Project goederenlift DW1 Asynchrone motor 1 Speelhoflaan 9 3800 Sint-Truiden Inhoud Asynchrone motor ............................................................................................................................ 1 1 Asynchrone motor .................................................................................................................... 4 1.1 Opbouw van de asynchrone motor ............................................................................ 4 1.1.1 Inwendige onderdelen:........................................................................................... 5 1.1.2 Draaiveld opwekken ................................................................................................ 8 1.1.3 Principewerking ......................................................................................................... 9 1.2 Schakelen van de spoelen en klemmenbord van de motor ........................... 11 1.2.1 2 1.3 Kenplaatje.......................................................................................................................... 12 1.4 Vragen ................................................................................................................................. 16 Motorbeveiliger ........................................................................................................................ 23 2.1 Beveiliging tegen kortsluiting ............................................................................. 24 2.1.2 Beveiliging tegen overbelasting ........................................................................ 25 2.1.3 Beveiliging tegen overbelasting EN kortsluiting ......................................... 27 Vragen ................................................................................................................................. 31 Contactor ................................................................................................................................... 33 3.1 4 Werking .............................................................................................................................. 23 2.1.1 2.2 3 Duid aan alle spanningen aan op de schakeling van de spoelen: ....... 11 Opbouw............................................................................................................................... 33 Opdrachten ................................................................................................................................ 37 Opgave 1 .................................................................................................................................... 37 Opgave 2 .................................................................................................................................... 38 Opgave 3 .................................................................................................................................... 39 Verbetersleutel opgave 1+2+3 ......................................................................................... 40 Opgave 4 .................................................................................................................................... 41 Opgave 5 .................................................................................................................................... 42 Opgave 6 .................................................................................................................................... 43 Verbetersleutel opgave 4+5+6 ......................................................................................... 44 STER – DRIEHOEK – aanloop van 3-fasige asynchrone motor................................. 46 Teken het klemmenbord, de interne aansluiting van een motor met één toerental met Y/Δ-schakeling. ........................................................................................... 47 Teken het principeschema van een motor met één toerental met Y/Δschakeling. ................................................................................................................................ 48 Waarom is ster-driehoek uitgevonden? ......................................................................... 48 2 Speelhoflaan 9 3800 Sint-Truiden Teken de stuurkring van een ster-driehoek schakeling. ......................................... 48 Opgave 7 .................................................................................................................................... 49 Opgave 8 .................................................................................................................................. 51 Verbetersleutel opgave 7+8 ............................................................................................... 53 Opgave 9 .................................................................................................................................... 55 Opgave 10 ................................................................................................................................. 57 Verbetersleutel opgave 9+10 ............................................................................................ 59 Nokkenschakelaar motoren .................................................................................................... 61 Opgave 11 ................................................................................................................................. 61 Opgave 12 ................................................................................................................................. 61 Opgave 13 ................................................................................................................................. 62 Verbetersleutel opgave 11+12+13 ................................................................................. 