kos2print

advertisement
2. De Drie-Kelvinstraling
•De inertie van de wetenschap
•Waarnemingen
•Planckse straling in uitdijend heelal
•Een hete oerknal
•Recombinatie
•Nucleosynthese
•Baryogenese
De inertie van de wetenschap
• 1964 Penzias & Wilson
Nobelprijs 1974
• 1965 Dicke & Peebles
• 1948 Gamov,Hermann,
Alpher: 5 - 28 K!
Voorspelling reststraling
• 1940 McKellar: 2,3 K!
Vibratietemperatuur

interstellair CN, CH, CH
Kosmische Achtergrondstraling
Thermisch spectrum T ~ 2.726 K
COBE
FIRAS
Per polarisatierichting en gemiddeld over richting en polarisatie. De fout
in de waarnemingen is veel kleiner dan de dikte van de (Planck-)kromme!
Anisotropie in de temperatuur
Temperatuur van de CMB (Cosmic Microwave Background)
aan de hemel in kleurcode: 0 K is blauw en 4 K is rood.
Het melkwegvlak loopt horizontaal en het centrum van de figuur
is in de richting van het centrum van ons Melkwegstelsel.
Dipoolanisotropie: T  0,004 K
Fluctuaties in de CMB-temperatuur aan de hemel op een
schaal tussen 2,724 K (blauw) en 2.732 K (rood).
Temperatuurfluctuaties na aftrekken
van de dipoolcomponent:
van blauw naar rood T = 0,0001 K
De rode band is straling van ons Melkwegstelsel.
Babyfoto van het heelal!!!!
Planckse straling in uitdijend heelal
R
R  dR
R
dv Hdr
dR
 Hdt  dt 



c
c
R
R
d
Doppler
Hubble
lichtsnelheid
 R
Afkoeling van straling in een
uitdijend heelal
R0 0 
T
   1 z 
R  0
T0
roodverschuiving
a f  T  1  z 
4
(To = 2.726 K)
4
Een hete oerknal!
Recombinatie
Waarvandaan komt de CMB?
En van hoe lang geleden?
Van het oppervlak van laatste verstrooiing
En van het `tijdstip van recombinatie van H.
t ~ enkele 100.000 jaren na de oerknal!
T ~ 3000 K , 1+z ~ 1000, R/Ro ~ 0,001
Nucleosynthese I
T  10 K ( kT  0,86 MeV ) :
10
neutronen en
_ protonen met elkaar in evenwicht
 n  p  e  e


_
 n  e  p  e


 n  e  p  e

(mp  mn )c  1,293MeV
2

nn
( m p mn ) c 2 / kT
e
 0,223
np
T  10 K : n/p vriest in omdat e+/e- annihileren
10
Nucleosynthese II
9
Beneden T ~ 10 K kombineren neutronen
en protonen, eerst tot Deuterium en
vervolgens tot Helium (~ 25 %):
H  H  He  n
2
1
H H H H
2
1
3
1
H  H  He  n
3
2
2
1
2
1
3
1
4
2
1
1
2
1
3
2
He  H  He  H
2
1
4
2
1
1
De ouderdom van het heelal is dan 4 minuten!
Baryogenese
13
T

10
K zijn de quarks een gas van
Boven
vrije deeltjes en vormen een quark-gluonplasma
(de zes quarks, elk in drie kleuren, de drie neutrino’s, de drie elektrisch geladen
leptonen, elk van deze deeltjes met hun antideeltje, de gluonen, de vectorbosonen
en de fotons, en al deze deeltjes in thermisch evenwicht met elkaar bij
een temperatuur T)
Daarbeneden kombineren quarks en antiquarks
tot gewone materie (baryonen):
p (=uud) en n (=udd).
Het heelal is dan enkele microseconden oud.
Quark Gluon
Plasma
CERN-SPS
`Little Bang’
3 GeV/fm3
kT ~ 240 MeV
Expansieparameter R(t)
“Straal” van het heelal
1010
3 x 109
3000
1000
7
ontkoppeling verste quasar
n/p vast,
helium
2,726
1
nu
T(K)
1+z
Download
Random flashcards
fff

2 Cards Rick Jimenez

mij droom land

4 Cards Lisandro Kurasaki DLuffy

Test

2 Cards oauth2_google_0682e24b-4e3a-44be-9bca-59ad7a2e66a4

Create flashcards