Godly Play – De ontdekking van Paulus

advertisement
1
Godly Play – De ontdekking van Paulus
Dit is de vertaling van het Godly Play verhaal ‘Paul’s discovery’ uit:
J.W. BERRYMAN, The Complete Guide to Godly Play: An Imaginative Method for
Presenting Scripture Stories to Children. 20 Presentations for Spring, Volume 4,
Denver, Morehouse Education Resources, 2003, 126-135.
(Vertaling: Interdiocesane Dienst voor Gezinspastoraal)
Focus
Leven in de kracht van de Heilige Geest
- Bijbelverhaal
- kernpresentatie
Het materiaal
- plaats: in de kast met de heilige verhalen (Nieuw Testament)
- onderdelen: doos met daarin 7 platen waarop afbeeldingen staan van het
leven van Paulus, en 13 briefrollen
- onderlegger: rood
Achtergrond
De Heilige Geest draagt de aanwezigheid van Jezus tot voorbij zijn historische
leven. Paulus ontdekte dit op zijn weg naar Damascus, en wijdde in zijn brieven
uit over wat er volgens hem gebeurd was. Hij kende Jezus op een nieuwe manier,
heel anders dan hoe de leerlingen Jezus kenden.
De Heilige Geest houdt het gordijn voor ons open, zodat we 'in', 'bij' en 'van'
Christus kunnen zijn, die er altijd al geweest is, klaar om gevonden te worden.
Deze les vertelt het verhaal van Paulus die de kracht van de Heilige Geest
ontdekt.
Het verhaal is belangrijk op zichzelf, maar het kan ook verbonden worden met
het verhaal over de Schepper (zie The Complete Guide to Godly Play, Volume 2,
Lesson 2, pp. 41-48) en over Christus (zie dit deel, Lessons 2-8, pp. 32-68). De
Heilige Drie-eenheid is een syntheseles (blz. 136-142) die een verhalende
introductie biedt op het dynamisch concept en de symboliek van de Heilige Drieeenheid. Deze oude en krachtige visie op God daagt ons uit om op subtielere
wijze om te springen met de complexiteit van Gods ongrijpbare aanwezigheid.
In het begin van de Handelingen van de Apostelen kunnen we bij Lucas lezen dat
Jezus, voor Hij ten hemel wordt opgenomen, zijn leerlingen antwoord geeft op
hun vraag naar de komst van het koninkrijk van God. “Het komt jullie niet toe de
tijden of momenten te kennen die de Vader in zijn volmacht heeft vastgesteld;
maar wanneer de Heilige Geest over jullie komt, zullen jullie kracht ontvangen en
mijn getuigen zijn in Jeruzalem, in heel Judea en Samaria, en tot het uiteinde van
de aarde.” (Hnd 1,7-8)
Paulus was een van die getuigen die naar het uiteinde van de aarde gingen, in de
kracht van de Heilige Geest.
Deze tekst is auteursrechtelijk beschermd. Hij is enkel bedoeld voor het persoonlijk gebruik van
Godly Play vertellers, en wordt uitsluitend aangereikt in het kader van Godly Play trainingen.
2
Bij het materiaal
Plaats dit materiaal op de bovenste plank van de kast met de heilige verhalen
(het Nieuwtestamentische gedeelte).
Deze doos bevat:
 dertien briefrollen, een voor elke Nieuwtestamentische brief van Paulus
 de opgerolde, rode onderlegger
 zeven houten of kartonnen platen waarop afbeeldingen staan van de
volgende zeven momenten uit Paulus' leven:
1. Het vertrek uit Tarsus
2. Studeren in de tempel
3. Ervaring op de weg naar Damascus
4. Ontsnapping uit Damascus
5. Brieven aan Nieuwe Kerken
6. De laatste keer in Jeruzalem
7. De dood van Paulus
De doos bevat eveneens een rode onderlegger, waarop de platen gelegd kunnen
worden.
De zeven Paulus-platen en hun bronnen
Het Nieuwtestamentische verhaal over Paulus vinden we voornamelijk terug in
de Handelingen van de Apostelen, die zich afspelen vanaf Pinksteren tot de
laatste dagen van Paulus in Rome. Het verhaal begint met Petrus, Paulus komt
pas ter sprake bij de steniging van Stefanus in Hnd 7,58. Vanaf dat ogenblik
neemt Paulus het verhaal over.