63 3 Speelhoflaan 9 3800 Sint-Truiden 1 Asynchrone motor 1.1 Opbouw van de asynchrone motor 4 Speelhoflaan 9 3800 Sint-Truiden 1.1.1 Inwendige onderdelen: 5 Speelhoflaan 9 3800 Sint-Truiden 1.1.1.1 Stator Dit is het onbeweeglijke deel van de motor. Hij bestaat uit het statorhuis, waarin een ijzeren kern (statorblikpakket) wordt geperst. Statorhuis: het huis van kleine machines bestaat uit aluminium spuitgietwerk, voor grotere motoren wordt gietijzer gebruikt, voorzien van koelribben (om het koeloppervlakte te vergroten) Statorkern met statorwikkelingen: Het statorblikpakket (of statorkern) bestaat uit dunne lamellen die ten opzichte van elkaar geïsoleerd zijn door een laagje vernis om zo de wervelstromen te beperken. 6 Speelhoflaan 9 3800 Sint-Truiden De statorkernkern mag niet geïsoleerd zijn ten opzichte van het statorhuis omdat de warmte dan moeilijker wordt afgegeven aan de koelribben en omdat deze door het trillen van de statorkern toch vlug zou beschadigd worden. De stator is aan de binnenzijde voorzien van gleuven waarin 3 wikkelingen zijn aangebracht. Elke fasewikkeling bestaat uit een aantal spoelen , die vooraf op mallen of vormen worden gewikkeld uit geïsoleerde koperen geleiders (draadgeleiders of staafgeleiders). De spoelen worden voorzien van een isolerende mantel. Elke spoel bestaat uit meerdere windingen. In iedere spoel onderscheiden we 2 spoelzijden en 2 spoelkoppen. De spoelzijden omvatten alle werkzame of actieve geleiders van alle windingen waaruit een spoel is opgebouwd. Het begin en het einde van een spoel zijn de uitlopers. Een winding bestaat uit 2 geleiders . 7 Speelhoflaan 9 3800 Sint-Truiden 1.1.2 Draaiveld opwekken Door aansluiten van een driefasespanning (L1/L2/L3) op de 3 wikkelingen ( U1U2/V1-V2/W1-W2) in de stator zal er een driefase stroom vloeien in deze wikkelingen. We kunnen de draaizin van het draaiveld (en dus ook de motor) omkeren door 2 van de 3 lijndraden om te wisselen. Dit kan bijvoorbeeld met 2 contactoren: slechts één van de 2 contactoren wordt bekrachtigd. 8 Speelhoflaan 9 3800 Sint-Truiden 1.1.3 Principewerking Door een driefasespanning aan te sluiten op de 3 fasen van een motor ontstaat er een draaiveld. Dit draaiveld heeft een rotatiefrequentie n = f/p De rotorgeleiders worden gesneden door de veldlijnen van dit draaiveld, waardoor er daarin een inductiespanning (vandaar ook de naam inductiemotor) wordt opgewekt, welke we kunnen zoeken met de rechterhandregel: veldlijnen in de rechterhandpalm, duim volgens (schijnbare) beweging, dan duiden de vingers de zin van de spanning aan. Omdat de rotorgeleiders een gesloten keten vormen zullen er inductiestromen vloeien in de rotorgeleiders. Die kortgesloten keten bestaat bij de kooirotor uit staven die kortgesloten zijn door 2 ringen, bij een sleepringankermotor is dat de driefasewikkeling die aangesloten is op een aanloopinrichting. Zo ontstaan stroom voerende geleiders in een magnetisch veld. Hierop ontstaan er Lorentzkrachten. De zin van deze kracht kunnen we zoeken met de linkerhandregel: de veldlijnen in de handpalm, de vingers volgens de stroom, dan is de richting waarin de duim wijst de richting van de lorentzkracht. 9 Speelhoflaan 9 3800 Sint-Truiden De resulterende lorentzkrachten vormen een koppel dat de rotor doet ronddraaien in de zin van het draaiveld. Pas deze regels toe op onderstaande tekening, om zo de draaizin te zoeken van deze motor. De rotor kan nooit het synchrone toerental bereiken, omdat er dan geen veldlijnen meer worden gesneden. Dus is het noodzakelijk dat de rotor trager draait dan het draaiveld: men zegt dat de motor asynchroon draait. Voorbeeld: bij een 2-polige asynchrone motor draait het draaiveld rond met een rotatiefrequentie van 3000 tr/min, maar de rotor zelf zal slechts ronddraaien aan 2900 tr/min. De rotorgeleiders worden dan gesneden door de veldlijnen met een toerental gelijk aan 100 tr/min. Opmerking: De rotor heeft dezelfde draaizin als het draaiveld. Bekijk de video’s in de map info op Dropbox. 10 Speelhoflaan 9 3800 Sint-Truiden 1.2 Schakelen van de spoelen en klemmenbord van de motor 1.2.1 Duid aan alle spanningen aan op de schakeling van de spoelen: 11 Speelhoflaan 9 3800 Sint-Truiden 1.3 Kenplaatje Elektrische motoren zijn altijd voorzien van kenplaatje of typeplaatje met daarop de volgende Gegevens: Naam van de constructeur:→ LN: luccas-nülle Soort machine → AC of DC / 1-fasig of 3-fasig Typenummer: → SE 2662-3H Nominale spanning: → ∆Y 230/400 V of ∆380 V (is eigenlijk ∆Y 400/690 V) Nominale stroom: → 1,65 in driehoek /0,95 A in ster Nominaal vermogen: → 0,37 kW Maximaal asvermogen of nuttig vermogen dat de motor kan leveren. Het afgegeven vermogen van motoren werd vroeger in paardenkracht (pk) uitgedrukt. Komt u die eenheid nog ergens tegen dan geldt de volgende omrekeningsformule: 1 pk = 0,736 kW. Het rendement η van de motor wordt bepaald door de verhouding tussen het nominaal vermogen en het toegevoerde elektrisch vermogen: Nominaal toerental : → 2800 min-1 Dit is het toerental van de motor bij nominale spanning, nominale frequentie en nominale belasting. Arbeidsfactor (cos ϕ): → 0,80 Dit is de verhouding tussen het effectief vermogen P en het schijnbaar vermogen S. Nominale frequentie: → 50 Hz 12 Speelhoflaan 9 3800 Sint-Truiden Beschermingsgraad: → IP20 Deze beschermingscode van de motor geeft de mate van bescherming aan tegen binnendringen van vloeistoffen en vaste voorwerpen. De code bestaat uit de letters IP (index of protection) en twee cijfers (soms drie: schokvastheid). Het eerste cijfer geeft de graad van mechanische bescherming weer van personen tegen contact met bewegende of onder spanning staande delen van de motor en de beschermingsgraad van de motor tegen indringing van vaste, vreemde lichamen. Het varieert van 0 tot 6. Het tweede cijfer, variërend van 0 tot 8, geeft de graad van bescherming aan tegen het binnendringen van vocht. Isolatieklasse: → F Tijdens de productie worden de statorwikkelingen volledig ondergedompeld in tropenvastelak of vernis. De gebruikte isolatiematerialen bepalen de isolatieklasse van de motor. isolatieklasse Max. toegelaten temp. 13 Speelhoflaan 9 3800 Sint-Truiden 14 Speelhoflaan 9 3800 Sint-Truiden 15 Speelhoflaan 9 3800 Sint-Truiden 1.4 Vragen 1) Wat is het doel van een elektrische motor? Een elektrische motor heeft als doel de toegevoegde elektrische energie om te zetten in draaiende mechanische energie. 