend te worden.
Voor de niet dringende maatregelen, organiseert de aangestelde voor het vervoer het
tot stand komen van de interventiecoördinatie tussen de deskundige van de dienst
fysische controle en de voor het vervoer van radioactieve stoffen bevoegde overheid
(FANC).
Op deze wijze kan met de gepaste middelen een objectief beeld van de omvang van het
risico verkregen worden en kan de interventie op deskundige wijze gecoördineerd en
uitgevoerd worden.
4. Kennisgeving bij niet respecteren van de voorschriften
In de eerste plaats in het belang van zijn eigen veiligheid, wordt van een bestuurder
verwacht dat hij zijn aangestelde voor het vervoer inlicht van elke abnormale gebeurtenis
of vaststelling of vermoeden van het niet respecteren van de veiligheidsvoorschriften,
zelfs als die niet tot het strikte verantwoordelijkheidsdomein van de vervoerder behoren.
80.
HOOFDSTUK VIII: MAATREGELEN BIJ INCIDENT OF ONGEVAL.
Door het ADR wordt echter een heel specifieke procedure voorgeschreven wanneer het
gaat om criteria die de beperking van de blootstelling moeten garanderen van
beroepshalve blootgestelde werknemers, de bevolking en het leefmilieu. Het gaat hier
over beperkingen van het dosisdebiet en de besmettingslimieten waaraan colli en
voertuigen onderworpen zijn. In geval deze inbreuken tijdens het vervoer zelf worden
vastgesteld, eventueel door de bestuurder, dient de verantwoordelijke van het
vervoerbedrijf de voorgeschreven kennisgeving te doen. Deze kennisgeving dient te
resulteren in:
- onmiddellijke maatregelen die de gevolgen van de inbreuk moeten beperken;
- onderzoek naar oorzaak, omstandigheden en gevolgen;
- maatregelen die een herhaling dienen te voorkomen;
- informatie aan de betrokken bevoegde overheden over de oorzaken en de te
nemen corrigerende of preventieve maatregelen.
Deze kennisgeving dient zo snel mogelijk te gebeuren en is onmiddellijk en zonder
uitstel indien er blootstelling in noodsituatie heeft plaats gehad of bezig is.
5. Aangifte van incidenten en ongevallen
Bij elk ongeval of incident tijdens het laden, het vullen, het vervoer of het lossen met
belangrijke of mogelijks belangrijke gevolgen dient de belader, de vuller, de vervoerder
of de bestemmeling te rapporteren aan de betrokken bevoegde overheden volgens een
door het ADR vastgesteld standaardformulier.
Bij het vervoer van radioactieve stoffen gaat het hier in het bijzonder over ongevallen of
incidenten die aanleiding geven tot:
verspreiding van radioactieve stoffen buiten de verpakking
blootstelling waarbij de limieten werden overschreden die voor beroepshalve
blootgestelde werknemers en/of voor de bevolking zijn vastgesteld.
het vermoeden van een ernstige degradatie van één of meerdere veiligheidsfuncties
van het collo, te weten: insluiting van de radioactieve stoffen, stralingsafscherming,
thermische afscherming of kritikaliteitsveiligheid.
Deze aangifte heeft tot doel om op een gestandaardiseerde wijze gegevens met
betrekking tot gevolgen van ongevallen en incidenten te verzamelen met het oog op de
geregelde evaluatie van de effectiviteit van de reglementaire voorschriften en de
noodzaak tot aanvulling of wijziging.
81.
LIJST BIJLAGEN EN FIGUREN..
LIJST BIJLAGEN EN FIGUREN
Bijlage 1: tabel van Mendeljev.
Bijlage 2: vrijstellingslimieten.
Bijlage 3: algemene vergunning voor het vervoer van radioactieve stoffen over de weg.
Bijalge 4: uniform controledocument.
Bijlage 5: lijst UN nummers.
Bijlage 6: schriftelijke richtlijnen
Bijlage 7: identificatienummers voor het gevaar.
Bijlage 8: voorvoegsels voor eenheden.
Bijlage 9: verwittigingschema.
Figuur 1: gevaarsetiketten radioactieve stoffen.
Figuur 2: gevaarsetiketten alle klassen gevaarlijke goederen.
83.
BIJLAGE 1 TABEL VAN MENDELJEV.
Periodiek tabel van de elementen
IA
VIII A
Atoomnummer
1
H
Hydrogène
1.008
II A
Atoommassa
6
C
Carbon
e
12.01
2
He
Hélium
symbool
III A
IV A
VA
VI A
VII A
4.00
5
B
6
C
7
N
8
O
9
F
10
Ne
Nom
3
Li
4
Be
Lithium
Béryllium
Bore
Carbone
Azote
Oxygène
Fluor
Néon
6.94
11
Na
9.01
12
Mg
10.81
13
Al
12.01
14
Si
14.01
15
P
16.00
16
S
19.00
17
Cl
20.18
18
Ar
Sodium
Magnésium
Aluminium
Silicium
Phosphore
Soufre
Chlore
Argon
22.99
19
K
24.30
20
Ca
III B
21
Sc
26.98
31
Ga
28.09
32
Ge
30.97
33
As
32.06
34
Se
35.45
35
Br
39.95
36
Kr
Potassium
Calcium
39.10
37
Rb
40.08
38
Sr
Rubidium
85.47
55
Cs
IV B
22
Ti
VB
23
V
VI B
24
Cr
VII B
25
Mn
Scandium
Titane
44.96
39
Y
47.90
40
Zr
Vanadium
Chrome
Manganèse
Fer
Cobalt
Nickel
Cuivre
Zinc
Gallium
Germanium
Arsenic
Sélénium
Brome
Krypton
50.94
41
Nb
52.00
42
Mo
54.94
43
Tc
55.85
44
Ru
58.93
45
Rh
58.70
46
Pd
63.55
47
Ag
65.38
48
Cd
69.72
49
In
72.59
50
Sn
74.92
51
Sb
78.96
52
Te
79.90
53
I
83.80
54
Xe
Strontium
Yttrium
87.62
56
Ba
88.91
57
La
Zirconium
Niobium
Molybdène
Technécium
Ruthénium
Rhodium
Palladium
Argent
Cadmium
Indium
Etain
Antimoine
Tellure
Iode
Xénon
91.22
72
Hf
92.91
73
Ta
95.94
74
W
98.91
75
Re
101.07
76
Os
102.91
77
Ir
106.4
78
Pt
107.87
79
Au
112.41
80
Hg
114.82
81
Tl
118.69
82
Pb
121.75
83
Bi
127.60
84
Po
126.90
85
At
131.30
86
Rn
26
Fe
VIII B
27
Co
28
Ni
IB
29
Cu
II B
30
Zn
Césium
Barium
Lanthane
Hafnium
Tantale
Tungstène
Rhénium
Osmium
Iridium
Platine
Or
Mercure
Thallium
Plomb
Bismuth
Polonium
Astate
Radon
132.91
87
Fr
137.33
88
Ra
138.91
89
Ac
178.49
104
§
180.95
105
§
183.85
106
§
186.21
107
§
190.2
108
§
192.22
109
§
195.09
196.97
200.59
204.37
207.2
208.98
(209)
(210)
(222)
(261)
(262)
(263)
(264)
(265)
(267)
58
Ce
59
Pr
60
Nd
61
Pm
62
Sm
63
Eu
64
Gd
65
Tb
66
Dy
67
Ho
68
Er
69
Tm
70
Yb
71
Lu
Francium
Radium
Actinium
(223)
226.03
227.03
Lanthanides
Actinides
Cérium
Praséodyme
Néodyme
Prométhium
Samarium
Europium
Gadolinium
Terbium
Dysprosium
Holnium
Erbium
Thulium
Ytterbium
Lutétium
140.12
90
Th
140.91
91
Pa
144.24
92
U
(145)
93
Np
150.4
94
Pu
151.96
95
Am
157.25
96
Cm
158.93
97
Bk
162.50
98
Cf
164.93
99
Es
167.26
100
Fm
169.93
101
Md
173.04
102
No
174.97
103
Lr
Thorium
Protactinium
Uranium
Neptunium
Plutonium
Américium
Curium
Berkélium
Californium
Einsteinium
Fermium
Mendélévium
Nobélium
Lawrencium
232.04
231.04
238.03
237.05
(244)
(243)
(247)
(249)
(251)
(254)
(257)
(258)
(259)
(260)
84.
