Voetreflex Plus en het Prikkelbare Darm Syndroom

advertisement
Voetreflex Plus
en
het Prikkelbare Darm Syndroom
论 作
文 者
:
卡
罗
琳
Auteur: Carolien van de Glind
Datum: april 2012
Inhoudsopgave
Inleiding ........................................................................................................................................... 3
Probleemstelling .............................................................................................................................. 3
Methode .......................................................................................................................................... 3
1
Literatuurstudie ....................................................................................................................... 4
1.1 Het Prikkelbaar-Darm Syndroom vanuit Westers perspectief ................................................ 4
1.1.1
Definitie PDS. ................................................................................................................. 7
1.1.2
Onderzoek naar PDS ....................................................................................................... 8
1.1.3
Hoofdklachten PDS ......................................................................................................... 9
1.1.4
Nevenklachten PDS ....................................................................................................... 11
1.1.5
De werking van het spijsverteringsstelsel Westers gezien ............................................ 12
1.2 Het Prikkelbare Darm Syndroom vanuit de natuurgeneeskunde .......................................... 14
1.2.1
Het Prikkelbare Darm Syndroom en Ayurveda ............................................................. 14
1.2.2
Het Prikkelbare Darm Syndroom volgens Reckeweg ................................................... 15
1.2.3
Homeopathie en het Prikkelbare Darm Syndroom ........................................................ 17
1.2.4
Hypnotherapie en het Prikkelbare Darm Syndroom...................................................... 18
1.3 Het Prikkelbare Darm Syndroom vanuit de Traditionele Chinese Geneeskunde (TCM) ....... 18
1.3.1
Diagnose PDS vanuit de TCM ...................................................................................... 20
1.3.2
Uitwerking pathologie vanuit de TCM.......................................................................... 21
2
De Massages en de resultaten .............................................................................................. 24
2.1 Massages van Maaike. ........................................................................................................... 26
2.2 Massages van Marleen .......................................................................................................... 28
2.3 Massages van Inge ................................................................................................................. 29
3
Conclusie ............................................................................................................................... 31
4
Samenvatting......................................................................................................................... 31
5
Literatuuropgave ................................................................................................................... 32
Bijlage 1. Anamneseformulieren............................................................................................... 33
A. Anamneseformulier van Maaike............................................................................................ 33
B. Anamneseformulier van Marleen .......................................................................................... 34
C. Anamneseformulier van Inge................................................................................................. 35
Bijlage 2. Eet- en voeldagboekjes ............................................................................................. 36
A Eet- en voeldagboek van Maaike ........................................................................................... 36
B. Eet- en voeldagboek van Inge ................................................................................................ 41
Bijlage 3. Adviezen .................................................................................................................... 45
Buikmassage om bij jezelf uit te voeren. ....................................................................................... 45
Voedingsadviezen .......................................................................................................................... 45
Auteur: Carolien van de Glind
Datum: april 2012
Voetreflex Plus en het Prikkelbare Darm Syndroom
2
“De reden dat ik ziekten heb, is dat ik een lichaam heb.
Als ik geen lichaam had, wat voor ziekte zou ik dan
kunnen hebben?"
Lao Tse, Chinees filosoof
Inleiding
Als afsluiting van mijn opleiding “Voetreflexplus” aan het opleidingsinstituut Total
Health te Amstelveen heb ik besloten het Prikkelbare Darm Syndroom uit te diepen.
Iedereen heeft in zijn leven weleens last van zijn of haar darmen. Meestal zijn de klachten
van zeer voorbijgaande aard, zij worden dan bijvoorbeeld veroorzaakt door een infectie
met een virus of bacterie. Toch zijn er veel mensen die gedurende een langere periode,
van enkele maanden tot soms wel tientallen jaren, regelmatig last van hun darmen
hebben. Vaak blijkt het dan te gaan om het zogenaamde Prikkelbare Darm Syndroom
(PDS), ook wel spastische darm genoemd.
Er zijn in mijn directe omgeving een flink aantal mensen met darmproblemen. Ik hoop
met deze scriptie iets voor ze te kunnen betekenen.
Probleemstelling
Is het mogelijk om middels Voetreflexzonetherapie de klachten van een persoon met het
Prikkelbare Darm Syndroom te verminderen.
Methode
De methode van onderzoek die ik ga toepassen in deze scriptie is als eerste een
literatuurstudie over het Prikkelbare Darm Syndroom, de verschillende soorten, de
oorzaken, achtergronden en behandelmethodes. Vervolgens ga ik het Prikkelbare Darm
Syndroom bekijken vanuit de Westerse geneeskunde, de Natuurgeneeskunde en de
Traditionele Chinese Geneeskunde. Tot slot onderzoek ik wat voetreflexmassage kan
betekenen voor iemand met het Prikkelbare Darm Syndroom.
Auteur: Carolien van de Glind
Datum: april 2012
Voetreflex Plus en het Prikkelbare Darm Syndroom
3
1
1.1
Literatuurstudie
Het Prikkelbaar-Darm Syndroom vanuit Westers perspectief
PDS is niet levensbedreigend en het is ook geen ziekte. PDS is een syndroom. Een
syndroom is een ziektebeeld dat ontstaat door één of meerdere stoornissen. Deze
stoornissen worden als één geheel beschouwd door het verzamelwoord syndroom.
Het PDS is de meest voorkomende chronische darmstoornis. Minimaal 8% van de
Nederlandse bevolking heeft PDS, maar wereldwijd onderzoek wijst uit dat tot 20% van
de bevolking PDS zou kunnen hebben1. Maar liefst 75% hiervan is vrouw. Het syndroom
staat bij velen beter bekend als spastische dikke darm (spastische colon). Deze term is
echter minder juist omdat, de afwijkingen niet tot de dikke darm beperkt zijn. Vaak zijn
er ook afwijkingen in de dunne darm en in de maag. Ook de term PDS is niet helemaal
ideaal, omdat hij de indruk kan wekken dat het “prikkelbaar zijn” van de darm een
afwijking is. En dat is het juist niet. Alle darmdelen zijn prikkelbaar, dat wil zeggen, ze
reageren op prikkels. Wanneer de chirurg bijvoorbeeld tijdens een operatie in de darm
knijpt, zal deze samentrekken. Het prikkelbaar zijn van darmen is een normaal
verschijnsel. Zonder prikkelbaarheid zou de darm niet normaal kunnen functioneren. Bij
PDS gaat het om overprikkelbaarheid.
De klachten van PDS verschillen van persoon tot persoon, en zelfs per persoon kunnen de
klachten nog weer van dag tot dag verschillen. Soms hebben mensen maanden achtereen
klachten, gevolgd door klachtenvrije perioden. En vervolgens treden de klachten weer op.
De meest kenmerkende symptomen van het PDS zijn zeurende, krampende of stekende
pijn in de buik. Pijn kan op allerlei plekken in de buik worden gevoeld, en vermindert
soms na de stoelgang, soms ook na de maaltijd. De pijn kan zeer hevig zijn, zodat
normale bezigheden moeten worden onderbroken of volledig worden stopgezet.
PDS gaat gepaard met een afwijkend ontlastingspatroon.
Sommige mensen hebben last van verstopping, anderen
hebben vooral last van diarree, weer anderen hebben last van
een plotselinge niet houdbare aandrang, met of zonder
diarree. En weer anderen hebben een ontlastingspatroon,
waarbij verstopping en diarree elkaar afwisselen. Ook kan
het ontlastingspatroon zich gedurende de dag wijzigen.
Opvallend is dat er mensen zijn die vooral 's avonds en 's
nachts nogal eens last hebben van pijn, al dan niet gepaard
gaande met aandrang.
Hiernaast hebben mensen met PDS vaak ook andere maagdarmklachten. Veel
voorkomend zijn zuurbranden, slikklachten, een brok in de keel, gasvorming,
winderigheid, een opgeblazen gevoel en een opgezette buik.
Voorbeelden van klachten buiten het maagdarmkanaal zijn problemen met urinelozing,
hoofdpijn, moeheid, onregelmatige menstruatie en pijn bij of na de seksuele
gemeenschap. Er zijn nogal wat mensen met PDS die ook kampen met spierpijn en/of
gewrichtsklachten.
De verschijnselen worden niet veroorzaakt door enig bekende ziekte (zoals een infectie,
een ontsteking of een tumor), maar berusten op een stoornis (of stoornissen) in de functie
1
www.pdsb.nl/wat is pds.
Auteur: Carolien van de Glind
Datum: april 2012
Voetreflex Plus en het Prikkelbare Darm Syndroom
4
van het darmkanaal. Het gaat hierbij vooral om stoornissen in de bewegingen van de
darm.
Mensen die geen PDS hebben kunnen dezelfde klachten hebben, maar bij PDS zijn de
verschijnselen chronisch. Men kan vele jaren last hebben, soms in meerdere, soms in
mindere mate.
Dé oorzaak van het PDS is nog niet precies bekend. Waarschijnlijk zal er ook nooit één
enkele oorzaak kunnen worden aangewezen, omdat meer factoren tegelijkertijd een rol
kunnen spelen. Bovendien is het niet alleen denkbaar, maar zelfs waarschijnlijk dat bij de
ene patiënt andere factoren een rol meespelen dan bij de andere. De factoren die kunnen
samenhangen met oorzaken van PDS zijn:









bewegelijkheid van de darm(en),
overgevoeligheid van de darmwand,
ontregeling van het immuunsysteem in de darmwand,
verandering in de darmflora,
het niet goed functioneren van de zenuwimpulsen die betrekking hebben op het
spijsverteringskanaal,
voedingsfactoren,
psychosociale factoren,
mogelijke ontstekingscellen in de darmen,
erfelijkheid
PDS is een vervelende aandoening. Voor een grote groep
mensen is PDS zo ernstig dat de klacht(en) een flinke
stoorzender is bij een groot aantal activiteiten in het
dagelijks leven. De duur en heftigheid kunnen zo
ingrijpend zijn dat normale werk- en bezigheden gestopt
moeten worden. De kans om door PDS een andere
ernstige darmaandoening te krijgen zoals de Ziekte van
Crohn of darmkanker is niet groter. PDS is wel een
chronisch syndroom. Het kan plotseling ontstaan en is in
de meeste gevallen niet te genezen. De klachten kunnen
heftig of mild zijn. Het tijdstip van de klacht kan ook
verschillend zijn. Veel mensen hebben klachten
gedurende de ochtend, andere direct na het eten. Klachten
kunnen ook de hele dag of in vlagen voorkomen. Bij veel
mensen wisselen de klachten in de loop van jaren, het kan
heftiger worden of juist minder heftig. Soms verdwijnen de klachten voor een bepaalde
tijd en komen ze plotseling weer terug. Bij veel vrouwen vindt er een verandering van de
klacht(en) plaats tijdens de menstruatie, zwangerschap of overgang.
Naar schatting heeft 8 tot 20% van de Nederlandse bevolking PDS. Er zijn echter geen
duidelijke statische cijfers bekend, omdat niet iedereen een huisarts bezoekt. Veel
mensen hebben een lichte vorm van PDS en bezoeken daardoor geen arts. Zij hopen dat
de klacht(en) vanzelf over gaan. Daarbij komt dat er verschillende benamingen voor PDS
worden gebruikt.
De meest gebruikte term is een prikkelbare darm maar, ook de benaming spastische dikke
darm of Irritable Bowel Syndrome (IBS) worden genoemd. IBS is de term die
Internationaal wordt gebruikt. Er zijn twee- tot driemaal meer vrouwen dan mannen met
PDS. De klachten zijn vanaf de kindertijd of ontstaan op oudere leeftijd. In de helft van
de gevallen begint PDS tussen de 35 en 50 jaar. Van de 20% wordt 1% van de PDS
Auteur: Carolien van de Glind
Datum: april 2012
Voetreflex Plus en het Prikkelbare Darm Syndroom
5
patiënten doorverwezen naar een ziekenhuis voor verder onderzoek. Dat wordt alleen
gedaan wanneer de huisarts blijft twijfelen aan de juistheid van de door hem gestelde
diagnose.
Een ziekenhuisonderzoek bestaat uit een bloedanalyse, stoelgangonderzoek,
röntgenonderzoek en/of een endoscopisch onderzoek zoals een recto-, sigmoïdo- en/of
coloscopie. De specialist zal uiteraard ook eerst met de patiënt praten over de klachten en
een lichamelijk onderzoek verrichten. Daarna volgt meestal een bloedonderzoek en een
onderzoek van de ontlasting.
Vervolgens kunnen nog de volgende aanvullende endoscopie onderzoeken worden
verricht.
Endoscopie is een onderzoek waarbij door middel van speciaal hiervoor ontwikkelde
instrumenten binnen in een orgaan wordt gekeken. Bij PDS dient het een tweeledig doel.
In de eerste plaats kunnen afwijkingen van de dikke darm, zoals een tumor of een
ontsteking, worden uitgesloten. In de tweede plaats zal men bij endoscopisch onderzoek
vaak de typische contracties van de darm die de klachten veroorzaken, kunnen zien. Vaak
zal de patiënt tijdens het onderzoek, als de endoscoop door het spastische darmdeel wordt
gevoerd, de pijn herkennen.
Er zijn verschillende vormen van endoscopisch onderzoek van de dikke darm.
 Rectoscopie. Hierbij wordt alleen het laatste stukje van de dikke darm, de endeldarm
(rectum) bekeken. Meestal gaat het hierbij om een stukje van 10 tot 15 cm. Dit
geschiedt met een zogenaamde rectoscoop, een metalen of kunststofbuis met een
lampje erop, dat via de anus in de darm wordt geschoven. Bij rectoscopie ligt de
patiënt meestal in knie-elleboogligging op een onderzoekbank. Het neemt maar een
paar minuten in beslag en is meestal niet of nauwelijks pijnlijk.
 Sigmoïdoscopie en coloscopie. Hier gebruikt men een flexibel kijkinstrument
(endoscoop) dat via de anus wordt ingebracht. Het uiteinde van dit instrument kan
door de arts worden bestuurd door middel van knoppen op het handvat. De endoscoop
bevat een miniatuurvideocamera die het beeld in het inwendige van de darm omzet in
een elektronisch signaal wat op een televisie scherm te zien is.
Bij sigmoïdoscopie wordt alleen de laatste 30 tot 50 cm van de dikke darm bekeken.
Achtereenvolgens
passeert de endoscoop
dan de endeldarm
(rectum) en het sigmoïd.
Rectum en sigmoïd zijn
de delen van de dikke
darm waarin zich de
meeste afwijkingen
zoals ontstekingen,
poliepen en tumoren
voordoen. Bovendien is
dit ook het gebied
waarin de spastische contracties die bij PDS horen, het meest gezien worden.
Sigmoïdoscopie duurt gemiddeld 10 tot 15 minuten. De patiënt ligt tijdens het onderzoek
meestal op zijn linkerzij.
Bij coloscopie wordt de gehele dikke darm (colon) bekeken. Hiervoor wordt een ruim één
meter lange flexibele endoscoop gebruikt. Omdat de dikke darm vaak een aantal scherpe
bochten bevat, kan het moeilijk zijn de endoscoop de hele dikke darm te voeren. Het
onderzoek duurt, afhankelijk van de moeilijkheidsgraad, 15 tot 45 minuten. De patiënt ligt
ook hierbij meestal op zijn of haar linkerzij.
Auteur: Carolien van de Glind
Datum: april 2012
Voetreflex Plus en het Prikkelbare Darm Syndroom
6
Zowel sigmoïdoscopie als coloscopie kan pijnlijk zijn. Deze pijn is meestal van korte
duur en wordt veroorzaakt door de via de endoscoop ingeblazen lucht en door de druk
van het instrument tegen de binnenkant van de darmwand. Als het nodig is, zal de arts die
het onderzoek uitvoert een pijnstillende injectie toedienen.