2) Wat zijn de belangrijkste onderdelen van een driefasige asynchrone motor? 16 Speelhoflaan 9 3800 Sint-Truiden 3) Welke gegevens vind je terug op de kenplaat van de motor? Constructeur, machinenummer en typenummer Nominale spanning ster of driehoek, stroomsterkte, vermogen, toerental, arbeidsfactor, frequentie van het net Beschermingsgraad, mechanische beveiliging, isolatieklasse, max. omgevingstemperatuur CE-merkering 4) Waar is de klemmenkast op de motor standaard gemonteerd? Waar bevinden zicht de wartels? De klemmenkast bevind zich standaard vooraan op de motor (zijde aandrijfas) en zijn voorzien van één wartel die rechts wordt geplaatst. 17 Speelhoflaan 9 3800 Sint-Truiden 5) De lijndraden L1,L2enL3 worden respectievelijk aangesloten aan U1,V1en W1. Hoe draait de motor? Rechtsom 6) Door welke factoren wordt de uitvoeringvorm van een motor bepaald? Bouwvorm o B3, B5, … Wijze van montage o Op console, op de machine zelf, … Beschermingsgraden o IP54, IP55, … Isolatieklasse o Klasse B, F, H Koelwijze van de motor o IC 411, IC 418 7) Een motor heeft een beschermingsgraad IP55. Verklaar die code. 1ste cijfer 5 bescherming tegen stof (geen schadelijke afzetting) 2de cijfer 5 beschermd tegen waterstraal in alle richtingen 18 Speelhoflaan 9 3800 Sint-Truiden 8) Standaard motoren zijn uitgerust met wikkelingen met een isolatiesysteem van klasse B. Wat betekent dat? 9) Wat is van primordiaal belang voor je begint met het demonteren van een motor? Alvorens met het demonteren aan te vangen, worden de nodige markeringen aangebracht zodat de motor op identieke manier opnieuw wordt gemonteerd. 10) Meestal worden kogellagers opgewarmd alvorens ze over de as van de rotor worden geschoven. Waarom? De lagers worden groter door verwarming waardoor ze gemakkelijker over de as schuiven. 19 Speelhoflaan 9 3800 Sint-Truiden 11) Verklaar de isolatieproef van een motor? Deze proef wordt meestal uitgevoerd met een megger ( 500 of1000V DC). De metingen worden uitgevoerd: Tussen elke wikkeling en de massa Tussen de wikkelingen onderling De gemeten weerstandswaarde moet ≥ 100 MΩ. 12) Hoe wordt de faseweerstand van een wikkeling gemeten? Het meten van de weerstand gebeurt met een precisie ohmmeter. Mogelijke gemeten weerstandswaarden van de wikkelingen kunnen zijn: Voor een motor ordegrootte 20kW=Rfase= 0,04Ω Voor een motor ordegrootte 2 kW=Rfase=4Ω 13) Verklaar kort de nullastproef van een motor aan de hand van een meetopstelling. De statorwikkelingen worden aangesloten op de nominale spanning en frequentie. De rotor draait vrij bij nullast. In de statorketen is een driefasen W-meting geschakeld evenals een A-meter en een V- meter 14) Geef enkele voordelen van elektrische motoraandrijving. Het aandrijven met een elektrische motor is interessant wegens zijn eenvoudige constructie, het geringe onderhoud, de eenvoudige sturing, zijn milieuvriendelijkheid, zijn ruime toepasbaarheid enz… 15) Welke problemen kunnen zich voordoen bij het aanlopen van een motor? Bij het aanlopen van een driefasige asynchrone motor moeten aanloopstromen en aanloopkoppel binnen de toelaatbare grenzen gehouden worden. Te hoge aanloopstromen en aanloopkoppel beschadigen echter de machine en kunnen eveneens storingen veroorzaken. 20 Speelhoflaan 9 3800 Sint-Truiden 16) Wat verstaan we onder directe aanloop? Wanneer wordt die toegepast. Die wordt toegepast bij motoren met laag vermogen 2,2KW. De motor wordt met tussenschakeling van een beveiligingsinrichting en schakelapparatuur rechtstreeks op het net aangesloten. 17) Hoe kunnen we de draaizin van een driefasige motor omkeren? 2 van de 3 lijndraden van plaats verwisselen. 18) Hoe draait een motor wanneer L1,L2,enL3 respectievelijk worden verbonden met U1,V1enW1? Als de motor zo aangesloten wordt, zal de motor rechtsomdraaien. 19) Waarom wordt de 0-stand in het midden geplaatst bij een L/Rnokkenschakelaar? Wanneer we de motor van draairichting willen laten veranderen zal deze altijd eerst in de nul stand komen (motor draait niet). Daarna kunnen we van draairichting veranderen, motor kan dus niet onmiddellijk rechts links geschakeld kunnen worden of omgekeerd. 20) Kun je een motor met op de kenplaat de spanningsgegevens 230VΔ/400VY, in sterdriehoek laten aanlopen op een net 3 X 400V? Verklaar. Neen, de motor mag enkel in ster geschakeld worden. 400V driehoek is niet toegelaten. 21) Wat is het doel van softstarters? Dat is eveneens een elektronische motorstarter met als doel het motorkoppel en de motorstroom bij het aan- en uitlopen elektronisch te beperken. Die beperking kan worden gerealiseerd door het regelen van de spanning via elektronische vermogencomponenten. 21 Speelhoflaan 9 3800 Sint-Truiden 22) Wat is doel van een frequentiesturing bij een driefasige asynchrone motor? Een frequentieregelaar is een elektronische toerentalregelaar. Het regelen van de motorsnelheid wordt bij dit type sturing gerealiseerd door in te spelen op de frequentie. 22 Speelhoflaan 9 3800 Sint-Truiden 2 Motorbeveiliger Bekijk de PowerPoint in de map info op Dropbox. 