BIJLAGE 2: VRIJSTELLINGSLIMIETEN.
Nuclide
H-3
Be-7
C-14
O-15
F-18
Na-22
Na-24
Si-31
P-32
P-33
S-35
Cl-36
Cl-38
Ar-37
Ar-41
K-40
K-42
K-43
Ca-45
Ca-47
Sc-46
Sc-47
Sc-48
V-48
Cr-51
Mn-51
Mn-52
Mn-52m
Mn-53
Mn-54
Mn-56
Fe-52
Fe-55
Fe-59
Co-55
Co-56
Co-57
Co-58
Co-58m
Co-60
Co-60m
Co-61
Co-62m
Ni-59
Ni-63
Ni-65
Cu-64
Zn-65
Zn-69
Zn-69m
Ga-72
Ge-71
Hoeveelheid
(Bq)
109
107
107
109
106
106
105
106
105
108
108
106
105
108
109
106
106
106
107
106
106
106
105
105
107
105
105
105
109
106
105
106
106
106
106
105
106
106
107
105
106
106
105
108
108
106
106
106
106
106
105
108
Concentratie
(kBq/kg)
106
10³
104
10²
10
10
10
10³
10³
105
105
104
10
106
10²
10²
10²
10
104
10
10
10²
10
10
10³
10
10
10
104
10
10
10
104
10
10
10
10²
10
104
10
10³
10²
10
104
105
10
10²
10
104
10²
10
104
As-73
As-74
As-76
As-77
Se-75
Br-82
Kr-74
Kr-76
Kr-77
Kr-79
Kr-81
Kr-83m
Kr-85
Kr-85m
Kr-87
Kr-88
Rb-86
Sr-85
Sr-85m
Sr-87m
Sr-89
Sr-90 +
Sr-91
Sr-92
Y-90
Y-91
Y-91m
Y-92
Y-93
Zr-93 +
Zr-95
Zr-97 +
Nb-93m
Nb-94
Nb-95
Nb-97
Nb-98
Mo-90
Mo-93
Mo-99
Mo-101
Tc-96
Tc-96m
Tc-97
Tc-97m
Tc-99
Tc-99m
Ru-97
Ru-103
Ru-105
Ru-106 +
Rh-103m
Rh-105
Pd-103
107
106
105
106
106
106
109
109
109
105
107
1012
104
1010
109
109
105
106
107
106
106
104
105
106
105
106
106
105
105
107
106
105
107
106
106
106
105
106
108
106
106
106
107
108
107
107
107
107
106
106
105
108
107
108
10³
10
10²
10³
10²
10
10²
10²
10²
10³
104
105
105
10³
10²
10²
10²
10²
10²
10²
10³
10²
10
10
10³
10³
10²
10²
10²
10³
10
10
104
10
10
10
10
10
10³
10²
10
10
10³
10³
10³
104
10²
10²
10²
10
10²
104
10²
10³
85.
BIJLAGE 2: VRIJSTELLINGSLIMIETEN.
Pd-109
Ag-105
Ag-108m +
Ag-110m
Ag-111
Cd-109
Cd-115
Cd-115m
In-111
In-113m
In-114m
In-115m
Sn-113
Sn-125
Sb-122
Sb-124
Sb-125
Te-123m
Te-125m
Te-127
Te-127m
Te-129
Te-129m
Te-131
Te-131m
Te-132
Te-133
Te-133m
Te-134
I-123
I-125
I-126
I-129
I-130
I-131
I-132
I-133
I-134
I-135
Xe-131m
Xe-133
Xe-135
Cs-129
Cs-131
Cs-132
Cs-134m
Cs-134
Cs-135
Cs-136
Cs-137 +
Cs-138
Ba-131
Ba-140 +
La-140
106
106
106
106
106
106
106
106
106
106
106
106
107
105
104
106
106
107
107
106
107
106
106
105
106
107
105
105
106
107
106
106
105
106
106
105
106
105
106
104
104
1010
105
106
105
105
104
107
105
104
104
106
105
105
10³
10²
10
10
10³
104
10²
10³
10²
10²
10²
10²
10³
10²
10²
10
10²
10²
10³
10³
10³
10²
10³
10²
10
10²
10
10
10
10²
10³
10²
10²
10
10²
10
10
10
10
104
10³
10³
10²
10³
10
10³
10
104
10
10
10
10²
10
10
Ce-139
Ce-141
Ce-143
Ce-144 +
Pr-142
Pr-143
Nd-147
Nd-149
Pm-147
Pm-149
Sm-151
Sm-153
Eu-152
Eu-152m
Eu-154
Eu-155
Gd-153
Gd-159
Tb-160
Dy-165
Dy-166
Ho-166
Er-169
Er-171
Tm-170
Tm-171
Yb-175
Lu-177
Hf-181
Ta-182
W-181
W-185
W-187
Re-186
Re-188
Os-185
Os-191
Os-191m
Os-193
Ir-190
Ir-192
Ir-194
Pt-191
Pt-193m
Pt-197
Pt-197m
Au-198
Au-199
Hg-197
Hg-197m
Hg-203
Tl-200
Tl-201
Tl-202
106
107
106
105
105
106
106
106
107
106
108
106
106
106
106
107
107
106
106
106
106
105
107
106
106
108
107
107
106
104
107
107
106
106
105
106
107
107
106
106
104
105
106
107
106
106
106
106
107
106
105
106
106
106
10²
10²
10²
10²
10²
104
10²
10²
104
10³
104
10²
10
10²
10
10²
10²
10³
10
10³
10³
10³
104
10²
10³
104
10³
10³
10
10
10³
104
10²
10³
10²
10
10²
10³
10²
10
10
10²
10²
10³
10³
10²
10²
10²
10²
10²
10²
10
10²
10²
86.