De volgende zeven momenten maken het kind nieuwsgierig naar meer.
1. Het vertrek uit Tarsus (Paulus' geboorte)
Paulus verwijst naar zijn geboorte in zijn toespraak voor de boze menigte,
tijdens zijn laatste tocht naar Jeruzalem (Hnd 22,3).
2. Studeren in de tempel
Tijdens diezelfde toespraak vertelt Paulus ook dat hij een leerling is geweest van
Gamaliël (Hnd 22,3).
3. Ervaring op de weg naar Damascus (doopsel door de Heilige Geest)
Het verhaal van Paulus' ontmoeting met Jezus, op de weg naar Damascus, lezen
we al vroeg in de Handelingen van de Apostelen (Hnd 9,1-19). Hij verwijst later
nog twee keer naar deze gebeurtenis, eerst tijdens zijn toespraak voor de boze
menigte in Jeruzalem (Hnd 22,6-16) en daarna nog eens tijdens zijn verdediging
voor koning Agrippa (Hnd 26,12-18).
4. Ontsnapping uit Damascus (en Paulus’ verblijf in de woestijn)
We lezen over Paulus' ontsnapping uit Damascus in de Handelingen van de
Apostelen 9,23-25. Paulus vermeldt het in zijn tweede brief aan de Korintiërs
11,32-33. In Galaten 1,17 maakt hij even melding van zijn verblijf in de woestijn.
Deze tekst is auteursrechtelijk beschermd. Hij is enkel bedoeld voor het persoonlijk gebruik van
Godly Play vertellers, en wordt uitsluitend aangereikt in het kader van Godly Play trainingen.
3
5. Brieven aan Nieuwe Kerken (Het werk van Paulus: vertellen over de
kracht van de Heilige Geest en brieven schrijven)
Paulus' zendingsreizen zijn voornamelijk in de Handelingen van de Apostelen
terug te vinden:
 Eerste reis, Hnd 13,1-14,28
 Bij aankomst in Jeruzalem, Hnd 15,1-13
 Tweede reis, Hnd 15,36-18,22
 Derde reis, Hnd 18,23-21,16
De brieven van Paulus zijn niet literair, zoals die van Aristoteles, Epicurus of
Paulus' tijdgenoot Seneca, een Romein die 'morele brieven' schreef. Ze zijn
evenmin persoonlijk, zoals de papyrusrollen uit de eerste en tweede eeuw. De
brieven van Paulus zitten er zowat tussenin, en zijn bedoeld om luidop voor te
lezen, en om van gemeenschap tot gemeenschap door te geven. We houden nog
steeds aan deze traditie vast wanneer we de brieven in de kerk voorlezen en van
commentaar voorzien.
Deze les gebruikt de Nieuwtestamentische verzameling van Paulus' brieven. Niet
alle geleerden zijn het erover eens dat de dertien brieven die Paulus' naam
dragen ook allemaal door hem zijn geschreven. We gaan hier verder niet in op
deze discussie, maar ter informatie:
Zeker van Paulus
Discussie over auteurschap van Paulus
1 Tessalonicenzen
Galaten
Filippenzen
Filemon
1 Korintiërs
2 Korintiërs
Romeinen
2 Tessalonicenzen
Kolossenzen
Efeziërs
Titus (pastorale brief)
1 Timoteüs (pastorale brief)
2 Timoteüs (pastorale brief)
Waar vraagtekens zijn over het auteurschap van Paulus, werden deze brieven
waarschijnlijk door leerlingen van hem geschreven, die zichzelf als spreekbuis
zagen en die zijn aanwezigheid in de Kerk wilden voortzetten. Voor een
duidelijke kijk op dit onderwerp, zie hoofdstuk 25 van An Introduction to the New
Testament, Raymond E. Brown (New York: Doubleday; 1997).
6. De laatste keer in Jeruzalem
Tijdens zijn laatste reis in Jeruzalem werd Paulus gevangen genomen door de
Romeinen. Hij werd naar de kust gebracht, naar Caesarea, om later van daaruit
met een schip naar Rome te worden verscheept, via Kreta en Malta. Daar werd
hij voor een Romeinse rechtbank gebracht, zoals zijn recht was als Romeins
staatsburger. Zie Hnd 28,17 en 28,31.