2.1 Werking Abnormale stijging van de temperatuur van de motor heeft als oorzaken: Overbelasting: een toenemende belasting vereist grotere stromen, die na een bepaalde tijd overschrijding van de grenstemperatuur veroorzaken, waardoor de levensduur van de motor verkort. Onderbreken van een lijndraad Té lage netspanning Geblokkeerde motor We moeten de motor beveiligen tegen overbelasting en kortsluiting: Tegen overbelasting beveiligen we met een thermisch-magnetische motorbeveiliger, ofwel met een thermisch overbelastingsrelais. De NChulpcontacten van deze componenten plaatsen we in de stuurkring (in serie met de stop-drukknop) zodat de spanning over de contactorspoel wegvalt wanneer de motor wordt overbelast. Dit nc-contact staat in serie met de stuurkring zodat de contactoren afschakelen. Enkel na herwapening (het contact terug omschakelen) kan de stuurschakeling terug in werking treden. De stroomsterkte van de motor is een maat voor de (mechanische) belasting van de motor. Als we de stroomsterkte met een motorbeveiliging (bimetaaloverstroomrelais) “meten” zal deze een contact omschakelen bij overstroom. De motorbeveiliging wordt geplaatst tussen de voeding en de klemmen U1-V1-W1 of aan de klemmen U2-V2-W2. Op deze manier wordt de stroomsterkte doorheen de wikkelingen gemeten, onafhankelijk van de ster- of driehoekschakeling. Wanneer we een thermisch-magnetische motorbeveiliger gebruiken hebben we ook al een beveiliging tegen kortsluiting. Wanneer we een thermisch relais gebruiken moeten we nog smeltveiligheden of een magnetische motorbeveiliger bijplaatsen. 23 Speelhoflaan 9 3800 Sint-Truiden 2.1.1 Beveiliging tegen kortsluiting Voor het beveiligen tegen kortsluiting gebruikt men smeltveiligheden, elektromagnetische maximumbeveiligingssystemen of vermogensautomaten. Magnetische overstroombeveiliging: 24 Speelhoflaan 9 3800 Sint-Truiden 2.1.2 Beveiliging tegen overbelasting Het beveiligen tegen overstroom gebeurt door rechtstreekse of onrechtstreekse controle van de temperatuur van de motorwikkelingen. 2.1.2.1 Rechtstreekse methode Hier wordt de temperatuur in de wikkelingen bewaakt met een thermistorbeveiliging: hier worden er 3 temperatuursafhankelijke weerstanden (PTC) (die tussen de spoelen zijn aangebracht) onderling in serie verbonden en aangesloten op een thermistorrelais. 2.1.2.2 Onrechtstreekse methode Met behulp van een bimetaal wordt de temperatuur bewaakt: bij hoge stromen zal het bimetaal opwarmen, vervormen en zo een uitschakelmechanisme in werking stellen. 25 Speelhoflaan 9 3800 Sint-Truiden 26 Speelhoflaan 9 3800 Sint-Truiden 2.1.3 Beveiliging tegen overbelasting EN kortsluiting 27 Speelhoflaan 9 3800 Sint-Truiden 28 Speelhoflaan 9 3800 Sint-Truiden 29 Speelhoflaan 9 3800 Sint-Truiden 30 Speelhoflaan 9 3800 Sint-Truiden 2.2 Vragen 1) Wat is de onderscheid tussen de directe en indirecte methode van motorbeveiliging? Directe methode: de Temperatuur van de wikkelingen wordt rechtstreeks gecontroleerd door temperatuurvoelers, bv PTC-voelers. Bij temperatuurstijging ontstaat een sterke weerstandtoename van de sonden , waardoor het controlerelais waarop de sonden zijn aangesloten zal schakelen Indirecte methode: Daarbij wordt de stroomtoename gecontroleerd die een temperatuurstijging voor gevolg heeft. Dat gebeurt door een thermische (bimetaal) overstroombeveiliging of een elektronische beveiliging. 2) Op welke principe is de werking van een thermisch overstroomrelais gebaseerd? Een thermische overstroombeveiliging is gebaseerd op de werking van een bimetaal dat onder invloed van de warmteontwikkeling van een weerstandelement doorbuigt en het schakelmechanisme van de beveiliging bedient. 3) Teken het symbool van een driefasige thermische beveiliging. 4) Waarvoor is een thermische relais geschikt? Een thermisch relais is beveiligt tegen overbelasting , maar niet tegen kortsluiting. 31 Speelhoflaan 9 3800 Sint-Truiden 5) Op welke principe is de werking van een magnetisch overstroomrelais gebaseerd? Moet een smeltveiligheid meestal worden vervangen na een kortsluiting, dan is dat bij een magnetische overstroombeveiliging niet het geval. Bij dat beveiligingsprincipe wordt de plotse stroomtoename bij een kortsluiting gebruikt om een elektromagneet te bekrachtigen. Een magnetisch relais beveiligt tegen kortsluiting, maar niet tegen overbelasting. 6) Teken het symbool van een driefasig magnetisch overstroomrelais. 7)Teken het symbool van een thermisch- magnetische beveiliging. 8) Verklaar de werking van een thermisch- magnetische beveiliging. Een thermisch- magnetische beveiliging is een combinatie van een thermische overstroombeveiliging en een magnetisch overstroomrelais. Een thermischmagnetisch beveiligingsrelais is geschikt voor beveiliging tegen overbelasting en kortsluiting. 32 Speelhoflaan 9 3800 Sint-Truiden 3 Contactor Een relais is een elektromagnetische schakelaar die meerdere open en /of gesloten contacten bevat (er kunnen dus meerdere bewerkingen gelijktijdig worden uitgevoerd). Bekijk de PowerPoint in de map info op Dropbox. 3.1 Opbouw 1. Omkasting in kunststof 2. Mobiele contacten, isolerend opgehangen 3. Vaste contacten 4. Mobiele kern (gelamelleerd) 5. Veer om terug stelling te verzekeren 6. Vaste kern (gelamelleerd) 7. Elektromagneet (spoel) 8. Elektrisch isolerend materiaal 9. Mechanische indicator of setting 33 Speelhoflaan 9 3800 Sint-Truiden Controleer (meet met ohmmeter) van de contactor - de spoel (a1, a2) + werkspanning de open contacten de gesloten contacten - de open contacten de gesloten contacten - van de drukknoppen Opdracht: Meet nu de weerstandswaarde van de spoel ………………………Ω (Zet je ohm meter op het laagste meetbereik en meet over de aansluitpunten van de spoel. Vul deze waarde op de stippellijntjes in.) Tip: 1) Waar bevinden zich de aansluitpunten van de spoel? 