BIJLAGE 2: VRIJSTELLINGSLIMIETEN.
Tl-204
Pb-203
Pb-210 +
Pb-212 +
Bi-206
Bi-207
Bi-210
Bi-212 +
Po-203
Po-205
Po-207
Po-210
At-211
Rn-220 +
Rn-222 +
Ra-223 +
Ra-224 +
Ra-225
Ra-226 +
Ra-227
Ra-228 +
Ac-228
Th-226 +
Th-227
Th-228 +
Th-229 +
Th-230
Th-231
Th-232sec
Th-234 +
Pa-230
Pa-231
Pa-233
U-230 +
U-231
U-232 +
U-233
U-234
U-235 +
U-236
U-237
U-238 +
U-238sec
U-239
U-240
U-240 +
Np-237 +
Np-239
Np-240
Pu-234
Pu-235
Pu-236
Pu-237
Pu-238
104
106
104
105
105
106
106
105
106
106
106
104
107
107
108
105
105
105
104
106
105
106
107
104
104
103
104
107
103
105
106
103
107
105
107
103
104
104
104
104
106
104
103
106
107
106
103
107
106
107
107
104
107
104
104
10²
10
10
10
10
10³
10
10
10
10
10
10³
104
10
10²
10
10²
10
10²
10
10
10³
10
1
1
1
10³
1
10³
10
1
10²
10
10²
1
10
10
10
10
10²
10
1
10²
10³
10
1
10²
10
10²
10²
10
10³
1
Pu-239
Pu-240
Pu-241
Pu-242
Pu-243
Pu-244
Am-241
Am-242
Am-242m +
Am-243 +
Cm-242
Cm-243
Cm-244
Cm-245
Cm-246
Cm-247
Cm-248
Bk-249
Cf-246
Cf-248
Cf-249
Cf-250
Cf-251
Cf-252
Cf-253
Cf-254
Es-253
Es-254
Es-254m
Fm-254
Fm-255
104
103
105
104
107
104
104
106
104
103
105
104
104
103
103
104
103
106
106
104
103
104
103
104
105
103
105
104
106
107
106
1
1
10²
1
10³
1
1
10³
1
1
10²
1
10
1
1
1
1
10³
10³
10
1
10
1
10
10²
1
10²
10
10²
104
10³
87.
BIJLAGE 3: ALGEMENE VERGUNNING VOOR HET VERVOER VAN RADIOACTIEVE STOFFEN OVER DE
WEG.
ALGEMENE VERGUNNING VOOR HET VERVOER VAN RADIOACTIEVE
STOFFEN OF TOESTELLEN DIE ER BEVATTEN
RIS/7A.
Het Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle,
Gelet op de wet van 15 april 1994 betreffende de bescherming van de bevolking en
het leefmilieu tegen de uit ioniserende stralingen voortspruitende gevaren en
betreffende het Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle inzonderheid artikel 18;
Gelet op het Koninklijk besluit van 20 juli 2001 houdende algemeen reglement op de
bescherming van de bevolking, van de werknemers en het leefmilieu tegen het
gevaar van de ioniserende stralingen, inzonderheid hoofdstuk VII;
Gelet op het Europees Verdrag voor het internationaal vervoer van gevaarlijke
goederen over de weg (ADR);
Gelet op de aanvraag tot het bekomen van een algemene vergunning voor het
vervoer van radioactieve stoffen of toestellen die er bevatten, ingediend op
door
en de bijkomende inlichtingen verstrekt op
;
Overwegende dat er voldaan is aan de bepalingen van artikel 58.2 van het Koninklijk
besluit van 20 juli 2001 houdende algemeen reglement op de bescherming van de
bevolking, van de werknemers en het leefmilieu tegen het gevaar van de ioniserende
stralingen;
Beslist :
Artikel 1.- De algemene vergunning voor het vervoer van radioactieve stoffen,
uitgezonderd het radioactieve afval, wordt toegekend aan
, voor het vervoer
over de weg, tijdens de periode van
tot
,dat beantwoordt aan de
volgende karakteristieken:
− Traject:
−
Bron:
−
Activiteit:
−
Verpakking:
;
;
;
;
88.
BIJLAGE 3: ALGEMENE VERGUNNING VOOR HET VERVOER VAN RADIOACTIEVE STOFFEN OVER DE
WEG.
Per vervoer is de totale activiteit beperkt tot
Het totaal aantal colli beperkt tot
Elk in België ingeschreven voertuig dat wordt gebruikt voor het vervoer van de
omschreven radioactieve stoffen, moet worden voorzien van een visueel signaal aan
het dashboard, of van een auditief signaal dat hoorbaar is in de bestuurdersruimte,
dat in werking treedt wanneer de motor wordt gestart terwijl de deuren van de
laadruimte niet of onvolledig zijn gesloten.
Dit signaal kan alleen worden onderbroken door het sluiten van de deuren.
Etiketten :
Artikel 2.- De voorschriften van het reglement voor het vervoer van radioactieve
stoffen, dat in 2005 door de Internationale organisatie voor Atoomenergie (IAEA)
werd uitgegeven , die betrekking hebben op het collo en op de verpakking, moeten
nageleefd worden.
Artikel 3.- Elk collo moet worden voorzien van tenminste twee etiketten
overeenkomstig de bepalingen van het reglement voor het vervoer van radioactieve
stoffen, dat in 2005 door de Internationale organisatie voor Atoomenergie (IAEA)
werd uitgegeven. De etiketten zullen op twee tegenover elkaar gelegen buitenzijden
van het collo worden aangebracht.
Artikel 4.- Elk voertuig dat radioactieve stoffen bevat, behalve de niet in België
ingeschreven voertuigen die enkel uitgezonderde colli bevatten, moet langs beide
opstaande zijden en langs de achterkant, telkens langs de buitenkant van het
voertuig, een etiket dragen overeenkomstig het model dat is opgenomen in het
Europees Verdrag betreffende het internationaal vervoer van gevaarlijke goederen
over de weg (ADR). Daarenboven dient elk voertuig dat radioactieve stoffen bevat,
behalve de voertuigen die enkel uitgezonderde colli bevatten, aan de voorzijde en
aan de achterzijde van het voertuig een rechthoekig, retroflecterend oranje schild te
dragen, volgens de bepalingen van het ADR. Deze etiketten mogen geenszins
aanwezig blijven wanneer de verpakkingen die radioactieve stoffen bevatten, zijn
afgeladen.