7. De dood van Paulus (Dood en toch...)
Voor zover we weten, is er voor het eerst sprake van Paulus niet lang na de dood
van Jezus, rond 30 n.Chr. Als de gebeurtenissen uit de Handelingen van de
Apostelen 1-8 ongeveer twee jaar in beslag nemen, dan kunnen we de bekering
Deze tekst is auteursrechtelijk beschermd. Hij is enkel bedoeld voor het persoonlijk gebruik van
Godly Play vertellers, en wordt uitsluitend aangereikt in het kader van Godly Play trainingen.
4
van Paulus rond 32 n.Chr. situeren. In 60-62 vinden we hem terug in Rome, waar
hij onder huisarrest staat.
De legende begint waar de Handelingen stoppen. Waarschijnlijk werd Paulus
onder het bewind van Nero ter dood gebracht. Nero pleegde zelfmoord op 9 juni
68. Paulus heeft in de jaren tussen zijn huisarrest en zijn dood misschien wel in
Rome gewoond, misschien is hij in de tussentijd naar Spanje gereisd om
vervolgens naar Rome terug te keren, zijn eigen dood tegemoet.
Paulus was een Romeins staatsburger en zal waarschijnlijk gedood zijn door het
zwaard of de bijl. (Niet-burgers werden gekruisigd, verbrand of opgeofferd aan
de spelen). Waar stierf hij? Er bestaan twee denkrichtingen: de eerste is
gebaseerd op de legende dat het hoofd van Paulus drie keer op de grond
stuiterde nadat het van zijn lichaam gescheiden werd. Dat resulteerde in drie
bronnen die begonnen te stromen op elke plaats waar zijn hoofd de grond had
geraakt. Deze plaats wordt, heel toepasselijk, Tre Fontane (‘Drie bronnen’)
genoemd. De tweede denkrichting stelt dat hij gestorven en begraven is op de
plaats waar keizer Constantijn rond 324 een basiliek liet bouwen. Vandaag
wordt die kerk Sint-Paulus buiten de Muren genoemd. Er bestaat een verhaal dat
deze twee overtuigingen met elkaar verbindt: ene Lucia zou de overblijfselen van
Paulus van Tre Fontane naar de begraafplaats bij Sint-Paulus buiten de Muren
hebben gebracht.
Vertelsuggestie:
Net als bij het Scheppingsverhaal kun je de platen in een lijn leggen, van rechts
naar links, zodat de kinderen het verhaal kunnen 'lezen', terwijl het, vanuit hun
perspectief bekeken, van links naar rechts wordt neergelegd.
Deze tekst is auteursrechtelijk beschermd. Hij is enkel bedoeld voor het persoonlijk gebruik van
Godly Play vertellers, en wordt uitsluitend aangereikt in het kader van Godly Play trainingen.
5
Bewegingen
Woorden
Wanneer alle kinderen een plekje
Kijk goed waar ik dit materiaal ga
gevonden hebben, pak jij het materiaal. halen, dan weet je altijd waar je het
Leg het naast je. Wacht tot de kinderen terug kunt vinden.
opnieuw klaar zijn en begin dan.
VERTREK UIT TARSUS (de geboorte
van Paulus)
Rol de rode onderlegger ver genoeg uit
naar links zodat er ruimte is voor de
eerste plaat.
In het begin werd de baby geboren.
Zijn vader en moeder noemden hem
Saul, naar de eerste koning van Israël.
Zijn thuis was in een stad bij de zee.
De stad heette Tarsus.
De jongen groeide op en hielp zijn
vader in de winkel. Sauls vader was
tentenmaker. Zijn familie woonde ver
weg van Rome en was Joods. Toch
waren ze ook Romeinse
staatsburgers, net als vele anderen in
de stad. Misschien kwam dat wel
omdat Sauls vader tenten maakte
voor het Romeinse leger.
Saul hoorde vele talen in de straten
van Tarsus, maar van de taal van de
synagoge hield hij het meest. Samen
met zijn vader las hij de Torah. Saul
wilde heel graag de Hebreeuwse
Bijbel kennen.