De voorbereiding voor sigmoïdoscopie of coloscopie is meestal hetzelfde als die voor het
maken van een röntgenfoto van de dikke darm. Soms wordt de darm gereinigd met
behulp van een zogenaamde “totale darmspoeling”. Vanaf 3 dagen voor het onderzoek
mag de patiënt geen vruchten of groenten met pitjes (kiwi, druiven, tomaten...) meer eten
en stopt het gebruik van vezelstof houdende laxeermiddelen. De dag voor het onderzoek
neemt men een drinkbare laxerende Phospho-Soda oplossing in. In de loop van de
voormiddag voor het onderzoek volgt nog een aanvullende darmspoeling tot deze
volledig zuiver is, waarna het onderzoek kan beginnen.
1.1.1
Definitie PDS.
Het is lastig één definitie van PDS te omschrijven. Wetenschappelijk onderzoek naar
PDS vindt plaats in een academisch ziekenhuis waar wordt gewerkt met een groep
patiënten die een ernstige vorm van PDS hebben. Wereldwijd wordt, bij het doen van
onderzoek, gebruik gemaakt van de Rome criteria. De Nederlandse huisarts stelt het
syndroom vast (diagnose) middels een protocol dat is gemaakt door Het Nederlands
Huisartsen Genootschap (NHG). Inhoudelijk is er een verschil tussen de criteria van
Rome en de NHG-standaard.
Voordat iemand aan de ruime definitie van PDS voldoet, moet er een diagnose gesteld
worden door een arts. Ook de diagnose kan op verschillende wijze geïnterpreteerd
worden.
De letterlijke vertaling van diagnose is: “De vaststelling van de aard van een ziekte door
geneeskundig onderzoek”.
Aan het stellen van de diagnose PDS is één belangrijke voorwaarde verbonden. Bij de
patiënt mag anatomisch géén storing worden aangetroffen. Dat betekent dat alle oorzaken
van buikklachten door onderzoek moeten zijn uitgesloten.
Hierdoor is het stellen van de diagnose PDS tijdrovend en lastig.
Om wereldwijd onderzoek naar maag- en darmproblemen te verrichten, is het belangrijk
dat dezelfde criteria worden gesteld. Om deze criteria vast te stellen komen sinds 1996
gastro-enterologen (specialisten in maag darmkanaal) vanuit de gehele wereld bij elkaar
in Rome. De laatste bijeenkomst werd gehouden in oktober 2006. De afspraken die hier
zijn gemaakt met betrekking tot PDS zijn genoemd in de Rome III-criteria2.
Hierin is gesteld dat er sprake is van PDS indien:
- De symptomen langer dan zes maanden bestaan. Gedurende deze zes maanden
moeten ten minste zes weken buik(pijn) klachten zijn geweest.
- Deze buik(pijn) klachten moeten met twee van onderstaande symptomen gepaard
zijn gegaan:
- buikpijn die vermindert na ontlasting.
- buikpijn die gerelateerd is aan een verandering in de frequentie van de ontlasting:
meer dan drie keer per dag ontlasting (diarree) of minder dan drie keer per week
ontlasting (obstipatie).
- buikpijn die gerelateerd wordt met verandering in de vorm van de ontlasting: de
ontlasting wordt te hard of te waterig.
Samengevat blijkt dat de Rome III- criteria PDS classificeert door een tijdsduur van de
klachten, een pijnindicatie, het aantal toiletbezoeken op één dag en de vorm van de
2
Bron: www.romecriteria.org
Auteur: Carolien van de Glind
Datum: april 2012
Voetreflex Plus en het Prikkelbare Darm Syndroom
7
geproduceerde ontlasting. Aan de twee laatst genoemde punten wordt niet veel aandacht
geschonken omdat 75% van de patiënten binnen één jaar van type veranderd.
Een Nederlandse huisarts stelt zijn eigen diagnose naar aanleiding van de NHG
standaard3 voor PDS. Hierin staat genoemd dat:
- Er geregeld of langere tijd buikklachten aanwezig moeten zijn.
- Deze gepaard moet gaan met één of meer van onderstaande punten:
- een opgeblazen gevoel in de buik
- winderigheid
- een wisselend ontlastingspatroon; diarree afgewisseld met obstipatie
- slijm bij de ontlasting
- een dikke darm die gevoelig is bij druk.
Samengevat blijkt dat de NHG-standaard alléén buikklachten noemt en deze gepaard
moeten gaan met één of meer verschillende klachten. De Nederlandse huisarts maakt
onderscheid in drie typen PDS; PDS met hoofdzakelijk obstipatie, diarree of een
mengvorm hiervan. Ook nu is het mogelijk dat het ene type het andere type afwisselt.
Omdat PDS een veelomvattend syndroom is, beperk ik mij tijdens de scriptie tot drie
typen PDS. Deze gekozen typen zijn een samenvoeging van het NHG-standaard, de
Rome criteria en de beschreven belevingen van mensen op het forum van de Prikkelbaar
Darm Syndroom Belangenvereniging (hierna te noemen PDSB-vereniging).
Hieruit blijkt dat buikpijn een ernstig en steeds terugkerend probleem is en dat
verstopping vaak gepaard gaat met een opgeblazen gevoel. Ik maak géén gebruik van een
tijdsduur zoals genoemd in de Rome-criteria.
De drie typen PDS vanuit Westers oogpunt zijn:
- Obstipatie en/of opgeblazen gevoel, gecombineerd met buikpijn.
- Diarree gecombineerd met buikpijn.
- Mengvorm van obstipatie en diarree, gecombineerd met buikpijn.
1.1.2
Onderzoek naar PDS
Binnen de gezondheidszorg vindt er voortdurend onderzoek plaats. Hierdoor is en wordt
er steeds meer over PDS bekend. Er zijn en worden steeds meer anatomisch aanwijsbare
storingen aangetroffen bij PDS patiënten. Dit is in strijd met de beschreven
diagnosestelling in de vorige paragraaf. Door de uitkomst van deze onderzoeken vindt er
regelmatig een wijziging plaats binnen de Criteria van Rome en de diagnosestelling van
het NHG. Hieronder de resultaten van een patiëntonderzoek van 2009 van de website van
de PDSB4.
Naar schatting heeft 8 tot 10% van de Nederlanders PDS (Prikkelbare Darm Syndroom),
een chronische darmaandoening die gekenmerkt wordt door onder andere buikpijn en
ontlastingsproblemen. Het stellen van de diagnose is vaak lastig en kan lang duren.
Bovendien is er geen medicijn dat PDS kan genezen. Veel patiënten zijn dan ook niet
tevreden over hun arts en/of behandeling.
Nieuwe behandelrichtlijn
Het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG) stelt samen met o.a. de Prikkelbare
Darm Syndroom Belangenvereniging (PDSB) een nieuwe, multidisciplinaire
behandelrichtlijn op. Doel hiervan is een snellere diagnose en een effectievere
behandeling, die beter aansluit bij de ervaringen en wensen van de patiënt. Als input voor
3
4
Bron: www.nhg.artsennet.nl
Bron: www.pbsb.nl/voor patiënten/onderzoek
Auteur: Carolien van de Glind
Datum: april 2012
Voetreflex Plus en het Prikkelbare Darm Syndroom
8
deze richtlijn is in samenwerking met VWB Intermedical (marktonderzoekbureau voor de
gezondheidszorg) een uitgebreide enquête gehouden onder een grote groep PDS-patiënten.
Hormonen en voeding invloed op klachten
De respondenten ervaren uiteenlopende klachten: naast darmklachten als buikpijn,
diarree, obstipatie en winderigheid, hebben veel PDS-patiënten last van vermoeidheid,
hoofdpijn, spierpijn en/of rugpijn. Daarnaast komen depressies vaker voor dan bij
gezonde mensen.
De meeste patiënten hebben elke dag of enkele dagen per week darmklachten. De ernst
van de buikpijn varieert sterk. Opvallend is dat de buikpijn lang niet altijd afneemt na de
ontlasting, terwijl dat wel in de huidige criteria voor PDS (ROME III criteria) is
opgenomen.
Driekwart van de PDS-patiënten is vrouw. Vrouwen hebben bovendien meer pijn en
vaker obstipatie dan mannen. Uit het onderzoek blijkt dat de hormoonhuishouding
(zwangerschap, anticonceptie) een rol kan spelen bij het klachtenpatroon.
Bekend was al dat stress kan zorgen voor meer PDS-klachten. Voeding heeft eveneens
een grote invloed. Naast de bekende gasvormende producten als kool, peulvruchten, ui en
koolzuur, vermijdt de PDS-patiënt ook vaak vet, melkproducten, koffie en suiker, omdat
uit ervaring blijkt dat dit de klachten kan verminderen. Uit eerder onderzoek bleek al dat
het vermijden van lactose bevattende voedingsmiddelen en citrusvruchten de klachten
gunstig kan beïnvloeden.
Kwaliteit van leven kan beter
PDS heeft een grote invloed op de kwaliteit van leven, de mate waarin men kan reizen en
werken, en op het hebben van sociale contacten. Men heeft vaak minder energie en
ervaart lichamelijke beperkingen die van invloed zijn op werk en relaties.
Het moeten vermijden van bepaalde voeding en de invloed van de verschillende
darmklachten op de activiteiten hebben de meeste invloed op de kwaliteit van leven.
Maar bijvoorbeeld ook de stemming en de seksuele beleving scoren bij PDS-patiënten
lager dan bij gezonde mensen.
Er is vaak sprake van onbegrip, zowel vanuit de medische stand, als vanuit de sociale
omgeving.
Maar liefst driekwart van de respondenten is niet tevreden met het diagnose/onderzoekstraject. Ze voelen zich niet serieus genomen en hadden vaker met de arts over de klachten
willen praten. Naast de reguliere behandeling zoekt men ook zelf naar oplossingen.
Bulkvormers (vezels) worden het meest door artsen voorgeschreven, maar de PDSpatiënt heeft er lang niet altijd baat bij. Het vermijden van bepaalde voedingsmiddelen is
het meest effectief, gevolgd door ontspanningsoefeningen, medicijnen en supplementen
zoals probiotica.
Samenwerking tussen de verschillende medisch betrokkenen, een snellere diagnose en
meer begrip zouden wellicht kunnen leiden tot een hoger ervaren kwaliteit van leven.
Helaas is dé oplossing nog niet gevonden en zal elke patiënt zelf moeten zoeken naar het
leefpatroon dat voor hem of haar de klachten het meest verlicht. Hierbij kan de
behandelaar een rol spelen, al is het maar door het geven van meer informatie en het
serieuzer nemen van de patiënt.
1.1.3
Hoofdklachten PDS
Inmiddels is het duidelijk dat PDS niet in een paar woorden is te beschrijven. De
hoofdklacht bestaat uit buikpijn en/of problemen met de stoelgang, zij komen altijd bij
een PDS patiënt voor. Vaak gaan deze klachten samen met andere klacht(en) uit het
maagdarmkanaal zoals zuurbranden. Ook deze klacht(en) zijn kort toegelicht.
Auteur: Carolien van de Glind
Datum: april 2012
Voetreflex Plus en het Prikkelbare Darm Syndroom
9
Buikpijn
Buikpijn of ernstige gevoeligheid is vaak de grootste klacht van een PDS patiënt. De pijn
bestaat uit krampen, steken, en/of een zeurend of brandend gevoel. Iedere PDS patiënt
ervaart de pijn anders. Krampen kunnen zo heftig zijn dat een houding wordt
aangenomen waardoor de pijn dragelijk is. Men spreekt dan over koliekpijnen. De pijn
kan door de gehele buik worden waargenomen maar ook daar is veel verschil in tussen
PDS patiënten. Een veel voorkomende pijn is links onderin de buik. Daar bevindt zich
een vernauwing van de dikke darm waar, door spastische samentrekking, een tijdelijke
afsluiting kan plaatsvinden. De locatie waar de pijn zich bevindt hoeft niet altijd het
probleem te zijn.
Dit is bewezen middels een test met een ballon. Deze werd via de anus bij testpersonen
ingebracht en opgeblazen. De testpersonen voelde een andere pijnlocatie in de buik dan
waar de ballon zich op dat moment bevond. Bijvoorbeeld: de ballon werd rechtsboven in
de dikke darm opgeblazen, de testpersoon nam deze linksonder in de buik waar.
Stoelgangproblemen
Stoelgangproblemen zijn verschillend van aard. De ontlasting kan te hard (obstipatie) of
te waterig zijn (diarree). Er wordt ook gesproken over waterige flatsen of een slijmvlies
rond de ontlasting.
Obstipatie kan ontstaan doordat de dikke darm teveel beweegt en water onttrekt aan de
ontlasting. De passage door de darm gaat daarbij traag, er ontstaat ophoping. Na enkele
dagen wordt de hardlijvige ontlasting uit de darm verwijderd waarbij aambeien of kleine
kloofjes (fissuren) in de anus kunnen ontstaan.
Bij diarree verloopt de passage door de dikke darm te snel. De darm onttrekt géén vocht
aan de ontlasting, deze blijft waterig. Diarree gaat vaak gepaard met krampen en kan een
signaal geven tot een zeer plotseling, niet te beheersen aandrang. Deze diarree is niet zeer
ernstig.
Metingen hebben uitgewezen dat er nog voldoende voedingsstoffen achterblijven in het
lichaam om te overleven.
Diarree wordt ook omschreven als waterige flatsen. Vanuit de buik komt de ontlasting
plotseling vrij waardoor er een flats in de toiletpot ontstaat.
Soms zit er slijm aan de buitenzijde van de ontlasting. Dit ziet eruit als een soort vlies of
een vel. Dit betreft slijm van een geïrriteerde wand van de dikke darm. Het slijm heeft
zich niet genoeg vermengd met de ontlasting. Deze aandoening is niet schadelijk of
verontrustend.
Deze stoelgangproblemen kunnen elkaar op lange of korte termijn afwisselen. Veel
voorkomend is bijvoorbeeld dat een PDS patiënt ‘s morgens harde keutelige ontlasting
heeft en gedurende de dag nog enkele malen een kleine hoeveelheid dunne ontlasting.
Het is mogelijk dat pijn in de buik verdwijnt na de ontlasting, vooral na obstipatie. De
darm heeft zich dan geleegd, er gaan geen pijnlijke signalen meer van de darmwand naar
de hersenen.
Andere veel voorkomende klacht(en) die samengaan met deze hoofdklachten zijn:
Opgeblazen gevoel, braken en winderigheid
Bij ieder mens komt er bij afbraak van voedsel in de dikke darm darmgassen vrij. Ieder
mens slikt ook lucht in tijdens het eten en praten. Gassen en lucht behoren dus in ons
lichaam. Bij PDS patiënten geeft dit problemen, zij kunnen de gassen en lucht niet goed
kwijtraken.
Hierdoor kan een opgeblazen gevoel, misselijkheid en braken (dyspepsie) en
winderigheid ontstaan.
Auteur: Carolien van de Glind
Datum: april 2012
Voetreflex Plus en het Prikkelbare Darm Syndroom
10
Gevoeligheid bij druk op de buik
Door de buik- en stoelgangklachten en de hoge gevoeligheid van de sensoren in de buik
is het bedrukken (palperen) van de buik voor een PDS patiënt vaak pijnlijk. Toch zal een
arts middels palpatie van de buik proberen een diagnose te stellen.
Zuurbranden
Zuurbranden komt ook voor bij mensen die niet lijden aan PDS maar door de grote
gevoeligheid binnen het maagdarmkanaal komt het bij PDS patiënten vaker voor.
Zuurbranden ontstaat door de regelmatig terugstromende zure maaginhoud in de
slokdarm (reflux.) Dit geeft een brandend gevoel achter het borstbeen.
Slikklachten en brok in de keel
PDS patiënten hebben vaak het gevoel dat de voeding niet goed door de keel zakt, het
geeft een beklemd gevoel achter het borstbeen. Bij onderzoek aan de slokdarm wordt er
géén oorzaak gevonden, vaak is het een afwijkend bewegingspatroon veroorzaakt door
prikkeling van het slijmvlies. Ook kan er een gevoel van brok in de keel zijn. Bij géén
fysiologische afwijkingen kan dit ontstaan door de reflux vanuit de maag, hoge
spierspanning in de bovenste slokdarmkringspier of psychische factoren. Bij emotionele
stress is de brok in de keel een veel genoemd symptoom.