Stralingsbescherming :
Artikel 5.- In de stuurruimte van een in België ingeschreven voertuig mag het
dosistempo nooit hoger zijn dan 0,02 mSv/u. Wanneer het dosistempo gelijk is aan
of groter is dan 2,5 µSv/u moeten de bestuurder en de eventuele begeleider de
gepaste dosismeter dragen.
Artikel 6.- De stralingsdosis mag op ieder bereikbaar punt van het buitenoppervlak
van het voertuig, in normale vervoersomstandigheden, niet groter zijn dan 2 mSv/u,
tenzij dit anders wordt vermeld in artikel 1. De som van de transportindices die
werden vermeld op de etiketten die zijn aangebracht op de colli, mag niet groter zijn
dan 50.
89.
BIJLAGE 3: ALGEMENE VERGUNNING VOOR HET VERVOER VAN RADIOACTIEVE STOFFEN OVER DE
WEG.
Artikel 7.- Alle voertuigen die worden gebruikt voor het vervoer van radioactieve
stoffen moeten tenminste om het jaar worden gecontroleerd door de ingerichte
dienst voor fysische controle. De resultaten van de controlemetingen en de gedane
vaststellingen moeten worden bijgehouden in een register zoals voorzien in artikel
23.2 van het K.B. van 20 juli 2001 houdende algemeen reglement op de
bescherming van de bevolking, van de werknemers en het leefmilieu tegen het
gevaar van de ioniserende stralingen.
Laden en lossen :
Artikel 8.- De verschillende colli die de lading van de radioactieve stoffen omvat,
moeten degelijk worden vastgemaakt in het voertuig en onderling worden vastgezet,
zodat elke verplaatsing van de colli ten opzichte van elkaar en van de zijwanden van
het voertuig wordt voorkomen.
Artikel 9.- De laadruimte moet volledig afgesloten zijn van de stuurruimte en moet
gemakkelijk te ontsmetten zijn.
Het is aan het bij het vervoer betrokken personeel verboden een verpakking die
radioactieve stoffen bevat te openen gedurende de laad- en losoperaties en
gedurende het vervoer.
Artikel 10.- De motor van het voertuig moet worden stilgelegd gedurende het
laden en afladen.
Het is verboden te roken gedurende de behandeling van de colli en in de laadruimte
van het geladen voertuig.
Artikel 11.- Het is verboden voedingswaren, geneesmiddelen (uitgezonderd de
radiofarmaceutische producten), chemische producten, andere gevaarlijke goederen
(zoals gedefinieerd in het Europees Verdrag betreffend het vervoer van gevaarlijke
goederen over de weg (ADR) en de bijlagen A en B), en/of fotografisch materiaal in
de laadruimte van het voertuig te laden samen met de radioactieve stoffen.
Daarenboven zal, wanneer de radioactieve stoffen niet in speciale vorm zijn of zich
niet bevinden in een verpakking van type B, geen enkel niet radioactief voorwerp
worden geladen, uitgezonderd het materiaal dat eventueel vereist is voor het laden
en afladen van de colli die radioactieve stoffen bevatten en de voorwerpen die zijn
voorzien in artikel 16 van deze vergunningsakte.
Artikel 12.- De geladen laadruimte moet worden vergrendeld en de vervoerde colli
moeten op een of andere wijze beveiligd worden tegen elk ongeoorloofd afladen.
Ongeval en voorval :
Artikel 13.- Onverminderd de bepalingen van de artikelen 60 en 66.2. van het
algemeen reglement op de bescherming van de bevolking, van de werknemers en
het leefmilieu tegen het gevaar van de ioniserende stralingen, zal de
vergunninghouder het Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle onverwijld
verwittigen wanneer zich een incident of ongeval voordoet gedurende het vervoer.
90.
BIJLAGE 3: ALGEMENE VERGUNNING VOOR HET VERVOER VAN RADIOACTIEVE STOFFEN OVER DE
WEG.
Wanneer na het afladen van het voertuig wordt vermoed of vastgesteld dat een collo
een gedeelte van zijn inhoud verloor, moet de ingerichte dienst voor fysische
controle hierover onverwijld worden ingelicht.
Het voertuig moet zo spoedig mogelijk en in ieder geval vóór het herladen,
schoongemaakt worden onder leiding van deze dienst, waarna deze een attest
aflevert waarin gesteld wordt dat het voertuig niet besmet is. Dit attest moet
bijgehouden worden in een register zoals vermeld in artikel 1 van deze vergunning.
Artikel 14.- De bestuurder van ieder voertuig moet beschikken over schriftelijke
richtlijnen die gevolgd moeten worden bij ieder incident of ongeval dat zich voordoet
tijdens het vervoer, krachtens de bepalingen van het ADR.
Algemeen :
Artikel 15.- Er mogen geen andere personen dan deze die vereist zijn bij het
vervoer van de radioactieve stoffen, aanwezig zijn in het voertuig dat hiervoor
gebruikt wordt.
Artikel 16.- Elk voertuig dat gebruikt wordt voor het vervoer van radioactieve
stoffen, moet uitgerust zijn met twee gepaste draagbare toestellen voor
brandbestrijding, een klemblok met afmetingen aangepast aan de diameter van de
wielen en aan de massa van het voertuig, twee waarschuwingstekens die op zichzelf
kunnen rechtstaan en voor ieder lid van de bemanning een fluorescerende
draagband of vest en een zaklamp. Tevens dient de uitrusting voor het uitvoeren van
de schriftelijke richtlijnen aanwezig te zijn in het voertuig.
Artikel 17.- Gedurende voorziene haltes en bij noodzakelijke haltes zal het voertuig
gestationeerd worden volgens de bepalingen van het ADR. In ieder geval mag het
voertuig niet onbewaakt of ongesloten achtergelaten worden. De handrem moet
steeds gebruikt worden.
Artikel 18.- Een afschrift van deze vergunning moet zich tijdens het vervoer van de
in 0 genoemde radioactieve stoffen in het hiervoor gebruikte voertuig bevinden.
Daarenboven dient een bewijs aanwezig te zijn dat een verzekering afgesloten werd
die de operaties verbonden aan deze vergunning afdekt, evenals alle andere
documenten die door het ADR geviseerd worden.
Artikel 19.- Alle andere bepalingen van het ADR, die niet in deze vergunning
opgenomen werden en die de radioactieve stoffen niet uitsluiten, zijn eveneens van
toepassing voor het vervoer van radioactieve stoffen.
Artikel 20.- De vergunninghouder zal het Federaal Agentschap voor Nucleaire
Controle onverwijld op de hoogte brengen van elke wijziging aan de naam en adres
van de begunstigde evenals van de zaakwaarnemers van de firma.
Daarenboven zal hij dit, bij het herinrichten van de dienst voor fysische controle,
samen met de reden van deze herinrichting, onmiddellijk mededelen aan het
Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle. Bij de melding moet deze
heringerichte dienst zijn akkoord bevestigen voor het uitvoeren van de fysische
controle.
91.