2) Geef de nummering van deze aansluitpunten. Normaal open Noodstop of maakcontact (NO) Normaal gesloten (NC/NG) of verbreekcontact Tip: 1) Deze nummering is hetzelfde voor de contacten op de contactor en op alle andere onderdelen van je schakelkast. (startknoppen/noodstop/stopknop/schakelaar/…) 34 Speelhoflaan 9 3800 Sint-Truiden Opdracht: Meet de contacten van een contactor en vervolledig het symbool en geef de nummering zoals die op uw contactor staat: Eerste rij Tweede rij ---- ---- ---- ---- ---- ---- ---- ---- ---- ---- ---- ---- ---- ---- ---- ---- A1 A2 Voer vervolgens stap voor stap de volgende aansluitingen uit en vul aan 35 Speelhoflaan 9 3800 Sint-Truiden Om de spanning niet telkens te hoeven in en uit schakelen kunnen we gebruik maken van een startdrukknop. Overname Verbetering lkr: A OK NOK B OK NOK C OK NOK D OK NOK Cursus stroomopwaarts doornemen om alle componenten nog beter te leren kennen. 36 Speelhoflaan 9 3800 Sint-Truiden 4 Opdrachten Opgave 1 Start – stop schakeling met VOORRANG STOP. Drukken we bij voorgaande opstelling op de startdrukknop S1 dan zal contactor K1 aantrekken. Het overneemcontact van K1 zorgt ervoor dat de contactor K1 toch aangetrokken blijft na het bedienen van S1. Willen we nu K1 terug in rust brengen dan zijn we verplicht de spanning op de spoel van de contactor te onderbreken. Dit kunnen we verwezenlijken door het plaatsen van een stopdrukknop (verbrekingscontact van de RODE drukknop) in de voedingslijn. We maken hiervoor gebruik van het normaal gesloten contact van de stopdrukknop Gevraagd: Alle controle punten moeten afgewerkt worden in volgorde van het opdrachtenblad per periode. Vermeld de contactnummeringen en alle andere noodzakelijke coderingen. Indien er lampjes moeten gebruikte worden dienen deze achter de noodstop afgetakt worden. Wanneer er op een startknop gedrukt wordt, gaat deze groen oplichten indien dit gevraagd wordt. Omgekeerde voor de stopknoppen, bij bediening lichten de knoppen rood op. Gebruik het juiste type motor bij de vermogenkring, het schakelen gebeurd altijd door een relais of vermogencontactor. 37 Speelhoflaan 9 3800 Sint-Truiden Opgave 2 Elektrische vergrendeling. Twee contactoren K1 en K2 worden ieder van op 1 plaats gestart (S1 & S2). Het stoppen gebeurt door een gemeenschappelijk stopdrukknop (S01). Iedere contactor bedient een controlelamp die brandt wanneer hij in werking is. Er wordt gebruik gemaakt van voorrang stop. De contactoren dienen zo geschakeld te worden dat het onmogelijk is K2 te starten als K1 in werking is, en omgekeerd. Gevraagd: Alle controle punten moeten afgewerkt worden in volgorde van het opdrachtenblad per periode. Vermeld de contactnummeringen en alle andere noodzakelijke coderingen. Indien er lampjes moeten gebruikte worden dienen deze achter de noodstop afgetakt worden. Wanneer er op een startknop gedrukt wordt, gaat deze groen oplichten indien dit gevraagd wordt. Omgekeerde voor de stopknoppen, bij bediening lichten de knoppen rood op. Gebruik het juiste type motor bij de vermogenkring, het schakelen gebeurd altijd door een relais of vermogencontactor. 38 Speelhoflaan 9 3800 Sint-Truiden Opgave 3 Opbouw van start – stop schakeling met VOORRANG START. Soms is het noodzakelijk dat bij ingedrukte STOP (S01) de machine toch nog in beweging kan gebracht worden door indrukken van S1 en dit zolang S1 gedrukt wordt (m.a.w. K1 kan dan toch in werking gesteld worden gedurende de tijd dat S1 gedrukt wordt). Deze schakeling laat toe op een gemakkelijke manier bepaalde onderdelen van de machine, tijdens herstelling of onderhoudswerken, te bereiken. Het volstaat hiervoor de stopdrukknop op een andere plaats in de schakeling op te nemen. We maken hiervoor dus gebruik van dezelfde toestellen en contacten, maar geven ze een andere plaats in de opstelling. Gevraagd: Alle controle punten moeten afgewerkt worden in volgorde van het opdrachtenblad per periode. Vermeld de contactnummeringen en alle andere noodzakelijke coderingen. Indien er lampjes moeten gebruikte worden dienen deze achter de noodstop afgetakt worden. Wanneer er op een startknop gedrukt wordt, gaat deze groen oplichten indien dit gevraagd wordt. Omgekeerde voor de stopknoppen, bij bediening lichten de knoppen rood op. Gebruik het juiste type motor bij de vermogenkring, het schakelen gebeurd altijd door een relais of vermogencontactor. 39 Speelhoflaan 9 3800 Sint-Truiden Verbetersleutel opgave 1+2+3 Verbetersleutel opgave 1+2+3 Theorie Schema's OK NOK 1 of meer onderdelen in het schema zijn niet correct of volledig benoemd 3 Voldoende ruimte tussen 2 symbolen + uitlijning symbool 2 Fouten in het schema zodat de oefening niet kan werken 5 Totaal /10 1 Praktijk Praktische uitvoering OK NOK 2 of meer mislukte pogingen voor de oefening werkt (lkr beslist of het een tech defect is) 2x = -5 --> 3x = -10 15 Maximaal 2 draden per aansluiting. 5 Alle kabels hebben draadhulsjes en liggen mooi in de kabelgoot. 5 Kortsluiting = 0 25 Totaal /25 Extra punten verdienen indien totaal minder dan 50% is Ik kan niet antwoorden op een vraag van de leerkracht -5 Ik kan antwoorden op een vraag van de leerkracht 5 x Totaal /25 Totaal 1+2 /35 Attitude Mijn werkplek heeft geen orde -5 x Ik gebruik niet de juiste gereedschappen -5 x Alles schema's liggen niet gereed bij controle van de leerkracht -5 x Ik heb mijn werkkledij niet aan -5 x Mijn cursus is niet ordelijk weggeborgen in een map -5 x Ik verlaat mijn werkplek zonder reden -5 x Mijn werktempo is te laag -5 x Ik reageer/ben onbeleefd -5 x Ik heb mijn tussentijdse controles niet laten afrekenen -5 x Totaal 35 40 Speelhoflaan 9 3800 Sint-Truiden 2 Opgave 4 Volgordeschakeling met 3 contactoren. Stel een schema op van een volgordeschakeling met 3 contactoren waarbij eerst K3 moet worden ingeschakeld, vervolgens pas kan K1 worden ingeschakeld en als laatste K2. De schakeling wordt uitgevoerd met 3 startdrukknoppen, respectievelijk S1, S2 en S3 en 1 centrale stopdrukknop S01. Voorrang stop wordt toegepast. Elke contactor bedient een controlelamp (E1, E2 en E3) Gevraagd: Vermeld de contactnummeringen en alle andere noodzakelijke coderingen. Indien er lampjes moeten gebruikte worden dienen deze achter de noodstop afgetakt worden. Wanneer er op een startknop gedrukt wordt, gaat deze groen oplichten indien dit gevraagd wordt. Omgekeerde voor de stopknoppen, bij bediening lichten de knoppen rood op. Gebruik het juiste type motor bij de vermogenkring, het schakelen gebeurd altijd door een relais of vermogencontactor. 