1.1.4
Nevenklachten PDS
Naast de hoofdklachten zijn er vele nevenklachten die genoemd worden door mensen met
PDS. Deze klachten zijn niet direct gerelateerd aan het maagdarmkanaal, de samenhang
tussen de hoofdklacht(en) en een nevenklacht is niet altijd duidelijk. Niet iedere PDS
patiënt hoeft last te hebben van één van deze klachten.
Pijn in gewrichten en spieren
Veel PDS patiënten klagen over pijn in de gewrichten en spieren. Tijdens een ziekenhuisonderzoek blijkt het niet te gaan om slijtage of ontsteking in gewrichten, er wordt niets
gevonden. Uit onderzoek, blijkt dat lage rugpijn regelmatig voorkomt. Mogelijk straalt de
pijn in de buik uit naar de rug of leidt de buikpijn tot een verkramping van de
rompspieren waardoor pijn in de rug ontstaat. De spierklachten bij PDS patiënten lijken
op symptomen van fibromyalgie, bij onderzoek blijkt er vaak geen sprake van deze ziekte
te zijn.
Problemen met urinelozing
Een veel gehoorde klacht bij PDS patiënten is het vaak moeten plassen, maar met kleine
hoeveelheden. Ook urineverlies komt voor. Oorzaak is mogelijk dat de darmen en de
blaas elkaar prikkelen waardoor de plasdrang ontstaat, maar er is nog niet voldoende
onderzoek naar verricht.
Onregelmatige menstruatie en pijn bij het vrijen
Deze klacht wordt door vrouwen met PDS genoemd. Bij lichamelijk onderzoek wordt
geen afwijking gevonden. Vermoedelijk ontstaat er druk in de buik tijdens het vrijen
waardoor pijn ontstaat. Vaginisme (de spieren rondom de vagina trekken zich ongewild
samen) blijkt veel voor te komen bij vrouwen met PDS.
Vermoeidheid, slapeloosheid
Hiermee wordt de vermoeidheid bedoeld die niet in verhouding staat tot de inspanning of
activiteit. Vermoeidheid is niet te meten, een ieder heeft wel eens last van vermoeidheid.
Langdurige of extreme vermoeidheid maakt je somber, het verstoort je leven. Een PDS
patiënt kan al vermoeid zijn na een kleine inspanning, bijvoorbeeld de afwas. De
vermoeidheid wordt verschillend ervaren, de een voelt zich lusteloos, de ander volledig
uitgeput of compleet leeg. Mogelijk dat het PDS zoveel energie vraagt dat er uitputting in
Auteur: Carolien van de Glind
Datum: april 2012
Voetreflex Plus en het Prikkelbare Darm Syndroom
11
en van het lichaam ontstaat. Slapeloosheid kan ontstaan doordat de PDS patiënt vroeg
wakker wordt. In het lichaam begint de dikke darm omstreeks 05:00 uur te werken. Dit is
dan ook het tijdstip van de innerlijke wekker.
Psychische klachten
Neerslachtigheid of een depressie kan voortvloeien uit vermoeidheid en/of slapeloosheid.
Neerslachtigheid kan ook gewoon tijdelijk ontstaan, de persoon is dan lusteloos en
somber.
Als dit langere tijd aanhoudt kan iemand zich machteloos voelen. Vaak gebeurt dit als de
PDS patiënt geen grip krijgt op de klacht. Een andere voorkomende psychische klacht is
angststoornis. De persoon heeft zonder enige logische reden een angststoornis ontwikkeld
die zich verder kan ontwikkelen tot een fobie zoals straatvrees. Zowel depressie als
angststoornissen gaan gepaard met vermijding van activiteiten of bepaalde plekken.
Gevolg is dat er geen sprake meer is van een normaal dagelijkse leefpatroon.
1.1.5
De werking van het spijsverteringsstelsel Westers gezien
Het spijsverteringskanaal is een holle buis van zeven meter die bestaat uit de mond, de
keel, de slokdarm, de maag, de dunne darm, de dikke darm, de endeldarm (rectum) en de
anus. Ook organen buiten het maag-darmkanaal worden tot het spijsverteringsstelsel
gerekend: de alvleesklier (pancreas), de lever en de galblaas.
Het voedsel verplaatst zich binnen de vijftien tot twintig uur van het begin naar het eind
van het spijsverteringskanaal.
Het spijsverteringsstelsel
De holle buis begint met de mond waar de vertering
van voedsel van start gaat. De slokdarm bevindt zich
tussen de mondholte en maag. Zijn enige functie is
het transport van voedsel naar de maag. In de maag
wordt het voedsel verder verkleind en verwerkt. Als
de vaste voedselbestanddelen één tot twee millimeter
zijn, gaan ze via de maagportier naar het eerste
gedeelte van de dunne darm. In de dunne darm wordt
het sap van de alvleesklier en gal aan het voedsel
toegevoegd en wordt dit verwerkt. Enzymen vanuit de
darmwand spelen hierbij een rol. Het voedsel is dan
zo bewerkt dat de nuttige voedingsstoffen door het
bloed kunnen worden opgenomen. Voor
daadwerkelijk gebruik van dit bewerkte voedsel zorgt
de lever middels een chemische omzetting,
schadelijke stoffen worden omgezet in onschadelijke.
Door peristaltische contractie wordt het voedsel in de dunne darm gekneed en langzaam
getransporteerd richting de dikke darm. Via de klep van Bauhin komt, de inmiddels
dunne waterige brij (chymus), in de dikke darm. Dit restant bestaat uit water, zouten en
onverteerbare plantaardige stoffen. De wand van de dikke darm bestaat uit drie lagen: aan
de buitenzijde een dubbele spierlaag die rondom de darm bevestigd is, een
bindweefsellaag en een slijmvlieslaag die zich aan de binnenzijde van de darm bevindt.
Vooral aan het begin van de dikke darm wordt vocht onttrokken aan de chymus, het
laatste gedeelte wordt gebruikt als opslag. De dikke darm maakt twee soorten
bewegingen; peristaltische bewegingen en massacontractie. Door peristaltische
bewegingen vindt het onttrekken van vocht plaats.
De chymus wordt in contact gebracht met het slijmvlies door insnoering van de dikke
darm. Deze insnoering ontstaat door spieren in de vorm van een ring over de gehele
Auteur: Carolien van de Glind
Datum: april 2012
Voetreflex Plus en het Prikkelbare Darm Syndroom
12
lengte van de dikke darm Deze spieren trekken onbewust samen, het is glad spierweefsel.
De chymus wordt nu goed gekneed en gemengd, er ontstaat een stevige massa (feces).
Het opgenomen water wordt teruggegeven aan de bloedbaan. Deze insnoering kan een
tiental seconden tot wel enkele minuten duren en wordt niet gevoeld. De massacontractie
vindt plaats doordat de chymus of feces in de dikke darm over grote afstanden wordt
getransporteerd richting de endeldarm, het laatste gedeelte van de holle buis. Als dit
gedeelte gevuld is met feces ontstaat er aandranggevoel.
Het lozen van feces wordt defecatie genoemd. Defecatie vindt plaats door het aanspannen
van de buikspieren. De feces verlaat de endeldarm middels de anus die uit twee
kringspieren bestaan; een bewust- en onbewust werkende spier. Bij defecatie ontspant de
onbewuste kringspier zich middels een reflex, de bewuste kringspier wordt bewust op het
toilet ontspannen.
Een gezond persoon produceert 100 tot 150 gram feces per dag. Transport van de feces
vindt dus plaats middels massacontractie. Dit gebeurt ongeveer zes keer per dag. De
contractie vindt vooral plaats in de ochtenduren; na het ontwaken, het ontbijt of de
ochtendkoffie. Het kan gevoeld worden als een lichte kramp of als aandrang.
De peristaltische bewegingen en massacontractie in de dikke darm worden geactiveerd
door stoffen die vrij komen na vertering van oplosbare vezels en hormonen en zenuwen.
Dit gaat onbewust, de wand van de darm bestaat uit glad spierweefsel. Bij het waarnemen
van voedsel in de maag en dunne darm, vindt er al beweging plaats in de dikke darm.
Hormonen uit de maag en dunne darm zetten de wand van de dikke darm aan tot
beweging. Beweging van de dikke darm vindt dus al plaats voordat het voedsel deze
locatie heeft bereikt.
De ontlasting (feces) bestaat uit voedselresten, water, slijm, bacteriën, afgestoten
darmwandcellen, zouten en galkleurstof die de feces een bruine kleur geeft. De normale
feces bij volwassenen is worstvormig en compact van samenstelling. De kleur bruin is
afhankelijk van de voeding die gegeten wordt. Voornamelijk vleesvoeding geeft een
kastanjebruine kleur, uitsluitend plantaardige voeding geeft een bruingele en
moedermelkvoeding geeft een goudgele kleur. Bij zwart, grijszwart en wit gekleurde
feces kan er sprake zijn van een pathologie.
Uit onderzoek blijkt er een interessante wisselwerking te zijn tussen de aansturing van de
darmen en de hersenen. De afgifte van de hoeveelheid serotonine, een stof die zorgt voor
de overdracht van zenuwimpulsen, is verschillend bij darmen van een PDS patiënt en
darmen van een niet PDS patiënt. Dit betekent dat er een anatomisch aanwijsbare stoornis
is aangetroffen bij PDS patiënten.
Het spijsverteringsstelsel en de hersenen zijn sterk aan elkaar gekoppeld. Zo zijn
psychische factoren van grote invloed op de samentrekking van de darm, de afgifte van
verteringsenzymen en andere functies van het spijsverteringsstelsel. Ook de vatbaarheid
voor infecties (die tot verschillende spijsverteringsstoornissen leiden) wordt sterk door de
hersenen beïnvloed. Op zijn beurt beïnvloedt het spijsverteringsstelsel de hersenen weer.
Zo zijn chronische of terugkerende aandoeningen als het prikkelbare Darm Syndroom,
van invloed op emoties, gedrag en dagelijks functioneren. Dit tweeledige verband wordt
ook wel aangeduid als de ‘hersen-darm-as'.
Auteur: Carolien van de Glind
Datum: april 2012
Voetreflex Plus en het Prikkelbare Darm Syndroom
13
1.2
Het Prikkelbare Darm Syndroom vanuit de natuurgeneeskunde
1.2.1
Het Prikkelbare Darm Syndroom en Ayurveda5
Het Prikkelbare Darm Syndroom wordt in de ayurveda gezien als een vaak complexe
verstoring van de darmwerking. De volgende aspecten kunnen een prikkelbare
darmreactie uitlokken:
1. Koffie en cafeïne houdende drank, zoals cola e.d.
2. Lactose (melksuiker), aanwezig in alle melkproducten.
3. Citrusvruchten.
4. Andere voedsel intoleranties (geraffineerde suiker, tarwe, zoals brood, pasta en
gebak,)
5. Koolzuurhoudende drank.
6. Rauwe groenten, uien, kolen, zoals bloemkool en broccoli en bonen
7. Intensief sporten.
8. Onregelmatig eten en overeten.
9. Onderdrukken van natuurlijke aandrang.
10. Stress, angst, geldproblemen, gepest worden en overwerk
Algemene maatregelen bij PDS:
1. Vermijd bovengenoemde uitlokkende factoren.
2. Kook je eten goed, liefst meer dan beetgaar. Eet niet de hele
dag door, maar geef je darmen tijd om te herstellen.
3. De volgende kruiden brengen verlichting: Maak thee van 1
liter water met 1 theelepel anijs, 1 theelepel venkel en een
stukje gember. Kook dit 20 minuten en drink hiervan
gedurende de dag. Gebruik kurkuma, kardemom,
nootmuskaat en gember in het eten.
4. Gebruik gedurende minstens 1 tot 3 maanden probiotica.
5. Doe Yoga of Tai Chi. Er zijn een aantal specifieke Yoga
oefeningen voor het buikgebied die zeer ontspannend
werken, zoals Vajrasana, Shashankasana, Ushtrasana,
Marjariasana en Padhastasana.
6. Doe een kuur met triphala choorna. Triphala is een combinatie van 3 kruiden die een
reinigend effect hebben op de maag, dunne darm, lever en dikke darm. Het reinigt het
hele lichaam en is licht laxerend. Het is een basis ayurvedisch middel.
Neem gedurende 3 tot 6 maanden elke avond voor het slapen gaan een ½ theelepel
triphala (ongeveer 2gr.), die je 10 minuten laat weken in een half glas warme melk of
warm water. Drink daarna nog een volle beker warme melk of warm water.
Bovenstaande remedies zullen zeker een verlichtend effect hebben en misschien volstaan
ze ook. Doorgaans moeten kruidenremedies en veranderingen in levensstijl langduriger
worden toegepast om effect te hebben. Bij chronische of ernstige vormen van IBS is de
aanpak erg persoonsgebonden. Een specifieke aanpak met zuiveringskuren,
darmreinigingen, kruiden-remedies etc. dienen dan nauwkeurig aan de persoon aangepast
te worden.
5
Bron: www.yoga-ayurveda.be
Auteur: Carolien van de Glind
Datum: april 2012
Voetreflex Plus en het Prikkelbare Darm Syndroom
14
1.2.2
Het Prikkelbare Darm Syndroom volgens Reckeweg
De darm als brein achter de navel. De darm is een intelligent orgaan en wordt ook ‘het
tweede brein’, of ‘brein achter de navel’ genoemd. De darm is wijs en kan wijs
functioneren, op voorwaarde dat de bijbehorende mens wijs genoeg is om daar goed mee
om te gaan.
Disbalans in de darm wordt via neurologische processen en het supra cellulaire netwerk,
rechtstreeks beïnvloed door onze hersenen, en vice versa.
Bijvoorbeeld: stress reducerende therapieën kunnen een sterke verbetering geven bij IBS
(irritable bowel syndrome of anders gezegd prikkelbaar darm syndroom). IBS gaat in
90% van de gevallen gepaard met angsten en depressies.
De darm is een intelligent orgaan en wordt ook ‘het tweede brein’, of ‘brein achter de
navel’ genoemd. De wetenschap die zich daar intensief mee bezig houdt, heet neuropsycho-gastro-enterologie. De darm is wijs en communiceert constant met ons. De vraag
is of men de darm nog wel kan horen, of dat de signalen vertroebeld zijn door alle
invloeden van buitenaf. Moderne natuurgeneeskunde gaat ervan uit dat ziekte ontstaat
door micro ontstekingsprocessen. Het begin van de ontsteking is niet de microbe, zoals
Louis Pasteur (1822–1895) voorstelde, maar de cel omgeving is bepalend voor het al dan
niet ziek worden van de mens (Claude Bernard, 1813–1878). Stressoren waaronder
toxinen (gifstoffen) zorgen voor een ontregeling van het darmmilieu. De reacties hierop
zijn ontstekingen.
Toxische stressoren kunnen exogeen (van buiten af) zijn: chemische stoffen, zware
metalen, pesticiden, gifstoffen van micro-organismen, trauma en (be)straling. Ze kunnen
ook endogeen (van binnenuit) zijn door o.a. onvolledige vertering en slechte ontgifting,
zuurgraad (pH) veranderingen, belemmerde uitscheiding (bijvoorbeeld door chronische
obstipatie).
Anders gezegd: verkeerde voeding en eetgewoonten en daarmee een verminderde
verteringscapaciteit leiden tot een onvolledige vertering van de voeding. Hierdoor
ontstaat een ophoping van afvalstoffen o.a. in de darmen. Dat leidt vervolgens tot diverse
reacties die overal in het lichaam kunnen plaatsvinden.
Extracellulaire matrix (ECM) als supra cellulair communicatie netwerk.
Overal in het lichaam bevindt zich de extracellulaire matrix (ECM). De ECM is een term
die gebruikt wordt om structuren aan te duiden die deel uitmaken van biologische
weefsels maar zich buiten de cellen bevinden. De extracellulaire matrix biedt stevigheid
en structuur aan weefsels.