BIJLAGE 3: ALGEMENE VERGUNNING VOOR HET VERVOER VAN RADIOACTIEVE STOFFEN OVER DE
WEG.
Artikel 21.- Deze vergunning mag voor geen enkel gebruik aan derden
doorgegeven worden, tenzij dit gebruik uitsluitend informatie beoogt. In dit geval zal
de houder erop toezien dat de reden waartoe een afschrift gegeven wordt, duidelijk
vermeld is op dit afschrift.
Van alle gemaakte afschriften en hun aantallen moet de vergunninghouder een
register bijhouden. Hierin zijn ten minste vermeld : vergunningnummer, datum van
het doorgeven van het gekruiste afschrift, de reden die als kruising vermeld werd en
de naam van de onderneming en/of van de persoon waaraan het afschrift gegeven
werd.
Artikel 22.- De aanvraag tot het bekomen van een verlenging van deze vergunning
moet ingediend worden bij het Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle ten
minste één maand en maximum 2 maanden vóór de vervaldatum van deze
vergunning.
Opgemaakt te Brussel op
in 2 exemplaren waarvan er één bewaard wordt op het Federaal Agentschap voor
Nucleaire Controle.
De Directeur-generaal,
92.
BIJLAGE 4: UNIFORM CONTROLEDOCUMENT.
ROYAUME DE BELGIQUE
KONINKRIJK BELGIE
CONTRÔLE ADR
ADR CONTROLE
1.
Lieu de contrôle / Plaats van controle : ……………………………………...………………….………....
3.
________
2.
Date / Datum : ……………………...………………………….……
4.
Marque de nationalité et numéro d’immatriculation du véhicule / Nationaliteitskenmerk en inschrijvingsnummer van het
voertuig : …………………..…...…………………….…...
Heure / Tijd :………...………
5.
Marque de nationalité et numéro d’immatriculation de la remorque - semi-remorque / Nationaliteitskenmerk en
inschrijvingsnummer aanhanger – oplegger :……………………..….
6.
Entreprise effectuant le transport - adresse / Onderneming die het vervoer uitvoert en adres : ……….………..………
……………………………………………………………………………………………………………………………...…..……………….
7.
Conducteur – convoyeur / Chauffeur – bijrijder : .…………………………………………….…………………………….…………………
8.
Expéditeur, adresse, lieu du chargement / Afzender, adres, plaats van laden : ………………………………………...……………….
……………………………………………………………………………………………………...……………………..…….……………….
9.
Destinataire, adresse, lieu du déchargement / Ontvanger, adres, plaats van lossen : …………………………..……………………
10. Quantité totale de marchandises dangereuses par unité de transport / Totale hoeveelheid gevaarlijke goederen per
vervoerseenheid : ……………………………………………………………………………………………………………………………....…………………..
11. Limite de quantité ADR 1.1.3.6 dépassée? / Maximale hoeveelheid van ADR 1.1.3.6 overschreden?:
non / nee
oui / ja
12. Mode de transport / Wijze van vervoer:
citerne / tank
vrac / bulk
colis / collo
Contrôlé
Infraction relevée
Gecontroleerd Inbreuk vastgesteld
Sans objet
Niet van
toepassing
Documents de bord / Documenten in het voertuig
13. Document de transport / Vervoersdocument :
14. Consignes écrites / Schriftelijke instructies :
15. Accord bilatéral-multilatéral - autorisation nationale /
Bilaterale-multilaterale overeenkomst - nationale vergunning :
16. Certificat d’agrément des véhicules /
Certificaat van goedkeuring van de voertuigen :
17. Certificat de formation du conducteur / Opleidingscertificaat van de chauffeur: 18. Marchandise autorisée pour le transport / Goederen mogen worden vervoerd : 19. Véhicule autorisé pour les marchandises transportées /
Goederen mogen met het voertuig worden vervoerd :
20. Dispositions relatives au mode de transport (en vrac, en colis, en citerne /
Bepalingen inzake wijze van vervoer (bulk, collo, tank) :
Opération de transport / Vervoersoperatie
21. Interdiction de chargement en commun / Verbod gecombineerde lading :
22. Chargement, arrimage de la charge et manutention /
Beladen en vastzetten van de vracht en behandeling:
23. Fuite de marchandises ou endommagement de colis /
Lekkage van goederen of beschadiging van collo:
24. Numéro ONU colis-citerne (ADR 6) / UN kenmerk colli-tank (ADR 6):
25. Marquage (ex. n°ONU) et étiquetage des colis (ADR 5.2)/
Kenmerking (bv. UN-nr.) en etikettering collo (ADR 5.2) :
26. Placardage des citernes-véhicules (ADR 5.3.1) /
Grote etiketten op tank-voertuig (ADR 5.3.1) :
27. Marquage véhicule-unité de transport (panneau orange, température élevée)
(ADR 5.3.2-3) / Kenmerking voertuig-vervoerseenheid
(oranje bord, verwarmde stoffen) (ADR 5.3.2-3) :
Equipements du véhicule / Uitrusting van het voertuig
28. Equipements de sécurité d’usage général indiqués dans l’ADR /
93.
BIJLAGE 4: UNIFORM CONTROLEDOCUMENT.
Algemene in het ADR gespecificeerde veiligheidsuitrusting :
29. Equipements adaptés aux marchandises transportées /
Uitrusting afhankelijk van de vervoerde goederen :
30. Autres équuipements indiqués dans les consignes de sécurité /
Andere in de schriftelijke instructies gespecificeerde uitrusting :
31. Extincteurs(s) d’incendie / Brandblusser(s) :
Cat II
Cat III
39. Catégorie du risque le plus grave de l’infraction relevée /
Ernstigste risicocategorie van eventuele vastgestelde inbreuken :
Cat I
40. Remarques / Opmerkingen : …………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
41. Autorité-agent ayant effectué le contrôle / Instantie-functionaris die de inspectie heeft uitgevoerd :
………………………………………..
94.
BIJLAGE 4: UNIFORM CONTROLEDOCUMENT.
Risicocategorie I
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
14.
15.
16.
17.
18.