41 Speelhoflaan 9 3800 Sint-Truiden Opgave 5 Omkeerschakeling met elektrische – en mechanische vergrendeling Een asynchrone motor dient te starten na het bedienen van S1, de motor gaat rechtsom draaien (K1 schakelt in en blijft in). Bij drukken op S0 stopt de werking van de motor. Druk je daarna op S2, dan schakelt K2 in en zal de motor linksom draaien. Een signaallamp H1 duidt aan dat de motor rechts draait, terwijl een signaallamp H2 aanduidt dat de motor links draait. Alle nodige vergrendelingen en beveiligingen dienen voorzien te worden. Voorwaarden - Beide contactoren kunnen nooit samen aantrekken Er wordt gebruik gemaakt van een centrale stop Gevraagd: Vermeld de contactnummeringen en alle andere noodzakelijke coderingen. Indien er lampjes moeten gebruikte worden dienen deze achter de noodstop afgetakt worden. Gebruik het juiste type motor bij de vermogenkring, het schakelen gebeurd altijd door een relais of vermogencontactor. 42 Speelhoflaan 9 3800 Sint-Truiden Opgave 6 Omkeerschakeling met tijdrelais Een asynchrone motor dient te starten na het bedienen van S1, de motor gaat gedurende 6 sec rechtsom draaien. Daarna stopt de motor en gaat hij 4 sec na het stoppen linksom draaien tot we de motor laten stoppen door te drukken op SO. Een signaallamp H1 duidt aan dat de motor rechts draait, terwijl een signaallamp H2 aanduidt dat de motor links draait. Alle nodige vergrendelingen en beveiligingen dienen voorzien te worden. Voorwaarden - Beide contactoren kunnen nooit samen aantrekken Er wordt gebruik gemaakt van een centrale stop Gevraagd: Vermeld de contactnummeringen en alle andere noodzakelijke coderingen. Indien er lampjes moeten gebruikte worden dienen deze achter de noodstop afgetakt worden. Gebruik het juiste type motor bij de vermogenkring, het schakelen gebeurd altijd door een relais of vermogencontactor. 43 Speelhoflaan 9 3800 Sint-Truiden Verbetersleutel opgave 4+5+6 Verbetersleutel opgave 4+5+6 Theorie Schema's OK NOK 1 of meer onderdelen in het schema zijn niet correct of volledig benoemd 3 Voldoende ruimte tussen 2 symbolen + uitlijning symbool 2 Fouten in het schema zodat de oefening niet kan werken 5 Totaal /10 1 Praktijk Praktische uitvoering OK NOK 2 of meer mislukte pogingen voor de oefening werkt (lkr beslist of het een tech defect is) 2x = -5 --> 3x = -10 15 Maximaal 2 draden per aansluiting. 5 Alle kabels hebben draadhulsjes en liggen mooi in de kabelgoot. 5 Kortsluiting = 0 25 Totaal /25 Extra punten verdienen indien totaal minder dan 50% is Ik kan niet antwoorden op een vraag van de leerkracht -5 Ik kan antwoorden op een vraag van de leerkracht 5 x Totaal /25 Totaal 1+2 /35 Attitude Mijn werkplek heeft geen orde -5 x Ik gebruik niet de juiste gereedschappen -5 x Alles schema's liggen niet gereed bij controle van de leerkracht -5 x Ik heb mijn werkkledij niet aan -5 x Mijn cursus is niet ordelijk weggeborgen in een map -5 x Ik verlaat mijn werkplek zonder reden -5 x Mijn werktempo is te laag -5 x Ik reageer/ben onbeleefd -5 x Ik heb mijn tussentijdse controles niet laten afrekenen -5 x Totaal 35 Verbetersleutel opgave 9+10 Theorie Schema's OK NOK 44 Speelhoflaan 9 3800 Sint-Truiden 2 1 of meer onderdelen in het schema zijn niet correct of volledig benoemd 3 Voldoende ruimte tussen 2 symbolen + uitlijning symbool 2 Fouten in het schema zodat de oefening niet kan werken 5 Totaal /10 1 Praktijk Praktische uitvoering OK NOK 2 of meer mislukte pogingen voor de oefening werkt (lkr beslist of het een tech defect is) 2x = -5 --> 3x = -10 15 Maximaal 2 draden per aansluiting. 5 Alle kabels hebben draadhulsjes en liggen mooi in de kabelgoot. 5 Kortsluiting = 0 25 Totaal /25 Extra punten verdienen indien totaal minder dan 50% is Ik kan niet antwoorden op een vraag van de leerkracht -5 Ik kan antwoorden op een vraag van de leerkracht 5 x Totaal /25 Totaal 1+2 /35 Attitude Mijn werkplek heeft geen orde -5 x Ik gebruik niet de juiste gereedschappen -5 x Alles schema's liggen niet gereed bij controle van de leerkracht -5 x Ik heb mijn werkkledij niet aan -5 x Mijn cursus is niet ordelijk weggeborgen in een map -5 x Ik verlaat mijn werkplek zonder reden -5 x Mijn werktempo is te laag -5 x Ik reageer/ben onbeleefd -5 x -5 x Ik heb mijn tussentijdse controles niet laten afrekenen Totaal 35 45 Speelhoflaan 9 3800 Sint-Truiden 2 STER – DRIEHOEK – aanloop van 3-fasige asynchrone motor De aanloopstroom van een 3-fasige motor kan 3 tot 7 maal de nominale stroomsterkte bedragen. Daarom is het praktisch niet meer mogelijk motoren van 7 kW en meer rechtstreeks te laten aanlopen en degelijk te beveiligen. Bij deze motoren zal men gebruik maken van de ster – driehoek – aanloop. Bij aanlopen in ster verkleint de spanning over de wikkelingen tot Unet : 1,73 m.a.w. bij een netspanning van 240 v wordt de aanloopspanning 240 / 1,73 = ong. 130 v De aanloopstroom verkleint met dezelfde factor (1,73) Plaatsen we nu de thermische veiligheid in de kring van de lijncontactor (na de contactor) dan mogen we deze afstellen op de waarde In : 1,73 46 Speelhoflaan 9 3800 Sint-Truiden Teken het klemmenbord, de interne aansluiting van een motor met één toerental met Y/Δ-schakeling. Spoelen benoemen U, V en W Plaatjes plaatsen L1, L2 en L3 aanduiden Nummering van de motorkabel in de praktijk STER DRIEHOEK 47 Speelhoflaan 9 3800 Sint-Truiden Teken het principeschema van een motor met één toerental met Y/Δschakeling. Spoelen benoemen U, V en W L1, L2 en L3 aanduiden Alle spanningen aanduiden van bv L1L2 maar ook over de spoelen STER DRIEHOEK Waarom is ster-driehoek uitgevonden? ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- Teken de stuurkring van een ster-driehoek schakeling. 48 Speelhoflaan 9 3800 Sint-Truiden Opgave 7 Ster – Driehoek – aanloop – HANDBEDIEND We kunnen de ster – driehoek aanloop handbediend uitvoeren. Hiervoor gebruiken we 2 startdrukknoppen S1 (ster) en S2 (driehoek) en 1 stopdrukknop S0. We dienen in deze opstelling eveneens de elektrische vergrendeling toe te passen. Een signaallamp H1 duidt aan dat de motor in ster draait, terwijl een signaallamp H2 aanduidt dat de motor in driehoek draait. Alle nodige vergrendelingen en beveiligingen dienen voorzien te worden. Voorwaarden - Ster moet zeker uitgeschakeld zijn alvorens driehoek mag inschakelen. Er wordt gebruik gemaakt van een centrale stop Gevraagd: Vermeld de contactnummeringen en alle andere noodzakelijke coderingen. Indien er lampjes moeten gebruikte worden dienen deze achter de noodstop afgetakt worden. Gebruik het juiste type motor bij de vermogenkring, het schakelen gebeurd altijd door een relais of vermogencontactor. 49 Speelhoflaan 9 3800 Sint-Truiden Stappenplan opdracht: 1 2 3 4 5 6 7 Start uur en datum opdracht Stel het schema op van de stuurkring Stel het schema op van de vermogen-kring Laat beide schema’s verbeteren Verzamel de nodige materialen Uitvoering Einde van de opdracht (leerkracht zegt dat de opdracht af is) OK/NOK Lesuur / / / Lesuur / / / Duid het juiste aan Schema zelf gevonden Schema bijna volledig zelf gevonden Schema klassikaal opgesteld met leerkracht Schema overgenomen van andere leerling 50 Speelhoflaan 9 3800 Sint-Truiden Opgave 8 AUTOMATISCHE Ster – Driehoek – aanloop Een motor dient bij start op S1 aan te lopen in ster (K1 + K2). Na de ingestelde tijd schakelt hij over naar driehoek (K1 + K3) en blijft zo draaien. Een centrale stop S0 dient in de schakeling opgenomen te worden. Alle nodige vergrendelingen en beveiligingen dienen voorzien te worden. Voorwaarden - Er wordt gebruik gemaakt van een centrale stop Gevraagd: Vermeld de contactnummeringen en alle andere noodzakelijke coderingen. Indien er lampjes moeten gebruikte worden dienen deze achter de noodstop afgetakt worden. Gebruik het juiste type motor bij de vermogenkring, het schakelen gebeurd altijd door een relais of vermogencontactor. 51 Speelhoflaan 9 3800 Sint-Truiden Stappenplan opdracht: 1 2 3 4 5 6 7 Start uur en datum opdracht Stel het schema op van de stuurkring Stel het schema op van de vermogen-kring Laat beide schema’s verbeteren Verzamel de nodige materialen Uitvoering Einde van de opdracht (leerkracht zegt dat de opdracht af is) OK/NOK Lesuur / / / Lesuur / / / Duid het juiste aan Schema zelf gevonden Schema bijna volledig zelf gevonden Schema klassikaal opgesteld met leerkracht Schema overgenomen van andere leerling 52 Speelhoflaan 9 3800 Sint-Truiden Verbetersleutel opgave 7+8 Verbetersleutel opgave 9+10 Theorie Schema's OK NOK 1 of meer onderdelen in het schema zijn niet correct of volledig benoemd 3 Voldoende ruimte tussen 2 symbolen + uitlijning symbool 2 Fouten in het schema zodat de oefening niet kan werken 5 Totaal /10 1 Praktijk Praktische uitvoering OK NOK 2 of meer mislukte pogingen voor de oefening werkt (lkr beslist of het een tech defect is) 2x = -5 --> 3x = -10 15 Maximaal 2 draden per aansluiting. 5 Alle kabels hebben draadhulsjes en liggen mooi in de kabelgoot. 5 Kortsluiting = 0 25 Totaal /25 Extra punten verdienen indien totaal minder dan 50% is Ik kan niet antwoorden op een vraag van de leerkracht -5 Ik kan antwoorden op een vraag van de leerkracht 5 x Totaal /25 Totaal 1+2 /35 Attitude Mijn werkplek heeft geen orde -5 x Ik gebruik niet de juiste gereedschappen -5 x Alles schema's liggen niet gereed bij controle van de leerkracht -5 x Ik heb mijn werkkledij niet aan -5 x Mijn cursus is niet ordelijk weggeborgen in een map -5 x Ik verlaat mijn werkplek zonder reden -5 x Mijn werktempo is te laag -5 x Ik reageer/ben onbeleefd -5 x Ik heb mijn tussentijdse controles niet laten afrekenen -5 x Totaal 35 Verbetersleutel opgave 7+8 Theorie Schema's OK NOK 53 Speelhoflaan 9 3800 Sint-Truiden 2 1 of meer onderdelen in het schema zijn niet correct of volledig benoemd 3 Voldoende ruimte tussen 2 symbolen + uitlijning symbool 2 Fouten in het schema zodat de oefening niet kan werken 5 Totaal /10 1 Praktijk Praktische uitvoering OK NOK 2 of meer mislukte pogingen voor de oefening werkt (lkr beslist of het een tech defect is) 2x = -5 --> 3x = -10 15 Maximaal 2 draden per aansluiting. 5 Alle kabels hebben draadhulsjes en liggen mooi in de kabelgoot. 5 Kortsluiting = 0 25 Totaal /25 Extra punten verdienen indien totaal minder dan 50% is Ik kan niet antwoorden op een vraag van de leerkracht -5 Ik kan antwoorden op een vraag van de leerkracht 5 x Totaal /25 Totaal 1+2 /35 Attitude Mijn werkplek heeft geen orde -5 x Ik gebruik niet de juiste gereedschappen -5 x Alles schema's liggen niet gereed bij controle van de leerkracht -5 x Ik heb mijn werkkledij niet aan -5 x Mijn cursus is niet ordelijk weggeborgen in een map -5 x Ik verlaat mijn werkplek zonder reden -5 x Mijn werktempo is te laag -5 x Ik reageer/ben onbeleefd -5 x -5 x Ik heb mijn tussentijdse controles niet laten afrekenen Totaal 35 54 Speelhoflaan 9 3800 Sint-Truiden 2 Opgave 9 STER – DRIEHOEK – OMKEER : handbediend Stel een schakeling op waarbij bij start op S1 een 3-fasige asynchrone motor aanloopt in ster (rechts). Door vervolgens te drukken op S3 gaat de motor overschakelen naar driehoek rechts. De motor blijft dan zo draaien tot S0 gedrukt wordt. Bij start via S2 gaat de motor links aanlopen in ster. Door vervolgens weer te drukken op S3 gaat de motor overschakelen naar driehoek links. De motor blijft weer zo draaien tot S0 gedrukt wordt. Alle nodige vergrendelingen en beveiligingen dienen voorzien te worden. Voorwaarden - Er wordt gebruik gemaakt van een centrale stop Gevraagd: Vermeld de contactnummeringen en alle andere noodzakelijke coderingen. Indien er lampjes moeten gebruikte worden dienen deze achter de noodstop afgetakt worden. Gebruik het juiste type motor bij de vermogenkring, het schakelen gebeurd altijd door een relais of vermogencontactor. 