Deze ECM bestaat vooral uit langgerekte, vezelachtige eiwitten
zoals collageen, fibronectines, elastines en glycosaminoglycanen
(GAG's). Hierin spelen zich hormonale, biochemische,
immunologische en neurale regulatieprocessen af. Sinds kort weet
men dat deze processen zéér snel plaatsvinden, zelfs nog sneller
dan zenuwgeleiding. Subatomaire deeltjes, (deeltjes kleiner dan
een atoom), met informatie verplaatsen zich met grote snelheid
door de ECM met behulp van waterstofbruggen. Zo bereiken ze de
verste uithoeken in het lichaam.
Dr. H. Reckeweg
Toxinen en stressoren verstoren via de ECM de regulatie van de homeostase (het
vermogen van het lichaam om het interne milieu constant te houden). Vervolgens
reageert het lichaam volgens bepaalde reacties om de homeostase te herstellen. Deze
stappen noemt men in de natuurgeneeskunde de zes reactiefasen van Reckeweg.
Auteur: Carolien van de Glind
Datum: april 2012
Voetreflex Plus en het Prikkelbare Darm Syndroom
15
Reactiefasen van Reckeweg bij disbalans in de darm kunnen als volgt worden
omschreven:
1. De uitscheidingsfase:
Fase 1 beschrijft een lichaam dat harmonisch (normaal) werkt; er is een balans
(homeostase) tussen wat het lichaam in komt en wat er uit gaat. De lichaamsvloeistoffen
worden op de geëigende manier uitgescheiden door de nieren (urine), via de huid
(transpiratie), door de darmen (ontlasting), de longen (koolzuur) en de baarmoeder
(menstruatievocht). Ook traanvocht, oorsmeer, speeksel, snot en vaginale afscheiding
vallen onder de normale lichaamsvloeistoffen huishouding.
2. De reactiefase:
Lukt het niet om de gifstoffen op de gewone manier kwijt te raken, dan moet het lichaam
harder werken, dan gaat het in de versnelling. Een ‘gewone’ verkoudheid is al een
reactie, vaak op ‘slecht’ voedsel! Een heftigere reactie is een ‘ontsteking’; dat is een
sterkere reactie van ons organisme om afvalstoffen weg te werken, om ze onschadelijk te
maken. De natuurgeneeskunde zal die reactie van het lichaam altijd ondersteunen.
De reguliere ‘geneeskunde’ geeft dan antibiotica (dat letterlijk ‘tegen leven’ betekent).
Deze antibiotica onderdrukken echter de natuurlijke weerstand van het lichaam en is dus
eerder belastend dan helpend. Daardoor worden de gezonde, acute reacties geblokkeerd,
gaan de ziekteveroorzakers als het ware ‘ondergronds’ en ontstaan er chronische ziekten,
zoals Gastro-enteritis (maag-darm ontsteking) en diverticulitis (ontstoken uitstulping van
de Dikke Darm).
Naast alle soorten ontstekingen zie je ook eczeem en huiduitslag, pogingen dus van het
lichaam om zich van afvalstoffen te ontdoen!
3. De depositiefase:
Lukt het niet om de afvalstoffen via de gewone uitscheiding en door middel van
ontsteking (de versnelling) af te voeren, dan kiest het lichaam voor een andere oplossing.
Het gaat de afvalstoffen ‘dumpen’, het gaat ze opslaan op plekken in het lichaam waar ze
niet ‘in de weg liggen’. In bijvoorbeeld het bindweefsel, de spieren, pezen en gewrichten.
Dit gebeurt om de vitale organen (hart, longen, nieren, hersenen enz.) te beschermen.
Deze fase wordt ook wel de stille fase genoemd omdat je er eigenlijk niets van lijkt te
merken. Maar als je ook maar een beetje op je lichaam let, zijn er natuurlijk wel
aanwijzingen zoals vochtophopingen, stijve spieren en gewrichten enz. Verder horen ook
aandoeningen als gal- en nierstenen (een vorm van kalkafzetting), obstipatie, oedeem en
levervlekken in deze fase thuis.
Tot dan toe speelt alles zich af in het vloeistofsysteem van het lichaam. Fase één tot en
met drie behoren daarmee tot de humorale fase. Humor betekent ‘sap’. In de humorale
fase spelen de processen zich dus nog af in de lichaamsvloeistoffen. Ziekten in deze fasen
zijn acute ziekten. Acute ziekten hebben het vermogen en het doel het lichaam te
genezen, door afvalstoffen op te ruimen en de doorstroming te bevorderen. Door de
uitscheiding te stimuleren ondersteun je deze processen.
Na fase drie komt de cellulaire fase, (zich afspelend binnen de cellen) dat wil zeggen dat
de afvalstoffen de cel binnendringen en daar schade aanrichten, vaak blijvend. Daardoor
kan weefsel ook kapot gaan. Ziekte die daarbij hoort noemen we chronisch. Het lichaam
komt in een vicieuze cirkel, in een neerwaartse spiraal. Meer afvalstoffen, minder
doorstroming, daardoor blijven er meer afvalstoffen liggen die verder gaan rotten en dus
zelfs gif vormen.
Auteur: Carolien van de Glind
Datum: april 2012
Voetreflex Plus en het Prikkelbare Darm Syndroom
16
4. De impregnatiefase:
De gifstoffen dringen de cel binnen. De schade kan beperkt blijven tot een groepje cellen
of een orgaan. De cellen kunnen nog herstellen. Tot deze fase behoren aandoeningen
zoals migraine, maagzweer, leverbeschadigingen, astma, myoom, lymfeklierzwellingen,
colitis ulcerosa, leaky gut (lekkende darm syndroom).
5. De degeneratiefase:
De cellen zijn zo beschadigd (gedegenereerd) dat zij niet meer kunnen herstellen, er is
sprake van blijvend functie verlies. Bijvoorbeeld: tuberculose, MS (multiple sclerosis),
verlamming, levercirrose, wervel degeneratie, schrompelnieren en steriliteit, atrofische
gastritis, de ziekte van Crohn.
6. De neoplasmafase:
Het regulerende mechanisme in de celkern is aangetast. Er ontstaat een wildgroei
(neoplasma) aan cellen die niet meer kunnen doen wat ze behoren te doen. Tumoren en
gezwellen (bijvoorbeeld een maagcarcinoom en coloncarcinoom) horen in deze fase. De
vorming van gezwellen is de eindfase van een proces dat al langdurig gaande was.
Herstel is vanaf fase 4 moeilijk en soms niet meer mogelijk, wel is ziektevertraging dan
een optie. Tot en met fase 3 kunnen individuele voeding- en leefstijladviezen,
ondersteuning en natuurlijke medicatie de negatieve spiraal doorbreken.
1.2.3
Homeopathie en het Prikkelbare Darm Syndroom6
De dikke darm is met zijn talrijke zenuwuiteinden een dergelijk gevoelig orgaan dat een
kleine verstoring (bijvoorbeeld door stress of prikkelende voeding) meteen grote
gevolgen kan hebben voor de beweeglijkheid van de darm. Winderigheid, opgeblazen
gevoel, rommelingen en borrelen in de buik zijn dan het gevolg met vooral tussen en na
de maaltijden krampachtige pijn vaak links onder in de buik; ook harde keutelachtige
ontlasting, afgewisseld met korte periodes van diarree kan voorkomen.
Als deze klachten een chronisch karakter krijgen wordt meestal de diagnose spastische
dikke darm of prikkelbaar Darm Syndroom (“irritable bowel syndrome”) gesteld met het
advies om vezelrijke voeding te gebruiken en prikkelende voedingsmiddelen en nerveuze
spanningen te vermijden. Deze leefregels, eventueel aangevuld met medicijnen, zijn
echter lang niet altijd doeltreffend.
Lycopodium
Het hoofdmiddel in de homeopathie voor spastische dikke darmklachten is Lycopodium
clavatum, de wolfsklauw, een kruipend mosachtig plantje dat door Arabische artsen
vroeger al gebruikt werd bij maagklachten en om nierstenen te vergruizen; het stuifmeel
van het plantje is brandbaar en werd ooit bij vuurwerk productie gebruikt en als
afweerlaagje tegen het verkleven van pillen.
Voor het homeopathische geneesmiddel worden de sporen van de bloeiende halmen van
het Lycopodiumplantje gebruikt. De buikklachten die door mensen beschreven worden
en in de Materia Medica boeken o.a. worden omschreven als “opgeblazen buik, hevige
flatulentie (winderigheid), loze aandrang, een voortdurend gevoel van gisting in de linker
onderbuik” verdwijnen na inname van dit wonderbaarlijke homeopathische middel vaak
snel en volledig, vooral als de patiënt ook qua karakter (“constitutie”) bij het middel past.
6
Bron: www.homeopathischepraktijk.nl/diversen-andere-klachten/homeopathie-en-spastische-dikkedarm
Auteur: Carolien van de Glind
Datum: april 2012
Voetreflex Plus en het Prikkelbare Darm Syndroom
17
1.2.4
Hypnotherapie en het Prikkelbare Darm Syndroom7
Dr. Peter J. Whorwell, een bekende Engelse internist, begon in 1980 in Manchester met
het behandelen van patiënten met een zware vorm van PDS door middel van
hypnotherapie. Deze groep reageerde niet op medicatie. In zijn behandeling richtte hij
zich op:
 Lichamelijk herstel van de klachten (pijn en krampvermindering en herstel van de
stoelgang).
 Het vergroten van zelfvertrouwen en stressbestendigheid.
 Emotionele en gedragsmatige aspecten.
Hij bemerkte dat 75 tot 80 % van de patiënten verbetering ondervond met behulp van
hypnotherapie. Deze verbetering zette door, zelfs nadat de behandeling was afgerond. Het
PDS behandelplan wordt sinds 1996 met succes in Nederland toegepast.
Waarom werkt hypnotherapie bij PDS.
Onze darmbewegingen kunnen we niet op een directe manier controleren of beïnvloeden.
Dit in tegenstelling tot skeletspieren. (armen en benen kunnen we bewust aanspannen en
ontspannen). Darmen reageren, net als de rest van het lichaam, op emoties. Bijna
iedereen kent wel een aanval van diarree vlak voor een stressvolle gebeurtenis als
bijvoorbeeld een examen. Omgekeerd kan lichamelijke pijn (bijvoorbeeld plotselinge
kramp van de dikke darm) ons geestelijk welbevinden negatief beïnvloeden; we worden
somber of zijn sneller geïrriteerd. Ontspanning heeft een positieve invloed op de
darmwerking waardoor ook de opname van voedingsstoffen optimaal kan plaatsvinden.
In hypnose kunt u via gedachtebeelden uw maagdarmkanaal direct beïnvloeden. Zo leert
u de darmen te stimuleren om op een natuurlijke en ontspannen manier te werken. Dit
maakt hypnotherapie tot een zeer effectieve behandelwijze bij PDS klachten.
1.3
Het Prikkelbare Darm Syndroom vanuit de Traditionele Chinese
Geneeskunde (TCM)
Volgens de moderne Chinese medische literatuur is men van mening dat de hoofdzaak
van PDS altijd berust op een disharmonie tussen de Lever en de Milt.
Men spreekt meestal niet van PDS, maar kijkt waar men last van heeft. In de TCM kijkt
men naar lichaam en geest als één geheel.
Ziektesymptomen zoals diarree, losse stoelgang en bloed of slijm in de stoelgang worden
meestal toegeschreven aan een Miltonevenwicht. En symptomen als obstipatie en een
uitgesproken opgeblazen en pijnlijk gevoel in de buik worden toegeschreven aan
Leveronevenwicht.
Volgens de TCM zorgt de Lever onder andere voor de vrije circulatie van alle Qi in het
lichaam. Dit is belangrijk voor het functioneren van het lichaam en voor het omgaan met
emoties. Ook emoties moeten vrij kunnen stromen. Als de Qi niet goed circuleert,
ontstaan er emoties als woede, frustratie of depressiviteit. Andersom kunnen door
emotionele stress of frustratie op het werk of binnen je privé leven ook Lever Qi
deficiëntie optreden met eventueel Qi stagnatie als gevolg.
Bij gezondheid ondersteunt de vrije circulatie van Lever Qi de spijsverteringsfunctie van
de Maag en de Milt. Als Lever Qi vrij circuleert, helpt het de Milt om de voedselessenties
te transformeren en te transporteren en de Maag om het voedsel te doen rijpen en rotten.
Het helpt dan om de Milt Qi te laten stijgen en de Maag Qi te laten dalen.
7
Bron: http://margot.pl1.nl/pds-therapie
Auteur: Carolien van de Glind
Datum: april 2012
Voetreflex Plus en het Prikkelbare Darm Syndroom
18
Bij ziekte, als er sprake is van rebellerend Lever Qi, (d.w.z. dat de horizontale beweging
in de buik, die de functies van de milt en de maag ondersteunt, excessief wordt) krijg je
digestieve problemen. Verstoring van de Milt functie van transport en transformatie Een
opgeblazen gevoel. En verstoring van de daling van Maag Qi (dat geeft hikken, boeren,
misselijkheid en braken). In de TCM spreekt men dan van De Lever valt de Milt aan, of
de Lever en de Milt zijn niet in harmonie, of het Hout valt de Aarde aan, of er is sprake
van een Exces van de lever en leegte van Milt Qi.
Als rebellerend Lever Qi overheerst, is er constipatie met droge, moeilijke en
keutelvormige stoelgang.
Als de Milt leegte overheerst, is er losse stoelgang.
Het opgeblazen gevoel en de pijn in de buik worden
veroorzaakt door de stagnatie van de lever Qi.
Het syndroom van rebellerend Lever Qi kan zich op twee
manieren voordoen. In één situatie is de Lever over actief
en valt de Milt aan en mengt zich in haar transformerende
en transporterende functie. Dit syndroom is vooral een
Excessyndroom. Het geeft vaker obstipatie dan diarree en
het opgeblazen gevoel en de pijn in de buik zijn nogal
uitgesproken. In een andere situatie is de Milt zwak en laat
zich door de Lever aanvallen. Dit syndroom is vooral een
Leegtesyndroom. Het geeft vaker losse stoelgang dan
constipatie en de buikpijn is slechts licht.
Het is ook te zien aan de tong. In het geval dat de Lever de
Milt actief aanvalt is de tong rood op de zijkanten (Lever
en Galblaaszone). Als de Milt zwak is en zich laat
aanvallen door de Lever is de tong normaal van kleur.
Als de Lever langere tijd de Milt actief aanvalt, verzwakt de Milt en krijg je Milt Qi
leegte. Dit resulteert tot een verstoring van het transport en transformatie van vloeistoffen
en de vorming van vocht.
Op dezelfde manier kan rebellerend Lever Qi de Maag aanvallen. De Maag Qi kan dan
niet dalen maar stijgt en dit heeft het hikken, boeren, misselijkheid en braken tot gevolg.
Ook met het rotten en rijpen van voedsel in de Maag bemoeit de Lever zich dan,
waardoor er een opgeblazen gevoel ontstaat en zuurbranden. Het kan net als met de Milt
zo zijn dat of de Lever in exces is en de Maag actief aanvalt, de zijkanten van de tong zijn
dan rood (lever en galblaas zone). Of de Maag is zo zwak dat deze zich door de Lever
laat aanvallen. In dit geval is de tong normaal van kleur.
Volgens de TCM is de belangrijkste functie van de Milt die van het transport en de
transformatie van het voedsel en de vloeistoffen. Elke disbalans van de Milt zal dus altijd
het spijsverteringsproces beïnvloeden, met symptomen als een opgeblazen gevoel in de
buik, gebrek aan eetlust en losse stoelgang.
Verder controleert de Milt de spieren en is verantwoordelijk voor het transport van het
Gu Qi naar de spieren en dan vooral naar de vier ledematen. Dus een disbalans van de
Milt, (vaak Milt Leegte) veroorzaakt vaak vermoeidheid.
De Milt geeft ons het vermogen te studeren, te concentreren, te focussen en te onthouden.