19.
de gevaarlijke goederen mogen niet worden vervoerd;
lekkage van gevaarlijke stoffen;
vervoer via een verboden vervoerwijze of met een ongeschikt vervoermiddel;
bulkvervoer in een container die qua constructie niet geschikt is;
vervoer in een voertuig zonder adequaat goedkeuringscertificaat;
het voertuig voldoet niet langer aan de goedkeuringsnormen en levert een direct gevaar op (anders
ingedeeld in risicocategorie II);
er wordt een niet-goedgekeurde verpakking gebruikt;
de verpakking voldoet niet aan de verpakkingsinstructie die van toepassing is;
er wordt niet voldaan aan de speciale bepalingen voor gezamenlijke verpakking;
er wordt niet voldaan aan de voorschriften inzake beladen en vastzetten;
er wordt niet voldaan aan de voorschriften inzake het gezamenlijk laden van colli;
er wordt niet voldaan aan de voorschriften inzake de maximaal toelaatbare vulling van tanks of colli;
er wordt niet voldaan aan de voorschriften inzake de beperking van de hoeveelheden die in één
vervoerseenheid mogen worden vervoerd;
vervoer van gevaarlijke goederen zonder vermelding van hun aanwezigheid (bijvoorbeeld documenten,
kenmerking en etikettering van de colli, grote etiketten en kenmerking op het voertuig, …);
vervoer zonder grote etiketten en kenmerking op het voertuig;
er ontbreekt informatie over de stof die wordt vervoerd waardoor kan worden vastgesteld of er sprake
is van een inbreuk van risicocategorie I (bijvoorbeeld UN-nummer, correcte vervoersnaam,
verpakkingsgroep, …);
de chauffeur heeft geen geldig certificaat van een beroepsopleiding;
er wordt vuur of een onbeschermde lamp gebruikt;
het rookverbod wordt niet in acht genomen.
Risicocategorie II
1. de vervoerseenheid bestaat uit meer dan een aanhanger/oplegger;
2. het voertuig voldoet niet langer aan de goedkeuringsnormen maar levert geen direct gevaar op;
3. het voertuig bevat geen operationele brandblusser, zoals vereist; een brandblusser kan nog als
operationeel worden beschouwd als alleen de voorgeschreven verzegeling en/of de vervaldatum
ontbreken; dit gaat echter niet op als duidelijk zichtbaar is dat de brandblusser niet langer operationeel
is, bijvoorbeeld als de drukmeter op 0 staat;
4. het voertuig bevat niet de uitrusting die krachtens het ADR of de schriftelijke instructies vereist is;
5. er is niet voldaan aan de beproeving- en inspectiedata en gebruiksperiode voor verpakkingen, IBC’s of
grote verpakkingen;
6. er worden colli met een beschadigde verpakking, IBC of grote verpakking of beschadigde ongereinigde
lege verpakkingen vervoerd;
7. vervoer van verpakte goederen in een container die qua constructie niet geschikt is;
8. de tanks/tankcontainers (ook als ze leeg en ongereinigd zijn) zijn niet correct gesloten;
9. vervoer van een combinatieverpakking met een buitenverpakking die niet correct gesloten is;
10. onjuiste etikettering, kenmerking of grote etiketten;
11. er zijn geen schriftelijke instructies in overeenstemming met het ADR of de schriftelijke instructies
hebben geen betrekking op de vervoerde goederen;
12. het voertuig staat niet onder afdoende toezicht of is niet juist geparkeerd.
Risicocategorie III
1. de omvang van grote etiketten of etiketten of de grootte van letters, cijfers of symbolen op grote
etiketten of etiketten voldoet niet aan de voorschriften;
2. in de documentatie voor het vervoer ontbreekt andere informatie dan onder risicocategorie I (punt 16)
wordt vermeld;
3. het opleidingscertificaat bevindt zich niet in het voertuig, maar er zijn gegevens waaruit blijkt dat de
chauffeur dit wel heeft.
.
95.
BIJLAGE 5 LIJST UN-NUMMERS EN BENAMINGEN
Uitgezonderde colli
UN 2908
RADIOACTIEVE
VERPAKKING
STOFFEN,
VRIJGESTELD
COLLO
–
LEGE
UN 2909
RADIOACTIEVE STOFFEN, VRIJGESTELD COLLO – INDUSTRIËLE
VOORWERPEN VAN NATUURLIJK URAAN of VAN VERARMD
URAAN of VAN NATUURLIJK THORIUM
UN 2910
RADIOACTIEVE STOFFEN, VRIJGESTELD COLLO – BEPERKTE
HOEVEELHEID STOF
UN 2911
RADIOACTIEVE
STOFFEN,
VRIJGESTELD
INSTRUMENTEN of INDUSTRIELE VOORWERPEN
COLLO
–
Radioactieve stoffen met geringe specifieke activiteit
UN 2912
RADIOACTIEVE STOFFEN MET GERINGE SPECIFIEKE ACTIVITEIT
(LSA-I), niet splijtbaar of splijtbaar, vrijgesteld
UN 3321
RADIOACTIEVE STOFFEN MET GERINGE SPECIFIEKE ACTIVITEIT
(LSA-II), niet splijtbaar of splijtbaar, vrijgesteld
UN 3322
RADIOACTIEVE STOFFEN MET GERINGE SPECIFIEKE ACTIVITEIT
(LSA-III), niet splijtbaar of splijtbaar, vrijgesteld
UN 3324
RADIOACTIEVE STOFFEN MET GERINGE SPECIFIEKE ACTIVITEIT
(LSA-II), SPLIJTBAAR
UN 3325
RADIOACTIEVE STOFFEN MET GERINGE SPECIFIEKE ACTIVITEIT
(LSA-III), SPLIJTBAAR
Voorwerpen met besmetting aan het oppervlak
UN 2913
RADIOACTIEVE STOFFEN, VOORWERPEN MET BESMETTING AAN
HET OPPERVLAK (SCO-I of SCO-II), niet splijtbaar of splijtbaar,
vrijgesteld
UN 3326
RADIOACTIEVE STOFFEN, VOORWERPEN MET BESMETTING AAN
HET OPPERVLAK (SCO-I of SCO-II), SPLIJTBAAR
Colli van type A
UN 2915
RADIOACTIEVE STOFFEN IN COLLO VAN TYPE A, niet in speciale
toestand, niet splijtbaar of splijtbaar, vrijgesteld
UN 3327
RADIOACTIEVE STOFFEN IN COLLO VAN TYPE A, SPLIJTBAAR,
niet in speciale toestand
UN 3332
RADIOACTIEVE STOFFEN IN COLLO VAN TYPE A, IN SPECIALE
TOESTAND, niet splijtbaar of splijtbaar, vrijgesteld
UN 3333
RADIOACTIEVE STOFFEN IN COLLO VAN TYPE A, IN SPECIALE
TOESTAND, SPLIJTBAAR
96.
BIJLAGE 5 LIJST UN-NUMMERS EN BENAMINGEN
Colli van type B(U)
UN 2916
RADIOACTIEVE STOFFEN IN COLLO VAN TYPE B(U), niet
splijtbaar of splijtbaar, vrijgesteld
UN 3328
RADIOACTIEVE STOFFEN IN COLLO VAN TYPE B(U), SPLIJTBAAR
Colli van type B(M)
UN 2917
RADIOACTIEVE STOFFEN IN COLLO VAN TYPE B(M), niet
splijtbaar of splijtbaar, vrijgesteld
UN 3329
RADIOACTIEVE STOFFEN IN COLLO VAN TYPE B(M), SPLIJTBAAR
Colli van type C
UN 3323
RADIOACTIEVE STOFFEN IN COLLO VAN TYPE C, niet splijtbaar of
splijtbaar, vrijgesteld
UN 3330
RADIOACTIEVE STOFFEN IN COLLO VAN TYPE C, SPLIJTBAAR
Speciale overeenkomst
UN 2919
RADIOACTIEVE STOFFEN, VERVOERD OP GROND VAN EEN
SPECIALE REGELING, niet splijtbaar of splijtbaar, vrijgesteld
UN 3331
RADIOACTIEVE STOFFEN, VERVOERD OP GROND VAN EEN
SPECIALE REGELING, SPLIJTBAAR
Uraniumhexafluoride
UN 2977
RADIOACTIEVE STOFFEN, URANIUMHEXAFLUORIDE, SPLIJTBAAR
UN 2978
RADIOACTIEVE
STOFFEN,
URANIUMHEXAFLUORIDE,
splijtbaar of splijtbaar, vrijgesteld
niet
97.