Leg de eerste plaat, 'Vertrek uit
Tarsus', op de onderlegger, naar de
kinderen gericht.
Saul groeide op. Toen de tijd daarvoor
gekomen was, besloot hij naar de
grote stad Jeruzalem te gaan, zodat hij
de beste leermeesters zou krijgen. Hij
zwaaide nog even naar zijn familie en
zijn thuis in Tarsus, en reisde toen
naar de heilige stad.
STUDEREN IN DE TEMPEL
Rol de rode onderlegger een stukje
verder uit zodat er ruimte is voor de
tweede plaat, 'Studeren in de tempel'.
Leg de plaat zo neer dat ze de eerste
plaat raakt.
Saul kwam de stad binnen door de
grote, hoge poort en ging eerst naar
de tempel. Daar loofde hij God.
Waarschijnlijk studeerde en werkte
hij daar ook. Zijn leraar was Gamaliël
of een andere rabbi van Gamaliëls
Deze tekst is auteursrechtelijk beschermd. Hij is enkel bedoeld voor het persoonlijk gebruik van
Godly Play vertellers, en wordt uitsluitend aangereikt in het kader van Godly Play trainingen.
6
familie. Saul wilde graag een van de
farizeeërs zijn, die hard werkten om
zich aan alle wetten van de Torah te
houden.
En Saul werkte echt hard om zich aan
alle wetten te houden. Voor mensen
die dat niet deden, had Saul noch de
tijd, noch het geduld. Op een dag
hoorde hij over de Mensen van de
Weg. Zij geloofden dat de Messias
gekomen was. Het was Jezus van
Nazareth.
Toen Saul dat hoorde, werd hij boos.
De Messias werd verondersteld de
Romeinse soldaten weg te jagen, en te
heersen met rechtvaardigheid en
genade. Maar Jezus was een
misdadiger die gekruisigd was.
Bovendien stond in de wetten
geschreven dat God elke misdadiger
'die in een boom is gehangen'
vervloekt. Deze mensen vertelden
leugens over God. Hij moest hen
tegenhouden en ervoor zorgen dat ze
zulke dingen niet meer zouden
vertellen.
Stefanus was een van de belangrijkste
Mensen van de Weg. De rechtbank in
de tempel had hem veroordeeld en
buiten de muren van de stad gebracht,
om daar gestenigd te worden.
Saul hield de mantels vast van
degenen die stenen naar Stefanus
wierpen, tot hij stierf. Toen kreeg Saul
een brief van de hogepriester. Daarin
stond dat Saul naar Damascus moest
reizen, om daar nog meer Mensen van
de Weg te grijpen. Hij moest hen naar
Jeruzalem brengen om gestraft te
worden.
Deze tekst is auteursrechtelijk beschermd. Hij is enkel bedoeld voor het persoonlijk gebruik van
Godly Play vertellers, en wordt uitsluitend aangereikt in het kader van Godly Play trainingen.
7
ERVARING OP WEG NAAR
DAMASCUS (doopsel door de Heilige
Geest)
Rol de rode onderlegger ver genoeg uit
zodat er ruimte is voor de derde plaat,
'Ervaring op weg naar Damascus'.
Leg de plaat zo neer dat ze de tweede
plaat raakt.
Saul reisde naar Damascus. Die
middag liep hij op de weg die naar de
stad leidde. Plots was er een enorm
licht. Het was zo fel dat hij op de
grond neerviel. Hij kon niets meer
zien.
In zijn duisternis kwam een stem tot
hem: "Saul, Saul, waarom probeer je
me pijn te doen? Waarom vervolg je
mij?"
Het enige dat Saul wist uit te brengen,
was: “Wie bent u, Heer?”
De stem antwoordde: “Ik ben Jezus,
degene die jij vervolgt. Sta op. Ga de
stad in. Er zal je verteld worden wat je
moet doen.”
Saul probeerde op te staan. Hij zocht
naar het pad, maar hij was blind.
Saul werd de stad in geleid, en
achtergelaten bij een huis in de
Rechte Straat. Drie dagen at en dronk
hij niets. Toen, in de chaos en
duisternis van zijn blindheid, hoorde
hij een andere stem. “Dag broeder
Saul, ik ben Ananias. Jezus heeft me
naar u gezonden, zodat ik u de handen
kan opleggen en u kan zegenen.”