Als er geen energie in de Milt is kan piekeren, zich zorgen maken en vergeetachtigheid
het gevolg zijn. Andersom kan veel piekeren en peinzen of teveel studeren etc. leiden tot
Milt Leegte.
Omdat de Milt de transformatie en het transport van voedsel regelt, speelt het dieet een
heel belangrijke rol in Milt onevenwichten.
Auteur: Carolien van de Glind
Datum: april 2012
Voetreflex Plus en het Prikkelbare Darm Syndroom
19
Bij PDS is vaak sprake van Milt leegte. Milt leegte uit zich dan in een opgezette buik,
brijige ontlasting, een gebrek aan eetlust, vermoeidheid en gebrek aan kracht.
Volgens de vijf elementen controleert Hout (de Lever en Galblaas) het element Aarde (de
Maag en Milt). Als het Hout de Aarde over controleert, aanvalt, haalt de Milt te weinig
Gu Qi uit de voeding. Hij stuurt dan te weinig Gu Qi naar het Hart, die er Bloed van
maakt. Hierdoor ontstaat er een slechte kwaliteit van Bloed, wat uiteindelijk Lever Leegte
veroorzaakt omdat de Lever te weinig Bloed kan opslaan. Door deze Lever aanval kan de
Qi van de Maag niet dalen waardoor hij opwaarts ontsnapt en hikken, boeren en
misselijkheid ontstaat. De aanval zorgt er ook voor dat de Qi van de Milt niet kan stijgen
waardoor diarree ontstaat. Hier wordt duidelijk dat de stroomrichting van Qi, vooral de
stijgende in de Miltmeridiaan en dalende in de Maagmeridiaan, belangrijk is.
Als het Aarde element het Hout element aanvalt krijg je stagnatie van Qi. Dit kan
gebeuren als het Hout zwak, of de Aarde erg sterk is.
Bij Qi stagnatie en Milt zwakte zal voedsel retentie het gevolg zijn. Voedsel Retentie kan
uiteindelijk transformeren in Lege Hitte die het Hart aanvalt. Gevolg is slapeloosheid,
hartkloppingen, onrust en agitatie. Langdurige Milt Leegte kan leiden tot Nier Yang
Leegte. Nier Yang verwarmt gewoonlijk de Lever het geen bij Nier Yang Leegte niet zal
gebeuren. De Lever Deficiëntie die mogelijk al aanwezig was neemt toe. Gevolg van
Nier Yang Leegte is Damp met een Koude Leegte tot gevolg. De Bloedstuwing (Stase)
zal toenemen. Als Lever Deficiëntie ernstig is of lang genoeg duurt, veroorzaakt dit ook
Bloed Stase. Bloed Stase gaat gepaard met scherpe pijn gelokaliseerd op één plek.
Meestal is deze pijn in het hoofd of in de buik. Lever deficiënt en Qi stagnatie kunnen
uiteindelijk ook tot Lever Vuur leiden. Het Vuur zal het Bloed en de vloeistoffen
uitdrogen waarna de Nier Yin wordt aangetast. Door de Milt Leegte ontstaat Bloed
Leegte en afname van het Yin. Bij afname en zwakte van Nier Yin kan Lever Excess een
gevolg zijn. Het stijgende Lever Vuur kan de Long en het Hart in haar functie aantasten.
Door zwakte van de Milt accumuleert het Vocht en zal naar beneden dalen. Dit verergert
de Lever Stagnatie, er kan nu Damp Hitte ontstaan die zich uit middels stinkende diarree.
1.3.1
Diagnose PDS vanuit de TCM
In hoofdstuk 1.1 heb ik vanuit Westers oogpunt de PDS problematiek als volgt
beschreven:
1. Obstipatie en/of opgeblazen gevoel, gecombineerd met
buikpijn.
2. Diarree gecombineerd met buikpijn.
3. Mengvorm van obstipatie en diarree, gecombineerd met
buikpijn.
Vanuit de TCM kunnen dit meerdere pathologieën zijn.
Voordat een pathologie wordt vastgesteld, vindt er eerst een
intakegesprek (anamnese) plaats. Tijdens dit gesprek tussen
patiënt en therapeut of arts worden de klacht(en) besproken.
Hierna kan, eventueel na een aantal lichamelijke testen, een
diagnose gesteld worden. Dit gebeurt in de Westerse
geneeskunde ook. Bij de anamnese vanuit de TCM wordt
naast een aantal vragen gebruik gemaakt van de pols en tong
diagnose. Door aan de pols te voelen en naar de tong te
kijken kan de gemoedstoestand van de organen en van de
persoon worden vastgesteld.
Dit is binnen de TCM een zeer gebruikelijk diagnosticerend middel. Na de anamnese
wordt een pathologie bepaald. Er kan bijvoorbeeld sprake zijn van een Qi Leegte of
Exces. Qi kan ook Stagnerend of Rebellerend zijn. De oorzaak van een pathologie is erg
Auteur: Carolien van de Glind
Datum: april 2012
Voetreflex Plus en het Prikkelbare Darm Syndroom
20
belangrijk. Het valt niet altijd mee deze te achterhalen, hij kan zeer divers of al heel lang
aanwezig zijn.
1.3.2
Uitwerking pathologie vanuit de TCM
In deze paragraaf worden enkele veel voorkomende TCM pathologieën uitgewerkt,
waardoor iemand Westers gezien PDS kan hebben.
Een pathologie is meestal niet binnen enkele weken opgelost, dit kan maanden dan wel
jaren duren. Vaak zijn er meerdere factoren die een rol spelen bij het herstel zoals stress,
voeding en/of enige regelmaat in het leven.
Lever Qi Stagnatie
Lever Qi Stagnatie is een veel voorkomende pathologie in onze Westerse maatschappij.
Kenmerkend is dat de symptomen komen en gaan. Door langdurige Lever Qi Stagnatie
ontstaan andere pathologieën zoals Lever Bloed Leegte, Maag Qi en/ of Milt problemen.
Vaak gaat Lever Qi Stagnatie gepaard met een andere pathologie. Lever Qi Stagnatie
ontstaat in de meeste gevallen door problemen in het emotionele leven. Langdurige
onderdrukte woede, frustratie of verontwaardiging zorgen dat het Qi niet wordt
gecirculeerd. Omdat de Lever gezien wordt als de generaal geeft dit veel symptomen. Op
fysiek niveau manifesteert dit zich vooral in de buik, op mentaal niveau in de
humeurigheid van de persoon.
Symptomen zijn:
- opgeblazen gevoel in buik en borst
- gevoel van brok in de keel
- veel moeten zuchten
- wisselende stemmingen
- snelle irritatie, humeurig
- onregelmatige, pijnlijke menstruatie
- premenstruele prikkelbaarheid
Tong:
Pols:
De tong kan normaal gekleurd zijn. In ernstige gevallen kan ze een rode rand
aan de zijkant hebben.
De pols is koordvormig.
Aanbevolen acupunctuurpunten8 zijn:
-
Lever 3, deze laat het Lever Qi circuleren en beïnvloedt vooral keel en hoofd.
Pericard 6, reguleert Lever Qi, vooral als de stagnatie wordt veroorzaakt door emoties.
Galblaas 34, deze doet Lever Qi circuleren en het vermindert pijn in het bovenste
gedeelte van de buik.
Lever 13, reguleert Lever Qi in de Middelste Verwarmer, vooral als het de Milt
aanvalt.
Lever 14, reguleert Lever Qi in de Middelste Verwarmer, vooral als het de Maag
aanvalt.
Drie Warmer 6, reguleert Lever Qi en beïnvloedt vooral de zijkanten van het lichaam.
-
Deze punten zorgen dat het Lever Qi beter gaat stromen waardoor genoemde problemen
afnemen. Belangrijk is om de (emotionele) oorzaak van de Lever Qi Stagnatie te
ontdekken en deze weg te nemen.
8
Bron: De Grondslagen van de Chinese Geneeskunde, blz. 506
Auteur: Carolien van de Glind
Datum: april 2012
Voetreflex Plus en het Prikkelbare Darm Syndroom
21
Milt Qi Leegte
Milt Qi leegte is een veel voorkomende pathologie binnen onze Westerse maatschappij.
Milt Qi leegte is een eerstelijns pathologie. Dat wil zeggen dat het een pathologie is die
eerst zelf ontstaat en vervolgens vele andere pathologieën kan veroorzaken zoals Milt
Yang Leegte. Milt Qi Leegte ontstaat door emotionele spanningen (zorgen, peinzen) of
het volgen van een bepaald dieet zoals veel koud- , rauw- of proteïnearm voedsel. De
Milt houdt van warm voedsel. Eten op onregelmatige tijdstippen of excessief eten kan de
Miltcapaciteit ook overbelasten en leiden tot Milt Qi Leegte. Ook kan Milt Qi leegte
ontstaan door een vochtige woning, vochtig weer of andere omstandigheden die vocht
met zich meebrengen. Vocht is een klimaatfactor die heel vaak de Milt aantast. Elke
langdurige ziekte zal de neiging hebben om de Milt te verzwakken en leiden tot Milt Qi
Leegte. Dit is de reden waarom Vocht en Flegma een frequent gevolg zijn van langdurige
ziektes, omdat Milt Qi verzwakt is en dit leidt tot de vorming van Vocht of Flegma.
Bij Milt Qi leegte ontstaat een verstoring in de transformerende en transporterende
functie van de Milt. Hierdoor verwerkt de Milt het voedsel niet goed en wordt het ook
niet opgenomen.
Symptomen zijn:
- vermoeidheid
- verlangen om te liggen
- zwakte in de ledematen
- bleke gelaatskleur
- slechte eetlust
- vol, opgeblazen gevoel tijdens of na het eten
- misselijkheid
- diarree of losse ontlasting die kan stinken
- winderigheid
- neiging tot obesitas
Tong:
Pols:
De tong ziet bleek en heeft mogelijk tandafdrukken aan de zijkant van de tong.
De pols voelt in het geheel zwak aan.
Aanbevolen acupunctuurpunten9 zijn:
- Maag 36, deze tonifieert Milt Qi.
- Milt 6, deze tonifieert ook Milt Qi en geeft direct meer energie.
- Milt 3, versterkt Milt Qi, is tevens het Yuan punt (oerpunt) van de Milt.
- Blaas 20 en 21 gecombineerd om chronische condities van zowel Maag Leegte als
Milt Leegte te behandelen.
- Ren Mai 12, versterkt Milt Qi.
Maag Qi Leegte
Maag Qi leegte kan ontstaan door een dieet met te weinig voedingswaarde en proteïnes,
of door onregelmatige eetgewoontes. Het kan ook ontstaan als gevolg van een chronische
ziekte die het Qi in het algemeen verzwakt. De maag is de Bron van de Nahemelse Qi en
het beginstadium van de Qi productie uit het voedsel. Als de Maag zwak is, zal het Qi
dus deficiënt zijn en alle andere organen zullen hieronder lijden.
9
Bron: De Grondslagen van de Chinese Geneeskunde, blz. 570/571
Auteur: Carolien van de Glind
Datum: april 2012
Voetreflex Plus en het Prikkelbare Darm Syndroom
22
Symptomen zijn:
- vermoeidheid vooral ’s morgens. (tussen 7.00 uur en 9.00 uur is de piekactiviteit van
de Maag)
- geen eetlust of geen verlangen om te eten
- oncomfortabel, opgeblazen gevoel in de bovenbuik
- verlies van smaakzin
- losse stoelgang
- zwakke ledenmaten
Tong:
Pols:
De tong is bleek.
De pols voelt leeg.
Aanbevolen acupunctuurpunten10 zijn:
- Maag 36, dit is het belangrijkste punt om Maag Qi te tonifiëren.
- Ren Mai 12, tonifieert Maag Qi en Milt Qi.
- Blaas 21, tonifieert Maag Qi. Het is het belangrijkste punt in geval van extreme
vermoeidheid.
- Ren Mai 6 tonifieert het Qi in het algemeen.
Rebellerend Lever Qi
In dit syndroom is de horizontale beweging van Lever Qi geaccentueerd en de emotionele
symptomen zijn niet zo uitgesproken. Er zijn veel meer digestieve symptomen.
Stagnerend Lever Qi kan rebellerend worden, dus kan het syndroom Lever Qi stagnatie
aan dit syndroom voorafgaan.
De symptomen zijn:
- Een opgeblazen gevoel in de buik
- hik
- zuchten
- misselijkheid, braken, boeren, (een opstandig gevoel in de Maag)
- prikkelbaarheid
- gespannen borsten (bij vrouwen)
Tong:
Pols:
Normaal van kleur, in ernstige gevallen wat rood op de zijkanten.
Koordvormig vooral op de Lever- en Maagposities.
Aanbevolen acupunctuurpunten11 zijn:
- Lever 14, het is het belangrijkste punt om Lever Qi te onderwerpen.
- Pericard 6, onderwerpt rebellerend Lever Qi, het doet Maag Qi dalen en kalmeert de
Shen.
- Galblaas 34, kalmeert de Lever en doet de Qi circuleren. Het werkt op de buik.
- Lever 3, kalmeert de Lever, doet de Qi circuleren, kalmeert de Shen en stabiliseert de
Hun.
- Driewarmer 6, doet de Lever Qi circuleren.
- Dikke Darm 4 reguleert de stijging en daling van de Qi en helpt dus om Lever Qi te
onderwerpen.
- Maag 21, doet het Maag Qi dalen.
- Maag 19, doet het Maag Qi dalen.
10
11
Bron: De Grondslagen van de Chinese Geneeskunde, blz. 620
Bron: De Grondslagen van de Chinese Geneeskunde, blz. 510
Auteur: Carolien van de Glind
Datum: april 2012
Voetreflex Plus en het Prikkelbare Darm Syndroom
23
2
De Massages en de resultaten
Ik heb drie mensen, bij wie door een arts de diagnose PDS is gesteld, gevraagd of ze mee
wilden werken aan mijn scriptie. De eerste, Maaike heeft het meeste last van obstipatie.
De tweede, Marleen heeft voornamelijk last van diarree en nummer drie, Inge heeft
afwisselend obstipatie en diarree.
Ik heb ze in eerste instantie een korte anamnese afgenomen om inzicht te krijgen in hun
klachten. De anamneseformulieren heb ik bijgevoegd in de bijlage 1.
Vervolgens ben ik ervan uit gegaan dat het vanuit de TCM altijd een disbalans tussen de
Lever en de Milt is en dat de Dikke Darm erbij betrokken is omdat deze los moet laten,
zowel de faeces als emoties en dat de Long er bij betrokken is omdat deze de Dikke
Darm ondersteunt bij het uitscheiden en loslaten. Hier heb ik mijn behandelplan op
geschreven.
1e massage: Lever -Galblaas Meridiaan massage en de reflexzones van de spijsvertering.
Reden
Lever-Galblaas, omdat de oorzaak van PDS vaak ligt in de controlerende
cyclus. De Lever valt de Milt aan. De Reflexzones van de spijsvertering heb
ik behandeld omdat het probleem in de spijsvertering ligt.
2e massage: Lever -Galblaas Meridiaan massage en de
reflexzones van de spijsvertering.
Reden
Zie 1e massage.
3e massage: Milt-Maag Meridiaan massage en de reflexzones
van de spijsvertering.
Reden
Milt/ Maag Meridiaan massage om de Milt te
versterken. De Milt transformeert en transporteert
het voedsel. En de Maag is de oorsprong van
vloeistoffen. Het heeft een sterke invloed op de
vochthuishouding in het lichaam en laat de Qi
dalen.
4e massage: Energetische Handmeridiaan massage met het accent op de Long en de
Dikke Darm en de reflexzones van het Lymfevaatstelsel.
Reden
De Dikke Darm omdat dit het uitscheidingsorgaan is en moet kunnen
loslaten, zowel geestelijk als lichamelijk. De Long omdat deze de Dikke
Darm ondersteunt in dit proces (Chinees vertegenwoordigt ze het 1e stadium
van loslaten) en staat voor de eigen ruimte die men inneemt. Verder heb ik
de zones van het Lymfesysteem meegenomen om de losgemaakte
afvalstoffen te kunnen afvoeren. Metafysisch heeft dit het vermogen om
onbewust opgedane en nog niet verwerkte indrukken te verwerken. En iets
moet eerst verwerkt zijn voor je het los kunt laten.