BIJLAGE 6 SCHIFTELIJKE RICHTLIJNEN
SCHRIFTELIJKE RICHTLIJNEN
Te nemen maatregelen in geval van een ongeval of een noodsituatie
Bij een ongeval of een noodsituatie die tijdens het vervoer kan optreden moeten de
bemanningsleden van het voertuig de volgende maatregelen nemen, indien dit mogelijk is en
zonder risico kan gebeuren :
– het remsysteem in werking stellen, de motor afzetten en de batterij uitschakelen
door het openen van de batterijschakelaar indien er een voorhanden is ;
– ontstekingsbronnen vermijden, in het bijzonder niet roken of om het even welk
elektrisch toestel aanzetten ;
– de gepaste interventiediensten op de hoogte stellen, waarbij zoveel mogelijk
informatie over het incident of ongeval en over de erbij betrokken stoffen gegeven
wordt ;
– de fluorescerende jak of het fluorescerend kledingstuk aantrekken en de
waarschuwingstekens die uit zichzelf rechtop kunnen staan op de geëigende
manier plaatsen ;
– de vervoerdocumenten ter beschikking houden van de hulpdiensten bij hun
aankomst ;
– niet in de gemorste stoffen lopen of ze aanraken, en vermijden om de
uitwasemingen, de rook, het stof en de damp in te ademen door boven de wind te
blijven ;
– waar dit mogelijk is en zonder risico kan gebeuren, de brandblussers gebruiken
om een begin van brand in de banden, de remmen of het motorcompartiment te
blussen ;
– de bemanningsleden van het voertuig mogen niet proberen om branden in de
laadcompartimenten te bestrijden ;
– waar dit mogelijk is en zonder risico kan gebeuren, gebruik maken van de
uitrusting aan boord om het weglekken van stoffen in het aquatisch milieu of in
het rioolstelsel te verhinderen en om lekkages op te vangen ;
– de nabijheid van het ongeval of van de noodsituatie verlaten, de andere personen
ter plaatse aansporen
om zich te verwijderen en het advies van de
interventiediensten opvolgen ;
– elk bezoedeld kledingstuk en elke bezoedelde beschermingsuitrusting na gebruik
uittrekken en er zich op een veilige manier van ontdoen.
98.
BIJLAGE 6 SCHIFTELIJKE RICHTLIJNEN
Bijkomende inlichtingen voor de bemanningsleden van de voertuigen
betreffende de gevaarseigenschappen van de gevaarlijke goederen per
klasse
en betreffende de te nemen maatregelen in functie van de overheersende
omstandigheden
Gevaarsetiketten en grote
Gevaarseigenschappen
Bijkomende inlichtingen
(1)
(2)
(3)
Ontplofbare stoffen en voorwerpen
Kunnen een brede waaier van eigenschappen en
effecten vertonen, zoals massale detonatie,
scherfwerking, brand/intense warmteflux,
vorming van verblindend licht, luid lawaai of rook.
Gevoelig voor schokken en/of stoten en/of
warmte.
etiketten
1
1.5
1.6
Dekking zoeken en wegblijven van vensters.
Ontplofbare stoffen en voorwerpen
Licht risico op ontploffing en brand.
Dekking zoeken.
1.4
Brandbare gassen
Risico op brand.
Risico op ontploffing.
Kan onder druk staan.
Risico op verstikking.
Kan brand– en/of vrieswonden veroorzaken.
De houders kunnen ontploffen onder invloed van
de warmte.
2.1
Dekking zoeken.
Wegblijven uit laaggelegen gebieden.
Niet brandbare, niet giftige gassen
Risico op verstikking.
Kan onder druk staan.
Kan vrieswonden veroorzaken.
De houders kunnen ontploffen onder invloed van
de warmte.
Dekking zoeken.
Wegblijven uit laaggelegen gebieden.
2.2
Giftige gassen
Kan onder druk staan.
Kan brand– en/of vrieswonden veroorzaken.
De houders kunnen ontploffen onder invloed van
de warmte.
2.3
Brandbare vloeistoffen
3
3
Risico op vergiftiging.
Risico op brand.
4
4.1
Wegblijven uit laaggelegen gebieden.
Dekking zoeken.
Risico op ontploffing.
De houders kunnen ontploffen onder invloed van
de warmte.
Wegblijven uit laaggelegen gebieden.
Verhinderen dat weglekkende stoffen in het
aquatisch milieu of in het rioolstelsel
terechtkomen.
Risico op brand. Brandbaar of ontvlambaar, kan
ontstoken worden door warmte, vonken of
vlammen.
Kan zelfontledende stoffen bevatten die onderhevig kunnen zijn aan een exothermische ontbinding onder invloed van warmtetoevoer, contact
met andere stoffen (zuren, verbindingen van
zware metalen of aminen), wrijving of schokken.
Dit kan resulteren in de ontwikkeling van
schadelijke en brandbare gassen of dampen.
De houders kunnen ontploffen onder invloed van
de warmte.
Verhinderen dat weglekkende stoffen in het
aquatisch milieu of in het rioolstelsel
terechtkomen.
3
Brandbare vaste stoffen, zelfontledende
stoffen en ontplofbare stoffen in niet
explosieve toestand
Het ontsnappingsmasker voor noodgevallen
gebruiken.
Dekking zoeken.
Voor zelfontbranding vatbare stoffen
4
Risico op spontane ontbranding indien de
verpakkingen beschadigd worden of inhoud
gemorst wordt.
Kan hevig met water reageren.
4.2
99.
BIJLAGE 6 SCHIFTELIJKE RICHTLIJNEN
Stoffen die in contact met water brandbare
gassen ontwikkelen
Risico op brand en ontploffing in contact met
water.
Gemorste stoffen moeten afgedekt worden om
contact met water te vermijden.
4
4
4.3
Gevaarsetiketten en grote
Gevaarseigenschappen
Bijkomende inlichtingen
(2)
(3)
etiketten
(1)
Oxiderende stoffen
5.1
Risico op ontbranding en ontploffing.
Risico op een hevige reactie in contact met
brandbare stoffen.