Toen Ananias' handen Saul
aanraakten, viel er iets van zijn ogen,
iets als schubben van een vis, en hij
kon zien. Toen doopte Ananias hem.
Saul was voor altijd veranderd. Hij
voelde hoe de kracht van de Heilige
Geest in hem groeide. Daarna aten
Ananias en Saul samen.
Deze tekst is auteursrechtelijk beschermd. Hij is enkel bedoeld voor het persoonlijk gebruik van
Godly Play vertellers, en wordt uitsluitend aangereikt in het kader van Godly Play trainingen.
8
Stilaan hervond Saul zijn krachten.
Toen hij helemaal beter was, ging hij
naar de synagoge. Daar vertelde hij de
andere Joden, mensen van zijn eigen
volk, het goede nieuws over wat hem
was overkomen.
Toen ze hoorden wat Saul zei,
probeerden ze hem te doden. Ze
zetten zelfs bewakers bij de
stadspoort om hem te kunnen grijpen
als hij probeerde weg te komen. Maar
Mensen van de Weg hielden Saul
verborgen, en ze konden hem niet
vinden.
ONTSNAPPING UIT DAMASCUS (en
Paulus' verblijf in de woestijn)
Rol de rode onderlegger ver genoeg uit
zodat er ruimte is voor de vierde plaat,
'Ontsnapping uit Damascus'. Leg de
plaat zo neer dat ze de derde plaat
raakt.
Op een donkere nacht klom Saul
samen met een kleine groep Mensen
van de Weg stilletjes bovenop de
stadsmuren. Ze droegen een grote
mand en een heel lang touw. Ze
maakten het touw aan de mand vast.
Saul klom in de mand. Toen lieten ze
hem vanaf de muur naar beneden
zakken, en hij verdween in de nacht.
Saul trok naar de Arabische woestijn.
Hij voelde zich verward en wilde
weten wat God van hem verlangde.
Hij was naar Damascus gereisd om
Mensen van de Weg gevangen te
nemen, maar nu was hij een van hen.
Wat betekende dat?
Saul bad. Hij keek naar de lege
woestijn en luisterde naar de stilte
ervan. Hij kwam zo dicht bij God, en
God kwam zo dicht bij hem, dat hij
wist wat God wilde dat hij zou doen.
Het was zijn werk om naar de
uiteinden van de aarde te gaan en
overal mensen te vertellen wat hem
overkomen was, want hij was
veranderd. Het was zijn taak om te
proberen zeggen hoe zijn haat was
omgeslaan in liefde. Hij moest kerken
Deze tekst is auteursrechtelijk beschermd. Hij is enkel bedoeld voor het persoonlijk gebruik van
Godly Play vertellers, en wordt uitsluitend aangereikt in het kader van Godly Play trainingen.
9
oprichten, waar mensen konden
tonen hoe dit gebeurde. Hij moest
bovendien brieven schrijven aan die
Nieuwe Kerken, om hen bij hun taak
te helpen.
BRIEVEN AAN NIEUWE KERKEN (Het
werk van Paulus: vertellen over de
kracht van de Heilige Geest, en
brieven schrijven)
Rol de rode onderlegger ver genoeg
open zodat er ruimte is voor de vijfde
plaat.
Saul begon met zijn werk. Hij zeilde
over de zeeën. Hij wandelde over het
land.
Hij ging terug naar Jeruzalem en
ontmoette daar Petrus, Jakobus en de
anderen, die nu christenen werden
genoemd. Ze waren achterdochtig,
maar uiteindelijk stemden ze erin toe
om de boodschap ook aan de
heidenen te blijven vertellen.
Saul veranderde zelfs zijn naam. Hij
reisde zo veel doorheen het Romeinse
Rijk dat hij zijn Romeinse naam ging
gebruiken, Paulus.
Leg de vijfde plaat, 'Brieven aan
Nieuwe Kerken', zo neer dat ze de
vierde plaat raakt.