5e massage: Een Chakramassage met de nadruk op het 1e en 2e Chakra en de reflexzones
van het hoofd.
Auteur: Carolien van de Glind
Datum: april 2012
Voetreflex Plus en het Prikkelbare Darm Syndroom
24
Reden
Het accent op het 1e en 2e chakra omdat de uitscheidingsorganen zich daar
bevinden en omdat het 1e chakra staat voor basis veiligheid. De reflexzones
van het hoofd heb ik meegenomen om de hersen-darm as in balans te
brengen. De darmen worden veel beïnvloed door onze hersenen.
6e massage: Een Metamorfose massage.
Reden
Om te veranderen van een persoon met vaak buikpijn en problemen met de
toiletgang, naar een persoon zonder buikpijn of toiletgangproblemen.
Verder heb ik de volgende acupunctuur punten extra meegenomen bij de massages:
- Lever 8, deze voedt het Bloed en het Yin.
- Milt 10, omdat hij het bloed versterkt.
- Lever 3 en Maag 36 voor de Qi stagnatie. Ze brengen alles in beweging.
- Blaas 10 omdat hij de geest kalmeert.
- Long 7 omdat hij de daling van Long Qi bevordert en de Long tonifiëert. Verder
reguleert hij de waterhuishouding.
Ik ben mij ervan bewust dat er meer resultaat te bereiken is door bij een ieder een
uitgebreide anamnese af te nemen en een specifiek behandelplan op te stellen. Maar dit
onderzoek is er op gericht om te kijken of een standaard behandeling bij PDS al resultaat
biedt.
Ik heb naast de massages ook wat voedingsadviezen meegegeven en een buikmassage
voor thuis ( zie bijlagen 3). Verder heb ik de cliënten gevraagd een eet en voel dagboekje
bij te houden en een paar maanden probiotica te slikken.
Auteur: Carolien van de Glind
Datum: april 2012
Voetreflex Plus en het Prikkelbare Darm Syndroom
25
2.1
Massages van Maaike.
e
1 massage: Lever-Galblaas Meridiaanmassage en de reflexzones van de spijsvertering.
Het darmgebied voelde ballonachtig aan. Vooral de reflexzone van de Dikke Darm was
opgezwollen en pijnlijk, maar ook de Maag en de Lever en Galblaas waren opgeblazen
en gevoelig. Rechts was gevoeliger dan links.
Maaike is erg gemotiveerd. Ik heb haar aangeraden te proberen om in ieder geval warm te
ontbijten, bijvoorbeeld met soep of pap, omdat brood erg moeilijk te verteren is. Verder
zou het fijn zijn als ze niet teveel thee en koffie zou drinken, maar deze gedeeltelijk te
vervangen door warm water. Verder als het mogelijk is een beetje rauwe zuurkool bij de
maaltijd te eten, omdat het de verteerbaarheid ten goede komt. Daarnaast heb ik haar een
buikmassage aangeleerd die ze bij zichzelf kan uitvoeren. Maaike was erg blij dat ze ook
zelf wat kon bijdragen.
Tijdens de massage voelde en hoorde je haar darmen actief worden. Het voelde voor mij
erg goed. Ik voelde ook veel via mijn handen en mijn lichaam wegstromen in de grond.
Reactie op de massage: Maaike was de avond nadat ze bij mij was geweest erg goed naar
de wc gegaan. Ze had minder last van krampen gehad, maar ging nog steeds slecht naar
de wc. Ze was erg blij met de buikmassage die ze zichzelf kon geven, hij hielp als ze
buikpijn had. Verder beviel het warm ontbijten haar wel. Ze was eigenlijk al niet zo gek
op brood, het was alleen wel makkelijker. Door haar beroep is het niet altijd mogelijk
warm te ontbijten.
2e massage: Lever en Galblaas Meridiaanmassage en de reflexzones van de
spijsvertering. Daarnaast heb ik ook de extra acupunctuur punten
meegenomen.
Reactie op de massage: Maaike heeft het idee dat er wel wat gebeurt. Als ze buikpijn
heeft helpt de buikmassage die ze zichzelf geeft. Warm ontbijten bevalt Maaike goed.
3e massage: Milt- Maag Meridiaanmassage en de Reflexzones van de spijsvertering.
Reactie op de massage: Afgelopen week was ze iedere dag op een andere locatie aan het
werk geweest. Er was niet veel van het dagboekje terecht gekomen en ze had zich ook
niet zo aan het voedingsadvies gehouden. Tot de woensdag was het goed gegaan. Ze had
veel minder kramp gehad en was redelijk goed naar de wc gegaan. Daarna was ze op een
locatie geweest waar geen toilet aanwezig was en ze had zich niet aan de
voedingsadviezen gehouden. Ze had beduidend meer darmproblemen gehad. Obstipatie
en krampen. Vooral na het eten van twee broodmaaltijden had ze het gevoel dat er totaal
geen beweging meer in haar darmen was.
4e massage: Energetische Handmeridiaan massage en de reflexzones van de Lymfe.
Maaike vond de massage fijn. Ik vond de handmeridiaan
massage fijn om te geven.
Reacties op de massage: Maaike voelt zich
langzamerhand iets beter. Ze heeft minder last van
buikpijn.
Auteur: Carolien van de Glind
Datum: april 2012
Voetreflex Plus en het Prikkelbare Darm Syndroom
26
5e massage: Chakra massage en de reflexzones van de hoofdzones.
Maaike vond de massage erg ontspannend.
Reacties op de massage. Maaike schrijft: “Hoewel er nog steeds geen regelmaat zit in
mijn ontlasting, heb ik veel minder last van buikpijn. De buikpijn die ik heb is minder
‘scherp’ en duurt ook minder lang. Ik heb de afgelopen weken geen dag gehad waarop ik
eigenlijk met een kruik op mijn buik thuis zou willen blijven. Ontlasting laat soms lang
op zich wachten, maar ik heb het idee dat het nu wel komt voordat alles heel pijnlijk
wordt. Ik had vaker periodes (1 a 1,5 week) met relatief weinig last en nauwelijks
ontlasting, wat meestal werd gevolgd door een periode met juist veel pijn, lucht en
moeilijke ontlasting. Hier heb ik de afgelopen weken geen last van gehad”.
6e massage: Metamorfose massage.
Maaike vond deze massage erg ontspannend en heel apart. Toen ik haar handen en armen
aan het masseren was, voelde ze erg veel druk in haar hoofd, vooral bij haar oren. Het
was weer over toen ik stopte met het masseren van haar handen.
Reacties op de massage: Helaas is Maaike de week erna op een locatie geweest waar
geen toilet aanwezig was. Verder heeft ze in een slecht hotel geslapen waar warm
ontbijten niet mogelijk was. Hierdoor is haar ontlastingspatroon weer iets verslechterd.
Maar Maaike weet wel wat haar weer te doen staat. Ze blijft ook nog bij mij onder
behandeling.
Auteur: Carolien van de Glind
Datum: april 2012
Voetreflex Plus en het Prikkelbare Darm Syndroom
27
2.2
Massages van Marleen
Marleen had al een paar jaar last van diarree en veel buikpijn. Het is begonnen toen ze
ongeveer 15 jaar was. Omdat haar oudere zus de Ziekte van Crohn heeft en zij last bleef
houden, met zelfs af en toe bloed in haar ontlasting, dachten haar ouders en de huisarts
dat ze ook de Ziekte van Crohn zou hebben. Ze is in het Flevo Ziekenhuis te Almere
onderzocht door een Maag-Darm-en Lever arts. Uit de onderzoeken kwamen geen
darmontstekingen naar voren en niets wat dus wees op de ziekte van Crohn. Omdat men
hier niet alles kon onderzoeken is ze daarna nog doorverwezen naar dezelfde arts als haar
zuster in het AMC te Amsterdam. Deze arts heeft nog nader onderzoek gedaan. Toen ook
daar niets uitkwam is door de arts de diagnose Prikkelbare Darm Syndroom vastgesteld.
Omdat ik mijn scriptie over PDS ging houden, heb ik Marleen gevraagd of ze mee wilde
werken; dat wilde ze graag. We hebben toen een afspraak gemaakt. Bij de 1e massage
vertelde ze dat ze al een week geen last meer had. Geen buikpijn en geen diarree. We zijn
toen na gegaan wat er veranderd is in haar eet- en leef patroon. Het bleek dat haar
vriendje aan het lijnen was geslagen en dat zij daaraan mee deed. “Dat was wel zo
gemakkelijk”. Ze bleek al de hele week te ontbijten en te lunchen met een shake en ’s
avonds een warme maaltijd te eten. Ondanks dat de shakes bestaan uit geur, kleur en
smaakstoffen en verder veel suikervervangers, had ze geen last van buikpijnen en diarree.
Mijn conclusie was dat ze waarschijnlijk de tarwe in brood erg slecht, of niet kon
verteren. Ze wilde graag nog doorgaan met de shakes omdat het haar uiteraard goed
beviel.
1e massage: Ik heb haar de Lever- Galblaas meridiaanmassage en de reflexzones van de
spijsvertering gegeven.
Dat vond ze prettig.
Reacties op de massage. Ze merkte niet heel veel verschil.
2e massage: Lever- Galblaas meridiaan massage en de reflexzones van de spijsvertering.
Er was eigenlijk niets veranderd. Marleen verving nog steeds ontbijt en lunch door een
shake.
De massage vond ze prettig.
De 3e massage: Milt- Maag meridiaan massage en de reflexzones van de spijsvertering.
Reacties op de massage: Marleen geeft aan dat ze door omstandigheden één keer in die
week zowel bij haar ontbijt als haar lunch brood heeft gegeten en dat ze die avond
ontzettende buikpijn en diarree heeft gehad. Voor haar is het nu ook wel duidelijk dat ze
dat niet goed meer kan verteren. We hebben afgesproken dat ze het brood in ieder geval
weg laat en dat ze als ze klaar is met lijnen, ze aan de pap en soep gaat afgewisseld met
pannenkoekjes van Boekweit etc.
Aangezien Marleen waarschijnlijk geen PDS heeft en doordat ze zich eigenlijk wel goed
voelt nu en daardoor niet zo gemotiveerd is, hebben we in overleg besloten dat ik haar
verder niet meer voor deze scriptie behandel.
Auteur: Carolien van de Glind
Datum: april 2012
Voetreflex Plus en het Prikkelbare Darm Syndroom
28
2.3
Massages van Inge
e
1 massage: Lever-Galblaas Meridiaan massage en de reflexzones van de spijsvertering
Inge vond het fijn om de massage te krijgen. Haar darmen begonnen vreselijk te
rommelen en te borrelen.
Het was ook fijn om te geven.
Reacties op de massage: Inge had de afgelopen week erg slecht geslapen, ze had veel
dromen gehad. Ze was de afgelopen week erg goed naar de wc geweest. Elke dag en wel
4x per ochtend. De ontlasting was brijig geweest.
2e massage: Lever-Galblaas Meridiaan massage en de reflexzones van de spijsvertering.
Reacties op de massage: Inge heeft een eet- en voelboekje bijgehouden. Ze had het idee
dat er wel het nodige bij haar aan het werken was. Dat er iets gebeurde, maar wat wist ze
niet zo goed onder woorden te brengen.
3e massage: Milt- Maag meridiaan massage en de Reflexzones van de spijsvertering.
De massage was fijn om te geven en Inge vond hem ook fijn om te ontvangen. Verder
hebben we afgesproken dat Inge gaat proberen om de brood maaltijd in de ochtend te
vervangen door een warm ontbijt van pap of soep. Dat is voor Inge nog al een overgang,
omdat ze erg van brood houdt. Ze eet liever brood dan de warme avondmaaltijd. Maar ze
wil wel proberen of ze verschil merkt.
Reacties op de massage: Inge heeft de vorige dag ´s ochtends het gevoel gehad of haar
darmen vacuüm trokken. Verder had ze boven in haar vagina pijn. Ze had het gevoel of
haar vagina aan haar darm verkleefd is. Ze had aan weerszijde constante pijn in haar
buik, die af en toe verergerde. ´s avonds had ze steeds diarree. Ze ging er op en er af en
het was dun als water. Aan haar eetboekje is te zien dat ze de dag ervoor aan het eind van
de middag een ijsje heeft gegeten, daarna een shoarma schotel en daarna een kiwi. Ik
vermoed dat die combinatie niet zo goed te verteren is geweest.
Ik heb gevraagd of ze verder nog verschil heeft gemerkt van haar warm ontbijten. Ze zei
dat ze nu steeds ´s ochtends ontlasting had en een beetje ´s avonds.
4e massage: De Energetische handmeridiaanmassage met het accent op de Long en de
Dikke Darm meridiaan en de zones van het Lymfevaatstelsel.
Reacties op de massage: Inge slaapt veel beter. Het piekeren
vanaf een uur of 4 komt niet meer voor, ondanks emotionele
dingen die in de familie zijn gebeurd.
5e massage: Chakra massage en de reflexzones van het hoofd.
Reacties op de massage: Inge vond het de meest ontspannende
massage tot nu toe.
Ze is in het algemeen minder moe, heeft overal zin in, meer
energie. Ze heeft vastere ontlasting en ook minder ontlasting.
Auteur: Carolien van de Glind
Datum: april 2012
Voetreflex Plus en het Prikkelbare Darm Syndroom
29
6e massage: Metamorfose massage
Reacties op de massage: Eigenlijk vindt ze deze massage nog ontspannender dan de
chakra massage.
Reclame voor een patentgeneesmiddel tegen darmklachten
Auteur: Carolien van de Glind
Datum: april 2012
Voetreflex Plus en het Prikkelbare Darm Syndroom
30
3
Conclusie
Uit het resultaat, van de door mij behandelde personen, blijkt dat voetreflexzonetherapie
de klachten heeft verminderd.
De optimale behandeling van PDS is van veel factoren afhankelijk, dat is mij na de
literatuur studie wel duidelijk geworden. Voeding speelt een belangrijke rol bij de
klachten, maar ook de geest. Het is duidelijk dat het emotionele stuk ook een heel
belangrijke rol speelt. Het mooie van Voetreflex is dat het zowel het lichaam als de geest
in balans brengt. Je optimaliseert de spijsvertering zowel fysiek als psychisch.
Ik ben er dan ook van overtuigd dat met deze standaard behandeling er al veel
verbetering van de klachten te bewerkstelligen is. Echter, om dit te bewijzen is
vervolgonderzoek onder een grotere groep PDS-patiënten noodzakelijk.
4
Samenvatting
Het doel van deze scriptie was te ontdekken of het mogelijk is om met Voetreflexzone
therapie de klachten van iemand met het Prikkelbare Darm Syndroom te verminderen.
Verder hoopte ik iets te kunnen betekenen voor de mensen in mijn omgeving die last
hebben van het Prikkelbare Darm Syndroom. Ik kan stellen dat ik de doelstelling heb
bereikt. Ik heb inmiddels de klachten van een aantal mensen in mijn omgeving kunnen
verminderen.
Ik heb de opleiding tot Voetreflex Plus therapeute ervaren als een fijne, leerzame tijd
waarin we met zijn allen erg zijn gegroeid. Ik ben er nog lang niet, maar dat hoeft ook
niet. Ik ben van plan om nog veel bij te gaan leren. Ik zal de school dagen missen.
We waren een fijne hechte groep en we vallen natuurlijk na dit jaar wel uit elkaar. Maar
zo is het leven. Er zullen weer nieuwe schooldagen komen met nieuwe inspirerende
mensen die mij weer nieuwe dingen zullen leren en nieuwe kanten van mij zelf laten zien.
Ik verheug mij er nu al op.
Auteur: Carolien van de Glind
Datum: april 2012
Voetreflex Plus en het Prikkelbare Darm Syndroom
31
5













Literatuuropgave
De grondslagen van de Chinese Geneeskunde (isbn: 978-287293-0760)
Auteur: Giovanni Maciocia.