Menging met brandbare of gemakkelijk
ontbrandbare stoffen vermijden (bijvoorbeeld
zaagsel).
Risico op een exothermische ontbinding in
geval van hoge temperaturen, contact met
andere stoffen (zuren, verbindingen van zware
metalen of aminen), wrijving of schokken. Dit
kan resulteren in de ontwikkeling van
schadelijke en brandbare gassen of dampen.
Menging met brandbare of gemakkelijk
ontbrandbare stoffen vermijden (bijvoorbeeld
zaagsel).
5.1
Organische peroxides
5.2
5.2
5.2
Giftige stoffen
Risico op vergiftiging.
Risico voor het aquatisch milieu en de afvoerstelsels voor afvalwater.
Het ontsnappingsmasker voor noodgevallen
gebruiken.
6.1
Infectueuze stoffen (besmettelijke stoffen)
Risico op infectie.
Risico voor het aquatisch milieu en de afvoerstelsels voor afvalwater.
6.2
Radioactieve stoffen
7A
7B
Risico op opname en uitwendige bestraling.
De duur van de blootstelling beperken.
RADIOACTIVE
7
7C
7D
Splijtstoffen
Risico op een nucleare kettingreactie.
7E
Bijtende stoffen (corrosieve stoffen)
Risico op brandwonden.
Kunnen hevig reageren met elkaar, met water
of met andere stoffen.
Risico voor het aquatisch milieu en de afvoerstelsels voor afvalwater.
Verhinderen dat weglekkende stoffen in het
aquatisch milieu of in het rioolstelsel
terechtkomen.
8
Diverse gevaarlijke stoffen en voorwerpen
Risico op brandwonden.
Risico op brand.
Risico op ontploffing.
9
Risico voor het aquatisch milieu en de afvoerstelsels voor afvalwater.
Verhinderen dat weglekkende stoffen in het
aquatisch milieu of in het rioolstelsel
terechtkomen.
100.
BIJLAGE 6 SCHIFTELIJKE RICHTLIJNEN
OPMERKINGEN :
1.
Voor de gevaarlijke goederen met meerdere gevaren en voor
de gezamenlijke ladingen dienen de voorschriften van elke pertinente rubriek nageleefd te
worden.
2. De hierboven vermelde bijkomende inlichtingen mogen aangepast
worden om rekening te houden met de klassen van de gevaarlijke goederen en de middelen
die gebruikt worden om ze te vervoeren.
101.
BIJLAGE 6 SCHIFTELIJKE RICHTLIJNEN
Uitrusting voor persoonlijke en algemene bescherming tijdens het
uitvoeren van algemene maatregelen en noodmaatregelen met betrekking
tot specifieke gevaren, die zich aan boord van het voertuig moet bevinden
overeenkomstig afdeling 8.1.5 van het ADR
De volgende uitrusting dient zich aan boord van de transporteenheid te bevinden
voor alle gevaarsetiketnummers:
– één stopblok (wielkeg) per voertuig, waarvan de afmetingen aan het gewicht van
het voertuig en de doorsnede van de wielen aangepast zijn;
– twee waarschuwingstekens die uit zichzelf rechtop kunnen staan;
– oogspoelvloeistof ; en
voor elk lid van de bemanning
– een fluorescerend jak of kledingstuk (bijvoorbeeld zoals die beschreven in de
Europese norm EN 471) ;
– een draagbaar verlichtingsapparaat ;
– een paar veiligheidshandschoenen ; en
– een oogbescherming (bijvoorbeeld een veiligheidsbril).
Bijkomende uitrusting voorgeschreven voor bepaalde klassen:
– een ontsnappingsmasker voor noodgevallen b voor elk lid van de bemanning dient
zich aan boord van het voertuig te bevinden voor gevaarsetiketnummers 2.3 of
6.1 ;
– een schop c ;
– een rioolafdichting c ;
–
een opvangreservoir uit kunststof c ;
b
Bijvoorbeeld een ontsnappingsmasker voor noodgevallen met een gecombineerde gas/stoffilter van het
type A1B1E1K1-P1 of A2B2E2K2-P2 dat gelijkaardig is aan dat beschreven in de norm EN 141.
c
Enkel vereist voor gevaarsetiketnummers 3, 4.1, 4.3, 8 en 9.
102.
BIJLAGE 7: IDENTIFICATIENUMMERS VAN HET GEVAAR.
78
2977
78
2978
70
2912
103.
BIJLAGE 8: VOORVOEGSELS VOOR EENHEDEN.
Factor
Préfix
Symbool
1.000.000.000.000.000.000
=
1018
exa
E
triljoen
1.000.000.000.000.000
=
1015
peta
P
biljard
1.000.000.000.000
=
1012
tera
T
biljoen
1.000.000.000
=
109
giga
G
miljard
1.000.000
=
106
mega
M
miljoen
1.000
=
103
kilo
k
duizend
100
=
102
hecto
h
honderd
10
=
101
deca
da
tien
0,1
=
10-1
deci
d
tiende
0,01
=
10-2
centi
c
honderdste
0,001
=
10-3
milli
m
duizendste
0,000 001
=
10-6
micro
µ
miljoenste
0,000 000 001
=
10-9
nano
n
miljardste
0,000 000 000 001
=
10-12
pico
p
biljoenste
0,000 000 000 000 001
=
10-15
femto
f
biljardste
0,000 000 000 000 000 001
=
10-18
atto
a
triljoenste
104.
BIJLAGE 9: VERWITTIGINGSSCHEMA.
BESTUURDER
DIENST 100
AANGESTELDE VOOR HET
VERVOER
TÉL. :
DIENST 101
OF 112
Mede te delen in alle gevallen
-
Plaats van het ongeval
-
Aard en omvang van het ongeval : gewonden, brand, verkeersproblemen
lekkende colli, …
-
Aard van de lading
105.
FIGUUR 1: GEVAARSETIKETTEN RADIOACTIEVE STOFFEN.
7A
7B
7C
CONTENU:...................................
ACTIVITE:...............................
CONTENU:...................................
ACTIVITE:...............................
CONTENU:...................................
ACTIVITE:...............................
7D
7E
FISSILE
CONTENU:...................................
ACTIVITE:...............................
106.
FIGUUR 2: GEVAARSETIKETTEN ALLE KLASSEN GEVAARLIJKE GOEDEREN.
107.
FIGUUR 2: GEVAARSETIKETTEN ALLE KLASSEN GEVAARLIJKE GOEDEREN.
108.
FIGUUR 2: GEVAARSETIKETTEN ALLE KLASSEN GEVAARLIJKE GOEDEREN.
109.
FIGUUR 2: GEVAARSETIKETTEN ALLE KLASSEN GEVAARLIJKE GOEDEREN.
110.
Download
Random flashcards
mij droom land

4 Cards Lisandro Kurasaki DLuffy

Rekenen

3 Cards Patricia van Oirschot

Create flashcards