55 Speelhoflaan 9 3800 Sint-Truiden Stappenplan opdracht: 1 2 3 4 5 6 7 Start uur en datum opdracht Stel het schema op van de stuurkring Stel het schema op van de vermogen-kring Laat beide schema’s verbeteren Verzamel de nodige materialen Uitvoering Einde van de opdracht (leerkracht zegt dat de opdracht af is) OK/NOK Lesuur / / / Lesuur / / / Duid het juiste aan Schema zelf gevonden Schema bijna volledig zelf gevonden Schema klassikaal opgesteld met leerkracht Schema overgenomen van andere leerling 56 Speelhoflaan 9 3800 Sint-Truiden Opgave 10 STER – DRIEHOEK – OMKEER : automatisch Stel een schakeling op waarbij bij start op S1 een 3-fasige asynchrone motor aanloopt in ster (rechts) en na de ingestelde tijd overschakelt naar driehoek (rechts). De motor blijft dan zo draaien tot S0 gedrukt wordt. Bij start via S2 gaat de motor links aanlopen in ster om vervolgens na dezelfde ingesteld tijd over te schakelen naar driehoek links. De motor blijft weer zo draaien tot S0 gedrukt wordt. Alle nodige vergrendelingen en beveiligingen dienen voorzien te worden. Voorwaarden - Er wordt gebruik gemaakt van een centrale stop Gevraagd: Vermeld de contactnummeringen en alle andere noodzakelijke coderingen. Indien er lampjes moeten gebruikte worden dienen deze achter de noodstop afgetakt worden. Gebruik het juiste type motor bij de vermogenkring, het schakelen gebeurd altijd door een relais of vermogencontactor. 57 Speelhoflaan 9 3800 Sint-Truiden Stappenplan opdracht: 1 2 3 4 5 6 7 Start uur en datum opdracht Stel het schema op van de stuurkring Stel het schema op van de vermogen-kring Laat beide schema’s verbeteren Verzamel de nodige materialen Uitvoering Einde van de opdracht (leerkracht zegt dat de opdracht af is) OK/NOK Lesuur / / / Lesuur / / / Duid het juiste aan Schema zelf gevonden Schema bijna volledig zelf gevonden Schema klassikaal opgesteld met leerkracht Schema overgenomen van andere leerling 58 Speelhoflaan 9 3800 Sint-Truiden Verbetersleutel opgave 9+10 Verbetersleutel opgave 9+10 Theorie Schema's OK NOK 1 of meer onderdelen in het schema zijn niet correct of volledig benoemd 3 Voldoende ruimte tussen 2 symbolen + uitlijning symbool 2 Fouten in het schema zodat de oefening niet kan werken 5 Totaal /10 1 Praktijk Praktische uitvoering OK NOK 2 of meer mislukte pogingen voor de oefening werkt (lkr beslist of het een tech defect is) 2x = -5 --> 3x = -10 15 Maximaal 2 draden per aansluiting. 5 Alle kabels hebben draadhulsjes en liggen mooi in de kabelgoot. 5 Kortsluiting = 0 25 Totaal /25 Extra punten verdienen indien totaal minder dan 50% is Ik kan niet antwoorden op een vraag van de leerkracht -5 Ik kan antwoorden op een vraag van de leerkracht 5 x Totaal /25 Totaal 1+2 /35 Attitude Mijn werkplek heeft geen orde -5 x Ik gebruik niet de juiste gereedschappen -5 x Alles schema's liggen niet gereed bij controle van de leerkracht -5 x Ik heb mijn werkkledij niet aan -5 x Mijn cursus is niet ordelijk weggeborgen in een map -5 x Ik verlaat mijn werkplek zonder reden -5 x Mijn werktempo is te laag -5 x Ik reageer/ben onbeleefd -5 x Ik heb mijn tussentijdse controles niet laten afrekenen -5 x Totaal 35 59 Speelhoflaan 9 3800 Sint-Truiden 2 Verbetersleutel opgave 9+10 Theorie Schema's OK NOK 1 of meer onderdelen in het schema zijn niet correct of volledig benoemd 3 Voldoende ruimte tussen 2 symbolen + uitlijning symbool 2 Fouten in het schema zodat de oefening niet kan werken 5 Totaal /10 1 Praktijk Praktische uitvoering OK NOK 2 of meer mislukte pogingen voor de oefening werkt (lkr beslist of het een tech defect is) 2x = -5 --> 3x = -10 15 Maximaal 2 draden per aansluiting. 5 Alle kabels hebben draadhulsjes en liggen mooi in de kabelgoot. 5 Kortsluiting = 0 25 Totaal /25 Extra punten verdienen indien totaal minder dan 50% is Ik kan niet antwoorden op een vraag van de leerkracht -5 Ik kan antwoorden op een vraag van de leerkracht 5 x Totaal /25 Totaal 1+2 /35 Attitude Mijn werkplek heeft geen orde -5 x Ik gebruik niet de juiste gereedschappen -5 x Alles schema's liggen niet gereed bij controle van de leerkracht -5 x Ik heb mijn werkkledij niet aan -5 x Mijn cursus is niet ordelijk weggeborgen in een map -5 x Ik verlaat mijn werkplek zonder reden -5 x Mijn werktempo is te laag -5 x Ik reageer/ben onbeleefd -5 x Ik heb mijn tussentijdse controles niet laten afrekenen -5 x Totaal 35 60 Speelhoflaan 9 3800 Sint-Truiden 2 Nokkenschakelaar motoren Opgave 11 Omkeerschakeling met asynchrone motoren Opgave 12 Ster-driehoek met asynchrone motoren 61 Speelhoflaan 9 3800 Sint-Truiden Opgave 13 Ster-driehoek links of rechts met asynchrone motoren T0-5-15876/E 62 Speelhoflaan 9 3800 Sint-Truiden Verbetersleutel opgave 11+12+13 Verbetersleutel opgave 11+12+13 Praktijk Praktische uitvoering lkr Ik maak kortsluiting 15 Mislukte pogingen voor de oefening werkt -5 Alle kabels hebben draadhulsjes -5 Ik kan niet antwoorden op een vraag van de leerkracht -5 Totaal (11=5, 12=10, 13=10) Ik kan antwoorden op een vraag van de leerkracht /25 2 1 x Totaal /25 Totaal 1+2 25 2 Attitude Mijn werkplek heeft geen orde -5 x Ik gebruik niet de juiste gereedschappen -5 x Alles schema's liggen niet gereed bij controle van de leerkracht -5 x Ik heb mijn werkkledij niet aan -5 x Mijn cursus is niet ordelijk weggeborgen in een map -5 x Ik verlaat mijn werkplek zonder reden -5 x Mijn werktempo is te laag -5 x Ik reageer/ben onbeleefd -5 x Ik heb mijn tussentijdse controles niet laten afrekenen -5 x Totaal 25 63 Speelhoflaan 9 3800 Sint-Truiden