Prikkelbare Darm Syndroom (isbn: 90-6611-397-9)
Auteur Prof. Dr. A.J.P.M. Smout.
Prikkelbare Darm Syndroom (isbn: 978-90-864809-1-3)
Auteurs: S. Kollaard, H Vinke.
Prikkelbare Darm: wat helpt bij prikkelbaar-darm syndroom (isbn: 978-90-6030-662-8)
Auteurs: W. Kruis, Martin Rebstock, Annie Classens.
Lesmappen Total Health
www.inpliziet.nl
www.pdsb.nl
www.nhg.artsennet.nl
www.romecriteria.org
www.yoga-ayurveda.be
www.merckmanual.nl
www.homeopathischepraktijk.nl/bron/diverse
http://margot.pl1.nl/pds.therapie
Auteur: Carolien van de Glind
Datum: april 2012
Voetreflex Plus en het Prikkelbare Darm Syndroom
32
Bijlage 1. Anamneseformulieren
A.
Anamneseformulier van Maaike
PERSOONSGEGEVENS
Naam:
Adres:
Postcode:
Geboortedatum:
Maaike
Telefoonnummer:
Email:
Woonplaats:
1. Waar heb je last van. bijv. obstipatie, diarree, allebei, buikpijn, krampen. Obstipatie, buikpijn, krampen
en winderigheid.
2. Hoe vaak per dag, week heb je hier last van. Wisselend, periodes grote delen van elke dag of nacht en
periodes dat ik het minder heb.
3. Wordt het beter na ontlasten of erger. Erger
4. Wordt het erger of beter na eten. Geen verschil
5. Wordt het erger of beter bij koude of warmte. Vermindert als ik warmte toevoeg
6. Zit er ook slijm bij de ontlasting. Nee
7. Hoe is de geur van de ontlasting. Stinkt deze erg, ruikt het zurig. Nee
8. Heb je ook last van een branderig gevoel bij de anus na ontlasting. Soms, als ik een keer goed kan.
9. Heb je vaak last van een opgeblazen gevoel. Heb je het altijd voor of na een maaltijd. Ja, niet voor of na
een maaltijd, maar later als ik naar bed ga.
10. Heb je het vaak koud, last van koude ledematen of van oedeem. Vaak koude handen en voeten.
11. Ben je vaak vermoeid. Ja
12. Heb je ook last van slapeloosheid. Is dat dan moeilijk inslapen, doorslapen of ben je vaak vroeg wakker.
Op welke tijdstippen gebeurt dit dan. Moeilijk inslapen, door de pijn in de buik.
13. Slaap je rustig of onrustig en is het dan met veel dromen. Met periodes onrustig met veel dromen,
andere momenten rustig.
14. Ben je regelmatig wat neerslachtig of depressief. Nee, ik kan wel heel chagrijnig worden.
15. Hoe is de kleur van je urine. Heb je moeite met plassen, vaak kleine hoeveelheden. Geen
bijzonderheden.
16. Slik je een multi vitamine. Nee
17. Heb je een regelmatige menstruatie. Vloei je heftig. Heb je veel klonters in het bloed. Door de pil
regelmatig, anders niet. Maar ik vloei niet heftig.
18. Heb je last van pijn in de spieren en gewrichten. Nee
19. Heb je ook last van slikklachten en het gevoel of er een brok in je keel zit. Nee
20. Heb je last van zuurbranden. Nee
21. Als je drukt op je buik is dat dan gevoelig. Altijd of soms. Bijna altijd pijn.
22. Heb je meer last van je darmen als je het erg druk hebt, gestrest of angstig bent. Als ik zenuwachtig ben,
kan ik soms ineens wel naar de wc.
23. Hoe lang bestaan de klachten al. Zijn ze intussen verandert, bijvoorbeeld eerst meer last van obstipatie
en nu vaker diarree, of eerst regelmatig diarree en nu meer last van obstipatie. Ze zijn sinds 5 jaar
verergert. Vroeger had ik ze alleen op vakantie etc.
24. Heb je veel last van winderigheid. Ja, zeer veel.
25. Heb je regelmatig last van hikken, boeren misselijkheid, braken, zuchten en/of zwakke ledematen.
Alleen soms misselijk wanneer ik naar toilet ben geweest.
26. Als je buikpijn hebt is het dan altijd op dezelfde plek voelbaar. Kun je die plek aanwijzen. Is het een
zeurend gevoel of een stekende pijn. Niet altijd dezelfde plek, wel vaak rechts onderin. Soms stekend,
soms zeurend. Het voelt alsof er een ballon woont.
27. Heb je vaak een bittere smaak in je mond. Is dat dan de hele dag of alleen in de ochtend. Nee
28. Heb je vaak een droge mond en dorst. Soms periodes veel dorst, ook als ik genoeg drink.
Auteur: Carolien van de Glind
Datum: april 2012
Voetreflex Plus en het Prikkelbare Darm Syndroom
33
B.
Anamneseformulier van Marleen
PERSOONSGEGEVENS
Naam:
Adres:
Postcode:
Geboortedatum:
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
14.
15.
16.
17.
18.
19.
20.
21.
22.
23.
24.
25.
26.
27.
28.
Marleen
Telefoonnummer:
Email:
Woonplaats:
Waar heb je last van. bijv. obstipatie, diarree, allebei, buikpijn, krampen. Vaak krampen. Ik moet
dan gelijk naar de wc. De ontlasting kan dan normaal zijn.
Hoe vaak per dag, week heb je hier last van. Afwisselend. Soms 2 dagen niet. Tijdens de
menstruatie is het helemaal van slag. Dan heb ik wel 5x achter elkaar diarree.
Wordt het beter na ontlasten of erger. Het verbetert.
Wordt het erger of beter na eten. Verergert na het eten.
Wordt het erger of beter bij koude of warmte. Nooit geprobeerd.
Zit er ook slijm bij de ontlasting. Voor de onderzoeken naar Crohn wel, de laatste tijd niet meer.
Hoe is de geur van de ontlasting. Stinkt deze erg, ruikt het zurig. Stinkt, maar niet zurig.
Heb je ook last van een branderig gevoel bij de anus na ontlasting. Na de diarree wel.
Heb je vaak last van een opgeblazen gevoel. Heb je het altijd voor of na een maaltijd. Alleen na
het eten. Ik heb dan het gevoel of ik teveel gegeten heb.
Heb je het vaak koud, last van koude ledematen of van oedeem. Ik heb het snel koud. Ik heb altijd
koude voeten en handen, ook na het sporten.
Ben je vaak vermoeid. Ja, ik sta vaak al moe op, terwijl ik van 22.00 uur tot 8.00 uur geslapen
heb.
Heb je ook last van slapeloosheid. Is dat dan moeilijk inslapen, doorslapen of ben je vaak vroeg
wakker. Op welke tijdstippen gebeurt dit dan. Vroeger lag ik vaak te piekeren en te tobben, maar
sinds ik samenwoon niet meer.
Slaap je rustig of onrustig en is het dan met veel dromen. Rustig.
Ben je regelmatig wat neerslachtig of depressief. Als ik moe ben, aan het eind van de week.
Hoe is de kleur van je urine. Heb je moeite met plassen, vaak kleine hoeveelheden. Normaal.
Slik je een multi- vitamine. Nee
Heb je een regelmatige menstruatie. Vloei je heftig. Heb je veel klonters in het bloed. Ik slik op
advies van de huisarts de pil door. Ik had altijd zoveel last van de menstruatie, ik was misselijk,
had hoofdpijn en moest overgeven. Zowel voor als tijdens de menstruatie.
Heb je last van pijn in de spieren en gewrichten. Af en toe gewrichtspijnen in de handen, soms
een verstijfde vinger.
Heb je ook last van slikklachten en het gevoel of er een brok in je keel zit. Nee.
Heb je last van zuurbranden. Nee
Als je drukt op je buik is dat dan gevoelig. Altijd of soms. Alleen tijdens kramp
Heb je meer last van je darmen als je het erg druk hebt, gestrest of angstig bent. Ja zeker.
Hoe lang bestaan de klachten al. Zijn ze intussen verandert, bijvoorbeeld eerst meer last van
obstipatie en nu vaker diarree, of eerst regelmatig diarree en nu meer last van obstipatie.
Ongeveer 3 jaar.
Heb je veel last van winderigheid. Wel iets, vooral op stage.
Heb je regelmatig last van hikken, boeren misselijkheid, braken, zuchten en/of zwakke
ledematen. Ik zucht regelmatig.
Als je buikpijn hebt is het dan altijd op dezelfde plek voelbaar. Kun je die plek aanwijzen. Is het
een zeurend gevoel of een stekende pijn. Een stekende pijn links of rechts onder in de buik.
Heb je vaak een bittere smaak in je mond. Is dat dan de hele dag of alleen in de ochtend. Nee
Heb je vaak een droge mond en dorst. Vaak dorst.
Auteur: Carolien van de Glind
Datum: april 2012
Voetreflex Plus en het Prikkelbare Darm Syndroom
34
C.
Anamneseformulier van Inge
PERSOONSGEGEVENS
Naam:
Adres:
Postcode:
Geboortedatum:
Inge
Telefoonnummer:
Email:
Woonplaats:
1. Waar heb je last van. bijv. obstipatie, diarree, allebei, buikpijn, krampen. Ik heb last van een combinatie
van Obstipatie en diarree.
2. Hoe vaak per dag, week heb je hier last van. De ene keer kan ik een dag niet, de volgende dag ga ik heel
moeilijk, is de ontlasting erg hard en vervolgens heb ik 5x achter elkaar diarree. De volgende dag is het
brijig.
3. Wordt het beter na ontlasten of erger. Het wordt erger na het ontlasten
4. Wordt het erger of beter na eten. Geen verschil, wel een paar uur (3 uur) na het eten slechter
5. Wordt het erger of beter bij koude of warmte. Geen verschil
6. Zit er ook slijm bij de ontlasting. Nee
7. Hoe is de reuk van de ontlasting. Stinkt deze erg, ruikt het zurig. Ruikt soms weeïg
8. Heb je ook last van een branderig gevoel bij de anus na ontlasting. nee
9. Heb je vaak last van een opgeblazen gevoel. Heb je het altijd voor of na een maaltijd. Ja, een paar uur
na de maaltijd.
10. Heb je het vaak koud, last van koude ledematen of van oedeem. Soms oedeem
11. Ben je vaak vermoeid. Ja
12. Heb je ook last van slapeloosheid. Is dat dan moeilijk inslapen, doorslapen of ben je vaak vroeg wakker.
Op welke tijdstippen gebeurt dit dan. Moeite met doorslapen. Wordt rond 4 uur wakker en ga dan
liggen tobben.
13. Slaap je rustig of onrustig en is het dan met veel dromen. Onrustig met veel nare dromen. Vooral bij een
middagslaapje.
14. Ben je regelmatig wat neerslachtig of depressief. Regelmatig neerslachtig.
15. Hoe is de kleur van je urine. Heb je moeite met plassen, vaak kleine hoeveelheden. Gewone kleur, wel
vaak kleine hoeveelheden.
16. Slik je een multi vitamine. Ja
17. Heb je een regelmatige menstruatie. Vloei je heftig. Heb je veel klonters in het bloed. Nee, heftig met
veel klonters
18. Heb je last van pijn in de spieren en gewrichten. Ja
19. Heb je ook last van slikklachten en het gevoel of er een brok in je keel zit. Ja, ook vaak tijdens het eten.
20. Heb je last van zuurbranden. Ja
21. Als je drukt op je buik is dat dan gevoelig. Altijd of soms. Ja, altijd
22. Heb je meer last van je darmen als je het erg druk hebt, gestrest of angstig bent. Ja
23. Hoe lang bestaan de klachten al. Zijn ze intussen verandert, bijvoorbeeld eerst meer last van obstipatie
en nu vaker diarree, of eerst regelmatig diarree en nu meer last van obstipatie. Al 20 jaar, nu vaker
dunne ontlasting
24. Heb je veel last van winderigheid. Nee
25. Heb je regelmatig last van hikken, boeren, misselijkheid, braken, zuchten en/of zwakke ledematen. Heel
vaak zuchten volgens de omgeving
26. Als je buikpijn hebt is het dan altijd op dezelfde plek voelbaar. Kun je die plek aanwijzen. Is het een
zeurend gevoel of een stekende pijn. Ja, midden op de buik
27. Heb je vaak een bittere smaak in je mond. Is dat dan de hele dag of alleen in de ochtend. Nee
28. Heb je vaak een droge mond en dorst. Ja
Auteur: Carolien van de Glind
Datum: april 2012
Voetreflex Plus en het Prikkelbare Darm Syndroom
35
Bijlage 2.
Eet- en voeldagboekjes
A
Eet- en voeldagboek van Maaike
Zondag 11-3 (zijn we bij je langs geweest)
's Avonds zeer goed naar de wc geweest.....
Maandag 12-3 (buiten gewerkt)
7.00 Yoghurt met appelcompote en kop koffie
10.00 rijstwafel en een kop thee
water
13.00 olijvenbrood met smeerseltje (over van het weekend) en kop thee
water
16.30 eierkoek
water
19.30 hap zuurkool, pasta met zalm en spinazie
probiotica ’s avonds genomen, 's avonds nog water gedronken, massage gedaan
Overdag geen buikpijn en geen aandrang
Dinsdag 13-3 (buiten gewerkt)
6.30 yoghurt met perencompote en kop koffie
10.00 beschuitje met humus en kop thee
water
12.30 beetje pasta met garnalen en olijven en kop thee
Water
16.00 plak ontbijtkoek
Water
18.30 Marokkaanse stoofschotel met kip, appel en pruimen
Probiotica ‘s avonds genomen, massage gedaan.
‘s Morgens in de trein wel veel beweging, maar geen kramp. Rest van de dag ook geen
kramp, geen ontlasting of aandrang.
Woensdag 14-3 (buiten begonnen, naar binnen gegaan)
5.45 Miso soep met mihoen en garnalen
6.30 1 plak ontbijtkoek en kop koffie
10.00 rijstwafel en kop koffie
14.00 yoghurt met perencompote en kop thee
Tussendoor steeds water
18.30 hap zuurkool, Marokkaanse stoofschotel, Beetje salade
Probiotica ’s avonds genomen, massage gedaan.
Twee keer ontlasting rond 10.30 en ’s avonds rond 21.30, behoorlijk hard en dus pijnlijk
Massage ’s avonds hielp daarna wel iets tegen gerommel en pijn.
Donderdag 15-3 (kantoor)
8.00 havermout pap van rijstemelk met perencompote en gedroogde pruimen en kop
koffie
10.00 traktatie cup cake en kop thee
12.30 yoghurt met beetje muesli, Beschuitje met kaas
Tussendoor steeds water
18.30 gevulde courgette met gehakt en blauwe kaas
Probiotica ’s avonds genomen en massage gedaan.
Twee keer ontlasting ‘s morgens ca 10.30 en s ’middags ca 14.00, iets minder hard, wel
nog pijnlijk
’s avonds een beetje kramp.
Auteur: Carolien van de Glind
Datum: april 2012
Voetreflex Plus en het Prikkelbare Darm Syndroom
36
Vrijdag 16-3 (kantoor)
8.30 havermout pap van rijstemelk met appel/peer compote en gedroogde pruimen en
koffie
12.30 soep met noedels en kop thee
Tussendoor steeds water
18.30 uit eten; hamburger met frieten
Daarna; Baacfeest = Bier, laat, laat thuis. Geen probiotica, geen massage, ’s morgens heel
veel lucht.
13.50 ontlasting, ging vrij makkelijk en minder hard.
Zaterdag 17-3
12.30 klein broodje roerei en klein broodje mozzarella en glas vruchtensap
18.00 pizza
’s avonds probiotica genomen en massage, ’s middags na opstaan heel veel lucht.
Daarna ontlasting met veel lucht, daarna geen last meer.