Het was Paulus' taak om kerken op te
richten, maar hij schreef ook brieven
aan jonge kerken om hen te helpen bij
hun problemen. Hij schreef aan de
Filippenzen en de Efeziërs. Hij schreef
aan de Tessalonicenzen en de
Korintiërs. Hij schreef zelfs aan de
Romeinen, en vertelde hen dat hij hen
wilde bezoeken, en dat hij daarna
door zou reizen naar Spanje.
DE LAATSTE KEER IN JERUZALEM
Rol de rode onderlegger ver genoeg uit
zodat er ruimte is voor de zesde plaat,
'De laatste keer in Jeruzalem'. Leg de
zesde plaat zo neer dat ze de vijfde
plaat raakt.
Paulus ging naar Jeruzalem voor de
laatste keer. Toen hij daar aankwam,
ging hij onmiddellijk naar de tempel.
Hij wilde een offer brengen. Hij was
nog steeds een Nazoreeër die zich
strikt aan de Joodse wetten hield, al
was hij ook christen.
Deze tekst is auteursrechtelijk beschermd. Hij is enkel bedoeld voor het persoonlijk gebruik van
Godly Play vertellers, en wordt uitsluitend aangereikt in het kader van Godly Play trainingen.
10
Mensen schreeuwden dat hij daar niet
thuishoorde. Sommigen probeerden
hem weg te duwen. De Romeinse
soldaten kwamen aangesneld. Ze
duwden de mensenmassa achteruit
met hun schilden, korte zwaarden en
speren. Ze redden Paulus' leven en
namen hem mee naar de burcht
Antonia.
De Romeinse soldaten wilden hem
geselen om zo te weten te komen
waarom de Joden hem hadden willen
doden. Toen vertelde Paulus hen dat
hij Romeins staatsburger was. Hij
moest naar een Romeinse rechtbank
gebracht worden.
Hij werd naar Caesarea aan de kust
gebracht. Na ongeveer twee jaar werd
hij op een schip gezet dat naar Rome
voer, zodat hij daar berecht kon
worden.
Paulus voer naar Rome. Zijn schip
verging, maar hij werd gered en kon
zijn reis verderzetten.
DE DOOD VAN PAULUS (Dood, en
toch...)
Rol de rode onderlegger ver genoeg uit
zodat er ruimte is voor de zevende
plaat.
Paulus werd in zijn eigen huis
gevangen gehouden. Hij werd door
een soldaat bewaakt, maar hij mocht
wel vrienden bezoeken terwijl hij op
het vonnis van de Romeinse
rechtbank wachtte.
Leg de zevende plaat, 'De dood van
Paulus', zo neer dat ze de zesde plaat
raakt.
Sommigen vertellen dat Paulus naar
Spanje reisde en daarna terugkeerde
naar Rome. Anderen denken dat hij
ter dood is gebracht na de grote brand
van Rome, in het jaar 67. Ik denk
liever dat Paulus nog steeds aan het
reizen is, 'naar de uiteinden van de
aarde'.
Deze tekst is auteursrechtelijk beschermd. Hij is enkel bedoeld voor het persoonlijk gebruik van
Godly Play vertellers, en wordt uitsluitend aangereikt in het kader van Godly Play trainingen.
11
Leg de dertien briefrollen op de laatste
plaat.
Het was Paulus' werk om zijn verhaal
te vertellen en brieven te schrijven.
Hij werd zelf een verhaal, en zijn
brieven worden tot op de dag van
vandaag nog steeds in kerken
voorgelezen.
Leun achterover en geniet van het
verhaal van Paulus zoals het openligt.
Begin met de verwondering.
Ik vraag me af welk deel van dit
verhaal je het leukst vindt?
Ik vraag me af welk deel van het
verhaal het belangrijkst is?
Ik vraag me af welk deel van dit
verhaal over jou gaat?
Ik vraag me af of we een stukje van dit
verhaal kunnen weglaten, en toch nog
het hele verhaal hebben dat we nodig
hebben?
Leg alle materialen terug op hun
plaats en help de kinderen hun eigen
werk te kiezen.
Deze tekst is auteursrechtelijk beschermd. Hij is enkel bedoeld voor het persoonlijk gebruik van
Godly Play vertellers, en wordt uitsluitend aangereikt in het kader van Godly Play trainingen.
Download