Maandag 19-03 (kantoor)
7.15 zuurkool
Havermoutpap van rijstemelk met appel/perencompote en gedroogde pruimen
1 kop koffie
10.30 traktatie; soort speculaas
1 kop thee
12.30 Zuurkool
3 cracottes met avocado en hüttenkäse
Halfvolle chocolademelk
19.30 Zuurkool
Milde (groene) viscurry met kokosmelk en rijst
Tussendoor steeds water
Probiotica genomen, massage gedaan, daarna misselijk en kramp
Geen ontlasting, overdag geen buikpijn
Dinsdag 20-03 (buiten/kantoor)
7.45 Soep met noodles en garnalen
1 koffie
10.00 cracker en enkele dadels
1 thee
12.30 Zuurkool
Yoghurt met appel/perencompote
Water
17.0 Taai taai
19.0 Zuurkool
Stoofschotel met rundvlees en cous cous
Probiotica genomen, massage gedaan
Overdag en ’s avonds geen buikpijn en rond 21.00 een keer ontlasting
Woensdag 21-03 (kantoor)
7.15 Zuurkool
Havermoutpap met appel en peercompote
1 koffie
10.00 Enkel dadels
1 Thee
12.30 Zuurkool
Beetje soep met garnalen en noodles
2 crackers met avocado
Halfvolle chocolademelk
19.0 Stoofschotel met kip en groenten en couscous
Auteur: Carolien van de Glind
Datum: april 2012
Voetreflex Plus en het Prikkelbare Darm Syndroom
37
Probiotica genomen, massage gedaan
Buikpijn voor slapen gaan, nam iets af na massage
Geen aandrang, geen ontlasting
Donderdag 22-03 (kantoor)
7.15 Zuurkool
Soep met beetje noodles
1 koffie
11.00 Appel / perencompote
12.30 Crackers met avocado en geitenkaas
1 koffie
19.00 Linzensoep met stukje brood
Probiotica genomen, massage gedaan
‘volle buik’, soms kramp
Geen ontlasting, geen aandrang
Vrijdag 23-03 (kantoor)
7.20 Zuurkool
Havermoutpap van rijstemelk met appel/perencompote
1 koffie
10.00 Enkele dadels
12.30 Zuurkool
Beetje yoghurt met compote
Cracker met geitenkaas
18.30 Pasta met spinazie/philidelphiasaus
Probiotica genomen, massage gedaan
’s avonds vol gevoel en veel lucht, soms kramp
Maandag 2 april (deels buiten, deels binnen)
6.45 Havermoutpap van rijstemelk met appel/peercompote en gedroogde pruimen
1 kop koffie
10.00 appel/peer compote
1 thee
12.00 beschuitje geitenkaas en twee crackers
1 thee
14.00 broodje ham
18.00 kom bloemkoolsoep
2 aardappelpannekoekjes
Rijstepap
Probiotica genomen, massage gedaan
Gedurende de dag rommelende buik, soms pijnlijk
S'middags ontlasting, vrij makkelijk, daarna gerommel over.
Dinsdag 3 april (deels buiten, deels buiten)
7.15 Havermoutpap van rijstemelk met appel/peercompote
1 koffie
10.00 rijstwafel
1 thee
13.30 yoghurt met appel/perencompote
19.00 saté met friet en een ijsje
Massage gedaan, probiotica vergeten mee te nemen
Geen ontlasting, geen aandrang, maar wel een ‘ volle buik’
Woensdag 4 april (buiten)
7.00 1 boterham met pindakaas
1 koffie
10.00 1 boterham met salami
Auteur: Carolien van de Glind
Datum: april 2012
Voetreflex Plus en het Prikkelbare Darm Syndroom
38
1 koffie
Water
12.30 2 boterhammen met ham en kaas
1 kop koffie
Water
19.00 andijviestamppot met rookworst
Probiotica genomen, massage gedaan
Geen ontlasting, niet echt buikpijn, maar ‘vast’ gevoel, geen enkele beweging in buik
Donderdag 5 april (binnen)
6.45 havermoutpap met gedroogde pruimen
1 kop koffie
10.00 rijstwafel
Water
Kop thee
12.30 restje andijviestamppot
Water
18.00 bruscetta met tomaat
Risotto met spinazie en kaas
Biefstukpuntjes
20.00 kopje koffie met een koek
Probiotica genomen, massage gedaan
‘s middags beetje ontlasting, ging niet makkelijk. Voor en na beetje buikpijn....
Vrijdag 6 april (vrij)
7.00 havermoutpap met pruimen
1 koffie
9.30 koffie en paaseitjes
13.30 broodje met zalmsalade
Kibbeling
2 thee
19.00 milde groene curry met kabeljauw
20.30 koffie en een muffin
Probiotica genomen, massage gedaan
’s avonds beetje ontlasting
Zaterdag 7 april
10.00 havermoutpap met vruchtencompote
13.30 1 thee met een muffin
16.30 1 glas wijn en wat paprikachips
18.00 stokbrood
Lasagna met zalm en spinazie
Tiramisu
Daarna feest met veel bier.....
Vandaar geen massage of probiotica
Hele dag geen aandrang of ontlasting
Zondag 8 april
12.30 ontbijt met broodjes en eitje
18.30 hamburger met champignons en blauwe kaas
Massage gedaan en probiotica genomen
‘s morgens heel veel luchtverplaatsing (dat je het hoort verplaatsen als je op je buik
drukt),
maar geen ontlasting (sliepen ergens anders)
Later op de dag minder lucht, kon nu en dan iets kwijt,
Maar rest van de dag ook geen ontlasting
Auteur: Carolien van de Glind
Datum: april 2012
Voetreflex Plus en het Prikkelbare Darm Syndroom
39
Maandag 9 april (vrij)
11.00 paasontbijt, broodje, croissantje, eitje, sapje
18.30 chinees
Probiotica genomen en massage gedaan
Geen aandrang en geen ontlasting
Dinsdag 10 april (binnen)
6.30 Havermoutpap etc.
1 koffie
10.00 warme chocomel
12.30 beetje yoghurt met muesli en appel/peercompote
Cracker
Kop thee
18.00 lasagna met zalm en spinazie
Probiotica genomen en massage gedaan
‘s middags 1 keer ontlasting, redelijk makkelijk
Woensdag 11 april (buiten)
6.30 havermoutpap etc.
Kop koffie
13.30 cracker met hüttenkäse
Yoghurt met appel/peercompote en beetje muesli
Kop thee
Water
17.00 cracker met hüttenkäse
18.30 Vlaamse stoverij met friet
1 bier
1 koffie
Massage en probiotica vergeten
Geen ontlasting, geen aandrang, geen buikpijn
Donderdag 12 april (buiten)
7.00 1 broodje met ham en kaas
1 kop koffie
10.00 1 cracker met hüttenkäse
1 kop koffie
Water
12.30 3 crackers met ham en kaas
1 kop koffie
water
18.30 vispannetje met groenten en friet
1 bier
1 koffie
Water
Massage vergeten, Probiotica genomen
‘s avonds 1 keer ontlasting voorafgegaan door rommelende buik
Vrijdag 13 april (buiten)
7.00 broodje met ham en kaas
Glas jus d’orange
1 koffie
10.00 1 cracker met worst
1 koffie
water
12.30 broodje gezond
1 warme chocomel
Auteur: Carolien van de Glind
Datum: april 2012
Voetreflex Plus en het Prikkelbare Darm Syndroom
40
Water
19.00 schnitzel, aardappels en rode kool
’s avonds chips
Probiotica genomen, massage vergeten
’s avonds een keer ontlasting
Zaterdag 14 april
11.00 pap met muesli
18.00 pasta met gehakt en champignons, tomaat en courgette uit de oven
20.00 koffie
Probiotica genomen
Massage gedaan
Hoewel bij massage gevoelige buik, niet echt buikpijn
Geen ontlasting en geen aandrang
Algemeen:
Hoewel er nog steeds geen regelmaat zit in mijn ontlasting, heb ik veel minder last van
buikpijn. De buikpijn die ik heb is minder ‘ scherp’ en duurt ook minder lang. Ik heb de
afgelopen weken geen dag gehad waarop ik eigenlijk met een kruik op mijn buik thuis
zou
willen blijven. Ontlasting laat soms lang op zich wachten, maar ik heb het idee dat het nu
wel komt voordat alles heel pijnlijk wordt. Ik had vaker periodes (1 a 1,5 week) met
relatief
weinig last en nauwelijks ontlasting, wat meestal werd gevolgd door een periode met juist
veel pijn, lucht en moeilijke ontlasting. Hier heb ik de afgelopen weken geen last van
gehad.
B.
Eet- en voeldagboek van Inge
Woensdag 4-4
13.00 2 brood filet americain en kaas
18.00 3 brood kaas en fricandeau
20.00 appel
Donderdag 5-4
7.15 brijige ontlasting
7.30 2 brood met beleg
8.15 kramp dunne ontlasting
12.00 2 brood fricandeau
16.00 thee en fruit
18.00 stampot andijvie
20.00 kramp ong. 15 minuten
Vrijdag 6-4
7.15 kramp en brijige ontlasting
7.25 kramp en brijige ontlasting
7.45 2 brood smeerworst
8.30 kramp
13.00 brood vis
16.00 banaan
18.00 gekruide aardappels sla en kip
Zaterdag 7-4
7.45 redelijk vaste ontlasting
8.00 2 brood ei
13.00 2 brood ham
Auteur: Carolien van de Glind
Datum: april 2012
Voetreflex Plus en het Prikkelbare Darm Syndroom
41
16.00 kopje soep
18.00 broodje shoarma
18.10 kramp massage gedaan, daarna veel kramp
21.00 redelijk vaste ontlasting
Zondag 8-4
8.00 1 brood kaas
8.10 brijige ontlasting
9.00 brood kaas
14.00 2 brood ei, garnaal
15.00 brijige ontlasting
18.00 gebakken aardappels, snijbonen en bieflap
19.00 vaste ontlasting. Wel de hele dag veel kramp
Maandag 9-4
8.00 brijige ontlasting
9.45 paas ontbijt
10.00 brijige ontlasting
14.00 stukje gebak
18.00 vis en sla
19.00 water diarree
20.30 mandarijn banaan
Dinsdag 10-4
7.30 1 brood kaas
14.00 2 brood kaas en ham
18.30 pasta, saus en tartaar
19.00 vaste ontlasting
21.00 brijige ontlasting
Woensdag 11-4
7.15 brood kaas
7.30 vaste ontlasting
8.00 brijige ontlasting
Donderdag 12-4
7.30 vaste ontlasting
7.45 pap
8.00 brijige ontlasting
14.00 2 brood kaas en smeerworst
18.00 hamburger
19.30 appel
Vrijdag 13-4
7.00 veel vaste ontlasting daarna veel kramp
7.15 pap
7.30 brijig en vaste ontlasting
9.00 brijig
13.00 broodje met vis
16.00 paaseitje toen kramp
18.00 scholletje met wortels
20.00 mandarijn en kiwi
20.30 kramp
Zaterdag 14-4
7.15 soep
7.30 vaste ontlasting
7.45 kramp
8.15 brijige ontlasting
Auteur: Carolien van de Glind
Datum: april 2012
Voetreflex Plus en het Prikkelbare Darm Syndroom
42
13.00 2 boterhammen rosbief
16.00 appel
18.00 kop soep en broodje half om
Zondag 15-4
8.15 brijige ontlasting
8.00 pap
11.30 tosti
14.00 boterham
16.30 ijsje
18.00 shoarma schotel
20.15 kiwi
Maandag 16-4
8.30 pap
8.40 brijige ontlasting
9.30 brijige ontlasting
9.40 buikpijn een vacuüm gevoel en vaginale pijn
11.00 saucijzenbroodje
14.00 2 boterhammen
18.00 bami met een eitje
18.30 beetje brijig
21.00 diarree
Dinsdag 17-4
7.00 pap
7.15 brijige ontlasting
18.00 sperziebonen en kipfilet
20.00 beetje brijige ontlasting
Woensdag 18-4
7.30 brijige ontlasting
7.45 soep (minder pijn)
8.00 beetje ontlasting, dun
12.00 brood
16.00 appel
18.00 aardappelen, lof en vlees
20.00 beetje ontlasting
Donderdag 19-4
7.00 pap
7.15 vaste ontlasting
13.30 tosti
16.00 kiwi
18.00 kip, sla en patat
22.00 5 melba toastjes
Vrijdag 20-4
7.00 pap
13.00 kibbeling
18.00 schol met bieten
20.00 beetje ontlasting, brijig
Zaterdag 21-4
7.30 soep
8.00 beetje ontlasting, brijig
10.30 cracker smeerworst
13.00 2 x brood met ei en kaas
16.00 koekje
Auteur: Carolien van de Glind
Datum: april 2012
Voetreflex Plus en het Prikkelbare Darm Syndroom
43
18.15 2 boterhammen met gebakken ui en tomaat
20.10 2 keer een beetje ontlasting, vast
22.30 beetje zoutjes
Zondag 22-4
7.00 pas
7.45 4x ontlasting van stevig tot dun
14.00 broodje
18.00 vlees en worteltjes
Maandag 23-4
8.00 ontlasting, vast
8.15 soep
12.30 2 boterhammen met beleg
16.00 thee en chocolaatje
18.00 broodje rollade en 3 schepjes pudding
21.00 1 tomaat
Dinsdag 24-4
7.30 vaste ontlasting
7.45 pannenkoekje
13.30 2 broodjes garnalen
Ik voel mij veel minder moe, heb meer energie en overal weer zin in. Mijn
ontlastingspatroon is veranderd en ik heb veel vastere ontlasting en veel minder
ontlasting.
Auteur: Carolien van de Glind
Datum: april 2012
Voetreflex Plus en het Prikkelbare Darm Syndroom
44
Bijlage 3.
Adviezen
Buikmassage om bij jezelf uit te voeren.
Het doel van deze massage is:
- ontspanning van het buikgebied,
- bevordering van de stoelgang,
- het werkt tegen verkramping en pijn,
- het bevordert het contact met het lichaam.
De massage wordt liggend op de rug uitgevoerd, eventueel kan er een verhoging onder de knieën
geplaatst worden.
1. Leg je hand vlak op de onderbuik (onder de navel) en wrijf met een vlakke hand de buik
warm. Maak cirkels met de klok mee.
2. Masseren van de dikke darm. Volg met twee vingers de loop van de dikke darm. Draai met
twee vingers cirkeltjes terwijl je doorademt. Begin in de rechter lies, dan naar boven,
oversteken naar de linkerkant van de buik, boven de navel langs, en naar beneden eindigend in
de linker lies. Herhaal dit drie keer.
3. Massage van het onderliggend weefsel in de buik. Plaats de handen met de vingertoppen
gespreid op de buikwand. Adem in en duw de handen op de buik omhoog. Adem uit en duw
de vingertoppen in de buik. Herhaal dit drie keer.
4. Masseer Maag 25 (2 duimbreedtes aan weerszijden van de navel) Leg beide duimen op Maag
25 en maak een drukkende en draaiende beweging op deze punten.
5. Masseer Ren Mai 12 (4 duimbreedtes boven je navel, midden tussen navel en borstbeen) met
een drukkende en draaiende beweging.
6. Masseer Ren Mai 6 (1,5 duimbreedte onder je navel) met een drukkende en draaiende
beweging.
7. Buik lostrillen. Leg de hand vlak op de buik en maak een trillende beweging.
Voedingsadviezen
Om de Milt te versterken heb ik alle cliënten aangeraden om warm te ontbijten, bijvoorbeeld met
soep of pap. Verder heb ik ze gevraagd om de koffie en thee te beperken en deze voor een groot
deel te vervangen door warm water. Ik heb ze aangeraden om niet teveel brood te eten, omdat het
heel zwaar te verteren is en om wat rauwe zuurkool bij de maaltijd te nemen, omdat het de
verteerbaarheid van de maaltijd vergroot.
Auteur: Carolien van de Glind
Datum: april 2012
Voetreflex Plus en het Prikkelbare Darm Syndroom
45
Download
Random flashcards
mij droom land

4 Cards Lisandro Kurasaki DLuffy

Create flashcards